Kwaliteit boven kwantiteit
Rekenfeitje 22: Effectief oefenen met rekenen vraagt om een doordacht en beredeneerd aanbod. Maar hoe kom je tot zo’n doordachte aanpak?
Het aanbod van oefenopgaven
Wanneer leerlingen moeite hebben met rekenen wordt vaak gekozen voor extra oefening, bijvoorbeeld door het maken van werkbladen of het maken van opgaven met behulp van aanvullende oefensoftware. Het maken van méér sommen leidt echter niet automatisch tot méér leren. Maken leerlingen veel dezelfde soort opgaven zonder begrip van de gevraagde opgaven, dan bestaat het risico dat zij werkwijzen nadoen zonder echt inzicht op te bouwen. Oefenen zonder inzicht leidt dan tot kennis zonder uitzicht. Effectief oefenen vraagt dan ook om een doordacht en beredeneerd aanbod. Maar hoe kom je tot zo’n doordachte aanpak?
Door Luuc Willering
Om het leren van leerlingen door oefening te versterken is het belangrijk om:
- leerlingen uit te dagen kennis actief op te halen;
- leerstof te verbinden met bestaande voorkennis;
- leerlingen variatie in oefening aan te bieden.
Het is de kunst om deze principes toe te passen in het aanbod van oefenopgaven.
Bewust en actief handelen
Als leraar kun je dit bereiken door leerlingen bewust en actief te laten handelen. Niet het antwoord op de rekenopgave staat centraal, maar de weg naar het antwoord. Daarnaast is het krachtig om voorafgaand aan de oefening expliciet de relatie te leggen tussen de oefenopgaven en de reeds beschikbare voorkennis van leerlingen. Variatie in oefening kun je bereiken door het afwisselend aanbieden van reproductieve oefenvormen (waar het oefenen van één oplossingsstrategie centraal staat) en productieve oefenvormen (waar leerlingen op basis van eigen kennis, inzicht en vaardigheden een passende berekening bedenken).
Het gewenste leereffect
Kortom: niet het maken van een grote hoeveelheid routinematig werk, maar juist het maken van minder rekenopgaven kan, mits zorgvuldig gekozen en afwisselend aangeboden, het gewenste leereffect opleveren. Kwaliteit gaat dus boven kwantiteit! De belangrijkste vraag is daarom niet alleen: “Hoeveel oefenen leerlingen?”, maar vooral: “Wat vraagt deze oefening van het denken van leerlingen?”
- Groenestijn, M. van, Borghouts, C., & Janssen, C. (2011). Protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie: Basisonderwijs. Van Gorcum.
- Hickendorff, M. & Kool, M.(2026). Leidraad betekenisvol en doelgericht reken-wiskundeonderwijs in groep 3-8. Nationaal Kennisinstituut Onderwijs. https://www.onderwijskennis.nl/node/7194
- Surma, T., Kirschner, P. A., Merriënboer, J. van, & De Bruyckere, P. (2019). Wijze lessen: Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek. Ten Brink Uitgevers
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Luuc Willering
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
1F of 1S – Wat is het verschil?
Rekenfeitje 16: 1F is het minimale rekenniveau dat elke leerling moet beheersen. 1S is het streefniveau en vraagt om complexer, abstracter en flexibeler rekenen in uiteenlopende situaties.
Sterke rekenaars uitdagen tijdens de rekenles
Rekenfeitje 13: Sterke rekenaars hebben uitdaging én instructie nodig. Lees hoe je met pluslesdoelen hun denkvaardigheid vergroot en zorgt dat ook zij blijven groeien in de rekenles.
Cijfers, getallen en nummers
Rekenfeitje 3: Cijfers zijn de bouwstenen van getallen en nummers. Door juiste rekentaal te gebruiken, help je leerlingen betekenis geven aan getallen en beter rekenen te leren.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Scholengroep GelderVeste investeert in effectief rekenonderwijs
Binnen Scholengroep GelderVeste werken scholen samen aan beter rekenonderwijs via ‘Rekenkracht!’. Met scholing, lesbezoeken en specialisten stijgt de kwaliteit en het eigenaarschap.
Uitgerekend de rekenspecialist!
Te weinig rekenspecialisten én te weinig tijd: in veel scholen ontbreekt rekenspecialistische kennis en uren. Waarom is juist de rekenspecialist zo onderbelicht, terwijl goed rekenonderwijs cruciaal is?
CPION accrediteert opleiding EDI-coach en Rekenspecialist
De opleidingen EDI-coach en Rekenspecialist van Expertis zijn door CPION geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Deelnemers ontvangen een erkend diploma en worden opgenomen in het SPEN-register.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
