Van rekenfout naar inzicht
Rekenfeitje 25: Wat vertelt een fout antwoord ons? Een rekenfout kan waardevolle informatie geven over hoe een leerling denkt en rekent.
Wat vertelt een fout antwoord ons?
Je herkent het vast: tijdens de rekenles zie je een leerling veel rekenfouten maken en je wilt het meteen opnieuw stap voor stap gaan uitleggen. Een fout antwoord betekent echter niet automatisch dat een leerling de rekenles niet heeft begrepen. Lees in dit rekenfeitje over de waardevolle informatie die een rekenfout kan geven over hoe een leerling denkt en rekent.
Door: Kim Visscher
Aan het antwoord alleen kun je nog niet meteen verklaren waarom de fout is ontstaan. Een voorbeeld: een leerling die 36-18=22 uitrekent, kan verschillende denkstappen hebben gemaakt. Misschien trekt de leerling 6 van 8 af door de cijfers om te draaien, of misschien is de rijgstrategie nog niet goed begrepen.
Eerst naar de strategie kijken
Kijk bij een rekenfout daarom eerst naar de strategie en stel de leerling de vraag hoe hij of zij deze som heeft uitgerekend. Het drieslagmodel kan helpen om zicht te krijgen op het denkproces van de leerling (Van Groenestijn, Borghouts & Janssen, 2011). Door te kijken naar de verschillende stappen in het oplossingsproces, kun je als leraar beter bepalen waar het misgaat en welke ondersteuning nodig is. Stel de leerling bijvoorbeeld de vragen: “Hoe heb je deze som uitgerekend?, Waarom koos je voor deze stap?, Kun je laten zien wat je eerst hebt gedaan?” Door de strategie te bespreken en inzicht te krijgen in de oplossingsprocedure van de leerling, krijg je als leraar zicht op het denkproces van de leerling (Hoth, Larrain, & Kaiser, 2022).
Dan passend handelen
Vervolgens kun je gerichter bepalen wat de leerling nodig heeft. Heeft de leerling een slordigheidsfout gemaakt? Is er onvoldoende begrip en inzicht? Of beheerst de leerling de juiste strategie nog niet? Als leraar krijg je zo waardevolle informatie over waarom de fout is ontstaan. Dit geeft je handvatten om passend te handelen en aan te sluiten bij wat de leerling nodig heeft. Een fout maken hoeft daarom niet als iets negatiefs te worden gezien. Wanneer leerlingen hun oplossingen evalueren en jij als leraar vervolgens feedback of instructie geeft, maak je de fouten onderdeel van het leerproces.
Tip voor in de klas: Bespreek samen met de klas eens verschillende opgaven waarbij rekenfouten gemaakt zijn. Vraag aan de leerlingen of ze kunnen uitleggen welke denkstappen er gemaakt kunnen zijn. Zo laat je de leerlingen niet alleen leren van hun eigen fouten, maar ook van de denkfouten van anderen (Rushton, 2018).
Hoth, J., Larrain, M., & Kaiser, G. (2022). Identifying and dealing with student errors in the mathematics classroom: Cognitive and motivational requirements. Frontiers in Psychology, 13, 1057730.
Rushton, S. J. (2018). Teaching and learning mathematics through error analysis. Fields Mathematics Education Journal, 3, Article 4.
Van Groenestijn, M., Borghouts, C., & Janssen, C. (2011). Protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie (ERWD). Baarn: Uitgeverij van Gorcum.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Kim Visscher
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Congres Basisvaardigheden
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Conceptueel begrip versterkt de vaardigheid en andersom!
Rekenfeitje 10: Vaardigheid en conceptueel begrip versterken elkaar. Leg in je rekenles niet alleen de strategie uit, maar ook het ‘waarom’. Zo begrijpen leerlingen echt wat ze doen.
Rijke rekenvragen
Rekenfeitje 7: Rijke rekenvragen stimuleren wiskundig denken, redeneren en probleemoplossen. Ze hebben meerdere antwoorden en helpen leerlingen hun rekenkennis flexibel toe te passen.
Werken aan rekentaal? Zorg dat er veel gepraat wordt!
Rekenfeitje 4: Gebruik zelf consequent rekentaal en laat leerlingen hun denkstappen verwoorden. Zo ontwikkel je hun begrip en taalvaardigheid tijdens de rekenles.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
CPION accrediteert opleiding EDI-coach en Rekenspecialist
De opleidingen EDI-coach en Rekenspecialist van Expertis zijn door CPION geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Deelnemers ontvangen een erkend diploma en worden opgenomen in het SPEN-register.
Rekenonderwijs op peil
Peil.Rekenen-Wiskunde toont zorgelijke rekenresultaten: veel leerlingen halen 1S niet. Wat betekenen deze uitkomsten voor jouw rekenonderwijs en de samenwerking in het team?
Rekenonderwijs verbeteren? “Investeer in de leraar”
Rekenresultaten verhogen vraagt om investeren in de leraar: scherp zicht op leerlingen, sterke didactiek, differentiatie en een teamvisie op rekenonderwijs. Leraren maken het verschil, schoolleiders faciliteren.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
