Tijdig handelen bij rekenproblemen
Rekenfeitje 12: Voorkomen is beter dan genezen. Zorg voor voldoende rekentijd, extra instructie en ken de kenmerken van een goede rekenstart. Zo kun je rekenproblemen vroegtijdig voorkomen.
Voorkomen is beter dan genezen
Het remediëren van rekenproblemen is vaak weinig effectief en bovendien tijdrovend. Wanneer signalering en aanpak te laat plaatsvinden, kan dit het zelfvertrouwen van leerlingen aantasten. Dit vergroot de kans op rekenangst, wat ertoe leidt dat kinderen nog minder snel tot rekenen komen (Van Luit et al., 2022). Vroegtijdig ingrijpen in de onderbouw kan de ernst en omvang van rekenproblemen aanzienlijk beperken. Maar hoe pak je dat aan? In dit rekenfeitje geven we je twee praktische tips.
Door Jitske Zwart
1. Zorg voor voldoende rekentijd op je rooster
Het uitgangspunt voor jou als leraar is dat alle leerlingen de basisdoelen behalen. Je werkt dus niet met individuele leerlijnen, en ook niet met het tempovertraging van binnen de methode. Zorg er wel voor dat je voldoende ruimte inlast voor rekeninstructiekringen en automatisering van de rekendoelen. Denk aan het tellen met sprongen van 2 en 5 of het flitsen van cijfers en getalbeelden. Reserveer daarnaast ruimte in het rooster voor extra instructie- en oefentijd voor leerlingen die dat nodig hebben, zoals zwakke rekenaars. Maak hierbij gebruik van verlengde instructie en/of pre-teaching, zodat ook deze leerlingen de basisgroepsdoelen beheersen.
2. Ken de kenmerken van een goede rekenstart
Het is belangrijk dat je als leraar weet aan welke voorwaarden een goede rekenstart voldoet. Belangrijke kenmerken zijn:
- Getalbegrip, waaronder:
o Classificeren
o Correspondentie leggen
o Seriëring - Tellen en terugtellen
- Subiteren (het in één oogopslag herkennen van kleine aantallen)
- Getalbeeldherkenning
Wanneer je deze bouwstenen scherp in beeld hebt, herken je sneller waar hiaten ontstaan. Zodra deze hiaten gesignaleerd worden, is het belangrijk hier direct op te reageren met gerichte instructie voor de betreffende leerlingen.
Deze twee tips zijn gericht op preventie. Want zoals het gezegde luidt: voorkomen is beter dan genezen. Ook in geval van rekenproblemen.
- Voorbereidend en beginnend rekenen in groep 1 en 2. Artikel op website Onderwijskennis van het NRO (2023). https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/voorbereidend-en-beginnend-rekenen-in-groep-1-en-2
- Ruijssenaars, A. J. J. M., Van Luit, J. E. H., Van Lieshout, E. C. D. M., & Kroesbergen, E. H. (2021). Handboek dyscalculie en rekenproblemen. Een dynamisch ontwikkelingsperspectief, Lemniscaat.
- Laarveld, K. (2025), Zó laat je kleuters leren. Whitepaper voor Expertis Onderwijsadviseurs.
Onze adviseur staat voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Brenda van der Slikke
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Automatiseren of memoriseren?
Rekenfeitje 5: Automatiseren is snel berekenen met strategie, memoriseren is het direct weten van rekenfeiten. Beide ontlasten het werkgeheugen en helpen bij complexe berekeningen.
Rekenangst verminderen of voorkomen
Rekenfeitje 11: Rekenangst belemmert prestaties. Laat zien dat rekenen leuk is, bied structuur en succeservaringen, en geef feedback op inzet. Zo verminder je angst en vergroot je zelfvertrouwen.
Het belang van een doorgaande lijn
Rekenfeitje 18: Een stevige doorgaande lijn in het rekenonderwijs is essentieel. Waarom is dat zo? En waar let je op bij het versterken van die doorgaande lijn?
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Onderwijsverbetering duurzaam maken: dit is ervoor nodig
Onderwijsverbetering beklijft als scholen inzetten op borging, samenwerking en een aanpak die past bij hun doelen. Onderzoek toont: 75% blijft data gebruiken voor duurzame verbetering.
De problematische term kwaliteitszorg
Michel Freriks en Henk Galenkamp laten zien dat onderwijskwaliteit niet alleen om structuur draait, maar vooral om cultuur, en pleiten voor duidelijkheid in gebruikte begrippen.
‘Het gaat niet om onderwijsvernieuwing maar om onderwijsverbetering’
Onderwijsvernieuwing is geen doel op zich. Vernieuwingen dragen niet per definitie bij aan beter onderwijs. Hoe keren we het tij naar bewezen effectieve interventies?
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
