Kwaliteit boven kwantiteit
Rekenfeitje 22: Effectief oefenen met rekenen vraagt om een doordacht en beredeneerd aanbod. Maar hoe kom je tot zo’n doordachte aanpak?
Het aanbod van oefenopgaven
Wanneer leerlingen moeite hebben met rekenen wordt vaak gekozen voor extra oefening, bijvoorbeeld door het maken van werkbladen of het maken van opgaven met behulp van aanvullende oefensoftware. Het maken van méér sommen leidt echter niet automatisch tot méér leren. Maken leerlingen veel dezelfde soort opgaven zonder begrip van de gevraagde opgaven, dan bestaat het risico dat zij werkwijzen nadoen zonder echt inzicht op te bouwen. Oefenen zonder inzicht leidt dan tot kennis zonder uitzicht. Effectief oefenen vraagt dan ook om een doordacht en beredeneerd aanbod. Maar hoe kom je tot zo’n doordachte aanpak?
Door Luuc Willering
Om het leren van leerlingen door oefening te versterken is het belangrijk om:
- leerlingen uit te dagen kennis actief op te halen;
- leerstof te verbinden met bestaande voorkennis;
- leerlingen variatie in oefening aan te bieden.
Het is de kunst om deze principes toe te passen in het aanbod van oefenopgaven.
Bewust en actief handelen
Als leraar kun je dit bereiken door leerlingen bewust en actief te laten handelen. Niet het antwoord op de rekenopgave staat centraal, maar de weg naar het antwoord. Daarnaast is het krachtig om voorafgaand aan de oefening expliciet de relatie te leggen tussen de oefenopgaven en de reeds beschikbare voorkennis van leerlingen. Variatie in oefening kun je bereiken door het afwisselend aanbieden van reproductieve oefenvormen (waar het oefenen van één oplossingsstrategie centraal staat) en productieve oefenvormen (waar leerlingen op basis van eigen kennis, inzicht en vaardigheden een passende berekening bedenken).
Het gewenste leereffect
Kortom: niet het maken van een grote hoeveelheid routinematig werk, maar juist het maken van minder rekenopgaven kan, mits zorgvuldig gekozen en afwisselend aangeboden, het gewenste leereffect opleveren. Kwaliteit gaat dus boven kwantiteit! De belangrijkste vraag is daarom niet alleen: “Hoeveel oefenen leerlingen?”, maar vooral: “Wat vraagt deze oefening van het denken van leerlingen?”
- Groenestijn, M. van, Borghouts, C., & Janssen, C. (2011). Protocol Ernstige RekenWiskunde-problemen en Dyscalculie: Basisonderwijs. Van Gorcum.
- Hickendorff, M. & Kool, M.(2026). Leidraad betekenisvol en doelgericht reken-wiskundeonderwijs in groep 3-8. Nationaal Kennisinstituut Onderwijs. https://www.onderwijskennis.nl/node/7194
- Surma, T., Kirschner, P. A., Merriënboer, J. van, & De Bruyckere, P. (2019). Wijze lessen: Twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek. Ten Brink Uitgevers
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Luuc Willering
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Congres Basisvaardigheden
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Soepel naar groep 3
Rekenfeitje 23: Hoe zorg je voor een soepele overgang in het rekenonderwijs van groep 2 naar groep 3? Lees vier praktische tips.
Helpt beweging bij de rekenontwikkeling?
Rekenfeitje 24: Al wandelend een rekensom oplossen. Is dit effectief? En wanneer zet je beweging in om het leren van rekenen te ondersteunen?
De kracht van het drieslagmodel bij het rekengesprek
Rekenfeitje 15: Het drieslagmodel in het rekengesprek helpt om denk- en oplossingsprocessen van leerlingen zichtbaar te maken en de oorzaak van hardnekkige rekenfouten gericht te achterhalen.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Door blokvoorbereiding een passend rekenaanbod voor elke leerling
Julia Vrolijk geeft vier tips voor effectieve blokvoorbereiding, waarmee leraren het rekenonderwijs beter kunnen afstemmen op elke leerling en zo echt kunnen differentiëren.
Automatiseren in de rekenles
Anke Kregting legt uit waarom automatiseren essentieel is voor rekenontwikkeling en geeft praktische tips om dit effectief toe te passen in de dagelijkse rekenles.
Meer dan twee miljoen Nederlanders kunnen zich niet redden met cijfers
Laaggecijferdheid treft 2,1 miljoen Nederlanders. Dit artikel laat zien waarom effectief rekenonderwijs urgenter is dan ooit en biedt handvatten om leerlingen wél gecijferd te laten worden.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
