Zelfregulerend leren in de rekenles
Rekenfeitje 8: Leerlingen die strategieën voor zelfregulerend leren gebruiken, presteren beter. Model als leraar hoe plannen, monitoren en reflecteren helpt bij complexe rekenopgaven.
Betere rekenprestaties door zelfregulerend leren
Wist je dat zelfregulerend leren bijdraagt aan betere rekenprestaties? Onderzoeken laten zien dat er een significant positieve relatie is tussen het zelfregulerend leren van leerlingen en hun leerprestaties. Er zijn bijvoorbeeld studies die uitwijzen wanneer leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs veel gebruik maken van strategieën voor zelfregulerend leren, ze ook beter presteren op vakken als rekenen (Ciascai & Haiduc, 2014). Dat is een mooie uitkomst van een onderzoek, maar wat betekent dit concreet voor de praktijk en jouw rekenles?
Door Jitske Zwart
Strategieën voor zelfregulerend leren
Het is een misvatting dat zelfregulerend leren vanzelf gaat. Het bevorderen van zelfregulerend leren vraagt om directe ondersteuning van de leraar. Als leraar leg je strategieën zoals plannen en zelfreflectie duidelijk uit en demonstreer je het nut hiervan. Deze strategieën kun je integreren in reguliere rekenlessen. Je modelt wat een strategie inhoudt, zoals het plannen van stappen voor een complexe som, daarbij laat je zien wanneer deze wordt toegepast, bijvoorbeeld bij redactiesommen. Daarnaast leg je uit waarom het werkt en hoe leerlingen dit in de praktijk kunnen gebruiken. Integreer deze strategieën in dagelijkse rekenopdrachten, zoals het reflecteren op een gemaakte fout in een staartdeling of het herzien van een aanpak bij breuken. Begeleid leerlingen in het doorlopen van de leerfasen: plannen vóór de taak, monitoren tijdens het werken en evalueren achteraf.
Een kijkje in de praktijk
De leraar van groep 5 heeft leerlingen tijdens eerdere lessen aantekeningen laten maken van verschillende stappenplannen tijdens het rekenen. Ze merkte dat leerlingen tijdens de zelfstandige verwerking snel om hulp vroegen en geen gebruik maakten van de stappenplannen in hun aantekeningenschrift. De leraar besluit het gebruik van de stappenplannen te bevorderen door de leerlingen hier instructie op te geven. Ze modelt dit met een som op het bord. Ze vraagt de leerlingen op zoek te gaan naar het juiste stappenplan die bij deze som hoort. Dit herhaalt ze een aantal keer met andere sommen. Ze legt uit dat het handig is om tijdens het zelfstandig werken gebruik te maken van het aantekeningenschrift, zodat je dan sommen zelf goed kan uitrekenen zonder gelijk hulp te vragen aan de juf. Zo stimuleert de leraar de leerlingen om tijdens de zelfstandige verwerking hun eigen werk te monitoren.
- Ciascai L. & Haiduc L. (2014). Thinking metacognitively: Metacognitive skills and science performance. New Educational Review, 37(3), 269-279
- Keuning, T., Geel, M., & Smienk-Otten, C. (2021). Differentiëren 5, 4, 3…. Uitgeverij Pica
- Mitchell, D. (2015). Wat écht werkt. 27 evidence-based strategieën voor het onderwijs. Huizen: Uitgeverij Pica
- Peeters, J. (2022). Zelfregulerend leren. Hoe? Zo!. Leuven: Lannoo Campus
- Sins, P. (2024). Zelfregulerend leren gaat niet vanzelf. Hogeschool Rotterdam Uitgeverij
Onze adviseur staat voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Robert Hendriks
Naomi Calis
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Eerst één strategie, dan pas vergelijken
Rekenfeitje 21: Wanneer bied je verschillende rekenstrategieën aan? Lees hoe je met één aanpak start en wanneer je leerlingen laat vergelijken voor beter getalbegrip.
Werken aan rekentaal? Zorg dat er veel gepraat wordt!
Rekenfeitje 4: Gebruik zelf consequent rekentaal en laat leerlingen hun denkstappen verwoorden. Zo ontwikkel je hun begrip en taalvaardigheid tijdens de rekenles.
1F of 1S – Wat is het verschil?
Rekenfeitje 16: 1F is het minimale rekenniveau dat elke leerling moet beheersen. 1S is het streefniveau en vraagt om complexer, abstracter en flexibeler rekenen in uiteenlopende situaties.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Rekenachterstanden wegwerken doe je zo
Rekenachterstanden werk je weg met meer effectieve rekentijd. Onderwijsadviseur Julia Vrolijk deelt vijf duidelijke stappen: hiaten onderzoeken, plan maken, preteachen, instructie geven en monitoren.
Scholengroep GelderVeste investeert in effectief rekenonderwijs
Binnen Scholengroep GelderVeste werken scholen samen aan beter rekenonderwijs via ‘Rekenkracht!’. Met scholing, lesbezoeken en specialisten stijgt de kwaliteit en het eigenaarschap.
Meer dan twee miljoen Nederlanders kunnen zich niet redden met cijfers
Laaggecijferdheid treft 2,1 miljoen Nederlanders. Dit artikel laat zien waarom effectief rekenonderwijs urgenter is dan ooit en biedt handvatten om leerlingen wél gecijferd te laten worden.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
