Het gebruik van voorbeelden tijdens de rekenles
Rekenfeitje 9: Help leerlingen de abstracte rekenwereld beter begrijpen door doelgericht voorbeelden te gebruiken – van uitgewerkte opgaven tot het modelleren en vergelijken van rekenconcepten.
De betekenis van de abstracte rekenwereld beetje beter laten begrijpen
Rekenen/wiskunde is een abstract vakgebied vol met cijfers en symbolen. Tegelijkertijd krijgen alle leerlingen er dagelijks mee te maken, bijvoorbeeld bij het aflezen van een dienstregeling, het doen van boodschappen of het betalen van rekeningen. Om leerlingen de betekenis van de abstracte rekenwereld steeds een beetje beter te laten begrijpen helpt het om bewust en doelgericht gebruik te maken van voorbeelden tijdens jouw rekenles. Er zijn verschillende manieren waarop je dat kunt doen.
Door Luuc Willering
Complete uitwerking van een rekenopgave
Ten eerste kan een voorbeeld bestaan uit een uitgeschreven en getekende uitwerking van een rekenopgave. Denk aan rijgend optellen of aftrekken met behulp van de getallenlijn of het optellen van breuken aan de hand van breukencirkels. Als leraar toon je het voorbeeld aan de leerlingen, waarna zij het uitgewerkte voorbeeld grondig doornemen. Daarbij is het belangrijk om leerlingen te stimuleren actief na te denken over de genomen stappen en deze proberen te verklaren. Begrijpen ze bijvoorbeeld de keuze voor de sprongen op de getallenlijn bij het uitgeschreven voorbeeld?
Uitwerking demonstreren, ofwel: modelen
Een tweede manier van het gebruik van voorbeelden is demonstreren hoe een berekening uitgewerkt moet worden, ook wel modelen genoemd. Stap voor stap werk je de berekening uit, waarbij je vanuit de ik-vorm jouw denkstappen verwoordt. Betrek aanwezige voorkennis in het verhaal, en stel problemen die leerlingen kunnen tegenkomen aan de orde. Ook hier is het van belang om leerlingen te stimuleren actief de denkstappen voor zichzelf en aan elkaar uit te leggen: begrijpen ze de stappen uit de berekening, en kunnen ze deze verklaren?
Vergroten van begrip van abstractere rekenconcepten
Tot slot kun je voorbeelden inzetten om het begrip van abstractere rekenconcepten te vergroten. Het gaat dan om concepten als hoeveelheid, oppervlakte, inhoud, procenten, breuken, etcetera. Door meerdere, verschillende voorbeelden aan te reiken ervaren leerlingen hoe abstracte rekenconcepten er uit kunnen zien. Als je enkele voorbeelden hebt toegelicht, is het belangrijk om leerlingen te laten verklaren waarom deze voorbeelden passen bij een bepaald rekenconcept of -begrip. Het vergelijken van concepten, zoals het vergelijken van de concepten omtrek en oppervlakte van een rechthoek, kan helpend zijn om tot beter begrip en inzicht te komen.
Goed voorbeeld …
Het bewust en doelgericht inzetten van voorbeelden helpt leerlingen om steeds een beetje meer betekenis te kunnen geven aan de abstracte rekenwereld. Goed voorbeeld doet dus goed volgen!
- Surma, T., Vanhoyweghen, K., Sluijsmans, D., Camp, G., Muijs, D., & Kirschner, P. A. (2019). Wijze lessen: twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek. (1 redactie) Ten Brink Uitgevers. https://www.ou.nl/web/wijzelessen
- Schmeier, M. (2018). Leren van uitgewerkte voorbeelden bij rekenen. Tijdschrift voor Remedial Teaching, 2018/03.
Onze adviseur staat voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Luuc Willering
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
De kracht van het drieslagmodel bij het rekengesprek
Rekenfeitje 15: Het drieslagmodel in het rekengesprek helpt om denk- en oplossingsprocessen van leerlingen zichtbaar te maken en de oorzaak van hardnekkige rekenfouten gericht te achterhalen.
Sterke rekenaars uitdagen tijdens de rekenles
Rekenfeitje 13: Sterke rekenaars hebben uitdaging én instructie nodig. Lees hoe je met pluslesdoelen hun denkvaardigheid vergroot en zorgt dat ook zij blijven groeien in de rekenles.
Werken aan rekentaal? Zorg dat er veel gepraat wordt!
Rekenfeitje 4: Gebruik zelf consequent rekentaal en laat leerlingen hun denkstappen verwoorden. Zo ontwikkel je hun begrip en taalvaardigheid tijdens de rekenles.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Automatiseren in de rekenles
Anke Kregting legt uit waarom automatiseren essentieel is voor rekenontwikkeling en geeft praktische tips om dit effectief toe te passen in de dagelijkse rekenles.
Op ouders kun je rekenen!
Ouders spelen een belangrijke rol bij rekenontwikkeling. Deze brochure laat zien hoe samenwerking tussen school en thuis het rekenen versterkt. Een artikel door dr. Gert Gelderblom.
Scholengroep GelderVeste investeert in effectief rekenonderwijs
Binnen Scholengroep GelderVeste werken scholen samen aan beter rekenonderwijs via ‘Rekenkracht!’. Met scholing, lesbezoeken en specialisten stijgt de kwaliteit en het eigenaarschap.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
