Tijdig handelen bij rekenproblemen
Rekenfeitje 12: Voorkomen is beter dan genezen. Zorg voor voldoende rekentijd, extra instructie en ken de kenmerken van een goede rekenstart. Zo kun je rekenproblemen vroegtijdig voorkomen.
Voorkomen is beter dan genezen
Het remediëren van rekenproblemen is vaak weinig effectief en bovendien tijdrovend. Wanneer signalering en aanpak te laat plaatsvinden, kan dit het zelfvertrouwen van leerlingen aantasten. Dit vergroot de kans op rekenangst, wat ertoe leidt dat kinderen nog minder snel tot rekenen komen (Van Luit et al., 2022). Vroegtijdig ingrijpen in de onderbouw kan de ernst en omvang van rekenproblemen aanzienlijk beperken. Maar hoe pak je dat aan? In dit rekenfeitje geven we je twee praktische tips.
Door Jitske Zwart
1. Zorg voor voldoende rekentijd op je rooster
Het uitgangspunt voor jou als leraar is dat alle leerlingen de basisdoelen behalen. Je werkt dus niet met individuele leerlijnen, en ook niet met het tempovertraging van binnen de methode. Zorg er wel voor dat je voldoende ruimte inlast voor rekeninstructiekringen en automatisering van de rekendoelen. Denk aan het tellen met sprongen van 2 en 5 of het flitsen van cijfers en getalbeelden. Reserveer daarnaast ruimte in het rooster voor extra instructie- en oefentijd voor leerlingen die dat nodig hebben, zoals zwakke rekenaars. Maak hierbij gebruik van verlengde instructie en/of pre-teaching, zodat ook deze leerlingen de basisgroepsdoelen beheersen.
2. Ken de kenmerken van een goede rekenstart
Het is belangrijk dat je als leraar weet aan welke voorwaarden een goede rekenstart voldoet. Belangrijke kenmerken zijn:
- Getalbegrip, waaronder:
o Classificeren
o Correspondentie leggen
o Seriëring - Tellen en terugtellen
- Subiteren (het in één oogopslag herkennen van kleine aantallen)
- Getalbeeldherkenning
Wanneer je deze bouwstenen scherp in beeld hebt, herken je sneller waar hiaten ontstaan. Zodra deze hiaten gesignaleerd worden, is het belangrijk hier direct op te reageren met gerichte instructie voor de betreffende leerlingen.
Deze twee tips zijn gericht op preventie. Want zoals het gezegde luidt: voorkomen is beter dan genezen. Ook in geval van rekenproblemen.
- Voorbereidend en beginnend rekenen in groep 1 en 2. Artikel op website Onderwijskennis van het NRO (2023). https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/voorbereidend-en-beginnend-rekenen-in-groep-1-en-2
- Ruijssenaars, A. J. J. M., Van Luit, J. E. H., Van Lieshout, E. C. D. M., & Kroesbergen, E. H. (2021). Handboek dyscalculie en rekenproblemen. Een dynamisch ontwikkelingsperspectief, Lemniscaat.
- Laarveld, K. (2025), Zó laat je kleuters leren. Whitepaper voor Expertis Onderwijsadviseurs.
Onze adviseur staat voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Brenda van der Slikke
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Congres Basisvaardigheden
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Zelfregulerend leren in de rekenles
Rekenfeitje 8: Leerlingen die strategieën voor zelfregulerend leren gebruiken, presteren beter. Model als leraar hoe plannen, monitoren en reflecteren helpt bij complexe rekenopgaven.
Sterke rekenaars uitdagen tijdens de rekenles
Rekenfeitje 13: Sterke rekenaars hebben uitdaging én instructie nodig. Lees hoe je met pluslesdoelen hun denkvaardigheid vergroot en zorgt dat ook zij blijven groeien in de rekenles.
Van rekenfout naar inzicht
Rekenfeitje 25: Wat vertelt een fout antwoord ons? Een rekenfout kan waardevolle informatie geven over hoe een leerling denkt en rekent. Je leest het in dit rekenfeitje.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Kwaliteit begint bij vertrouwen
Maaike Korte en Janske Hofman beschrijven in dit artikel in BSM hoe je als schoolleider zorgt voor vertrouwen in het team: de basis voor duurzame onderwijsontwikkeling.
De weg naar onderwijskwaliteit
Simone Kessels onderzocht welke factoren bijdragen aan succesvolle schoolontwikkeling. In interviews met directeuren en bestuurders brengt zij de succesfactoren in kaart.
Verdeel en heers? Niet in mijn team!
Ontdek hoe het model van Anthony Muhammad schoolleiders helpt teamgedrag te begrijpen en een positieve, lerende schoolcultuur te creëren.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
