Rekenangst verminderen of voorkomen
Rekenfeitje 11: Rekenangst belemmert prestaties. Laat zien dat rekenen leuk is, bied structuur en succeservaringen, en geef feedback op inzet. Zo verminder je angst en vergroot je zelfvertrouwen.
Rekenangst heeft grote invloed op rekenprestaties
Rekenangst is een belangrijk probleem en heeft een grote invloed op rekenprestaties (Ankone & Van der Beek, 2024; Dowker, Sarkar & Looi, 2016; Janssen, 2023). Een leraar is natuurlijk geen psycholoog en kan dus de angst niet zomaar wegnemen, maar desalniettemin zijn er verschillende dingen die een leraar kan doen om rekenangst te voorkomen of te verminderen.
Door Julia Vrolijk
Laat zien dat rekenen leuk is
Ten eerste is het belangrijk dat een leerling zoveel mogelijk positieve rolmodellen om zich heen heeft. Dus laat als leraar zien dat rekenen leuk is! Benader een som bijvoorbeeld als een interessante uitdagende puzzel in plaats van een bijna onmogelijke hersenkraker. Een zin als ‘We gaan eerst rekenen en dan iets leuks doen’ of ‘Let op, we gaan nu iets heel moeilijks doen!’ is dus niet handig. Ook is het belangrijk om te benadrukken dat iedereen kan leren rekenen, maar dat dat niet vanzelf gaat en dat je door veel te oefenen vooruitgang boekt.
Zorg dat de leerling zich gezien voelt
Daarnaast is het belangrijk dat een leerling met rekenangst zich gezien voelt. Ga met de leerling in gesprek en vraag wat hij/zij nodig heeft. Het werkgeheugen van een leerling met rekenangst zit tijdens een rekenmoment vol met angstgedachten, waardoor er minder ruimte overblijft om te rekenen. Een leerling wil wel, maar kan het niet. Een opmerking als ‘Maar dit hebben we vorige week nog geoefend’ is dan ook niet helpend.
Stem het rekenaanbod af op het niveau van de leerling
Tot slot is het bij rekenangst extra belangrijk dat het rekenaanbod afgestemd is op het functioneringsniveau van de leerling. Als een leerling geen succeservaringen op doet, zal het angstniveau verhogen. Dit betekent niet dat je geen doelen kunt stellen met deze leerlingen. Zorg er hierbij wel voor dat deze doelen overzichtelijk zijn (kies bijvoorbeeld steeds 1 strategie waar je twee weken mee aan de slag gaat). Ook is het belangrijk om veel structuur aan te brengen in je instructiemomenten, veel te modelen en feedback te geven op inspanning en strategiegebruik.
Kortom, door geduldig en zorgvuldig in te spelen op de behoeften van deze leerlingen kun je als leraar rekenangst verminderen of voorkomen en leerlingen motiveren om rekenuitdagingen met vertrouwen aan te gaan.
- Ankone, E. & Van der Beek, J. (2024). Webinar ‘Rekenangst’, 25 november 2024. Expertisecentrum Ponto en NVO.
- Dowker, A., Sarkar, A., & Looi, C. Y. (2016). Mathematics anxiety: What have we learned in 60 years? Frontiers in Psychology, 7, artikel 508.
- Janssen, B. (2023). Angst en falen houden elkaar in de greep bij rekenen en wiskunde. Volgens Bartjens, 42(4).
Onze adviseur staat voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Julia Vrolijk
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Tijdig handelen bij rekenproblemen
Rekenfeitje 12: Voorkomen is beter dan genezen. Zorg voor voldoende rekentijd, extra instructie en ken de kenmerken van een goede rekenstart. Zo kun je rekenproblemen vroegtijdig voorkomen.
Het belang van een doorgaande lijn
Rekenfeitje 18: Een stevige doorgaande lijn in het rekenonderwijs is essentieel. Waarom is dat zo? En waar let je op bij het versterken van die doorgaande lijn?
Probleemoplossen; hoe help je leerlingen op weg?
Rekenfeitje 14: Probleemoplossen is nu onderdeel van de nieuwe kerndoelen. Lees praktische tips om leerlingen effectief te begeleiden bij het oplossen van wiskundige problemen in de klas.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Zelfregulerend leren in de reken- en wiskundeles
Het artikel beschrijft hoe zelfregulerend leren leerlingen helpt bij complexe rekenopgaven en motivatie. Julia Vrolijk laat zien hoe leraren deze vaardigheid doelgericht kunnen aanleren in de reken- en wiskundeles.
Hoe krijgen we die rekenresultaten omhoog?
Rekenresultaten verbeteren vraagt om gericht sturen op effectief rekenonderwijs. Dit artikel uit BSM geeft schoolleiders vijf praktische handvatten voor structurele en duurzaam betere rekenscores.
Rekenachterstanden wegwerken doe je zo
Rekenachterstanden werk je weg met meer effectieve rekentijd. Onderwijsadviseur Julia Vrolijk deelt vijf duidelijke stappen: hiaten onderzoeken, plan maken, preteachen, instructie geven en monitoren.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
