Het gebruik van voorbeelden tijdens de rekenles
Rekenfeitje 9: Help leerlingen de abstracte rekenwereld beter begrijpen door doelgericht voorbeelden te gebruiken – van uitgewerkte opgaven tot het modelleren en vergelijken van rekenconcepten.
De betekenis van de abstracte rekenwereld beetje beter laten begrijpen
Rekenen/wiskunde is een abstract vakgebied vol met cijfers en symbolen. Tegelijkertijd krijgen alle leerlingen er dagelijks mee te maken, bijvoorbeeld bij het aflezen van een dienstregeling, het doen van boodschappen of het betalen van rekeningen. Om leerlingen de betekenis van de abstracte rekenwereld steeds een beetje beter te laten begrijpen helpt het om bewust en doelgericht gebruik te maken van voorbeelden tijdens jouw rekenles. Er zijn verschillende manieren waarop je dat kunt doen.
Door Luuc Willering
Complete uitwerking van een rekenopgave
Ten eerste kan een voorbeeld bestaan uit een uitgeschreven en getekende uitwerking van een rekenopgave. Denk aan rijgend optellen of aftrekken met behulp van de getallenlijn of het optellen van breuken aan de hand van breukencirkels. Als leraar toon je het voorbeeld aan de leerlingen, waarna zij het uitgewerkte voorbeeld grondig doornemen. Daarbij is het belangrijk om leerlingen te stimuleren actief na te denken over de genomen stappen en deze proberen te verklaren. Begrijpen ze bijvoorbeeld de keuze voor de sprongen op de getallenlijn bij het uitgeschreven voorbeeld?
Uitwerking demonstreren, ofwel: modelen
Een tweede manier van het gebruik van voorbeelden is demonstreren hoe een berekening uitgewerkt moet worden, ook wel modelen genoemd. Stap voor stap werk je de berekening uit, waarbij je vanuit de ik-vorm jouw denkstappen verwoordt. Betrek aanwezige voorkennis in het verhaal, en stel problemen die leerlingen kunnen tegenkomen aan de orde. Ook hier is het van belang om leerlingen te stimuleren actief de denkstappen voor zichzelf en aan elkaar uit te leggen: begrijpen ze de stappen uit de berekening, en kunnen ze deze verklaren?
Vergroten van begrip van abstractere rekenconcepten
Tot slot kun je voorbeelden inzetten om het begrip van abstractere rekenconcepten te vergroten. Het gaat dan om concepten als hoeveelheid, oppervlakte, inhoud, procenten, breuken, etcetera. Door meerdere, verschillende voorbeelden aan te reiken ervaren leerlingen hoe abstracte rekenconcepten er uit kunnen zien. Als je enkele voorbeelden hebt toegelicht, is het belangrijk om leerlingen te laten verklaren waarom deze voorbeelden passen bij een bepaald rekenconcept of -begrip. Het vergelijken van concepten, zoals het vergelijken van de concepten omtrek en oppervlakte van een rechthoek, kan helpend zijn om tot beter begrip en inzicht te komen.
Goed voorbeeld …
Het bewust en doelgericht inzetten van voorbeelden helpt leerlingen om steeds een beetje meer betekenis te kunnen geven aan de abstracte rekenwereld. Goed voorbeeld doet dus goed volgen!
- Surma, T., Vanhoyweghen, K., Sluijsmans, D., Camp, G., Muijs, D., & Kirschner, P. A. (2019). Wijze lessen: twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek. (1 redactie) Ten Brink Uitgevers. https://www.ou.nl/web/wijzelessen
- Schmeier, M. (2018). Leren van uitgewerkte voorbeelden bij rekenen. Tijdschrift voor Remedial Teaching, 2018/03.
Onze adviseur staat voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Luuc Willering
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Het belang van een doorgaande lijn
Rekenfeitje 18: Een stevige doorgaande lijn in het rekenonderwijs is essentieel. Waarom is dat zo? En waar let je op bij het versterken van die doorgaande lijn?
De kracht van het drieslagmodel bij het rekengesprek
Rekenfeitje 15: Het drieslagmodel in het rekengesprek helpt om denk- en oplossingsprocessen van leerlingen zichtbaar te maken en de oorzaak van hardnekkige rekenfouten gericht te achterhalen.
Tijdig handelen bij rekenproblemen
Rekenfeitje 12: Voorkomen is beter dan genezen. Zorg voor voldoende rekentijd, extra instructie en ken de kenmerken van een goede rekenstart. Zo kun je rekenproblemen vroegtijdig voorkomen.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Op ouders kun je rekenen!
Ouders spelen een belangrijke rol bij rekenontwikkeling. Deze brochure laat zien hoe samenwerking tussen school en thuis het rekenen versterkt. Een artikel door dr. Gert Gelderblom.
CPION accrediteert opleiding EDI-coach en Rekenspecialist
De opleidingen EDI-coach en Rekenspecialist van Expertis zijn door CPION geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Deelnemers ontvangen een erkend diploma en worden opgenomen in het SPEN-register.
Werken in een datateam voor beter rekenonderwijs
Door te werken in een datateam leerde De Esmarke te vertragen en onderbouwde keuzes te maken voor beter rekenonderwijs.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
