Helpt beweging bij de rekenontwikkeling?
Rekenfeitje 24: Al wandelend een rekensom oplossen. Is dat effectief? En wanneer zet je beweging in om het leren van rekenen te ondersteunen?
Beweging ter ondersteuning van het leren rekenen
Al wandelend een rekensom oplossen klinkt als een fijne activiteit voor de klas. De leerlingen kunnen even hun benen strekken en daarnaast zijn ze ook nog eens cognitief bezig. Maar is dit ook effectief? En wanneer zet je beweging in om het leren van rekenen te ondersteunen?
Door Naomi Calis
Meta-analyses en overzichtsstudies laten wisselende resultaten zien over dit onderwerp. Waar het ene onderzoek laat zien dat deze bewegingen een positief verband hebben met de schoolprestaties, laat het andere onderzoek geen effect zien (Bartoš, F. et. al, 2025).
Soort beweging en rekendoel
Het effect hangt onder andere sterk af van de soort beweging en het rekendoel. De beweging moet iets toevoegen aan het leren rekenen: de beweging helpt leerlingen om het rekenbegrip te begrijpen of ondersteunt het uitvoeren van een al aangeleerde procedure (De Greeff et al., 2018; Kougioumtzis, 2026). Zo is het functioneel om leerlingen over een fysieke getallenlijn te laten lopen. Door letterlijk stappen vooruit en achteruit te zetten, ervaren leerlingen bijvoorbeeld de grootte en onderlinge afstand van getallen. De beweging ondersteunt hier dus direct het rekenbegrip. Vooral leerlingen waarbij de rekenontwikkeling minder soepel verloopt, hebben profijt van dergelijke effectieve bewegingen (Link et al., 2013).
Ontlasten werkgeheugen
Beweging kan ook helpen om de cognitieve belasting te verlichten. Mavilidi (2022) bewijst met haar meta-analyse dat fysieke beweging het werkgeheugen kan ontlasten. Als een beweging relevant is voor de lesstof, bijvoorbeeld een hoek uitbeelden met je armen bij meetkunde, verschuift een deel van de cognitieve verwerking van het werkgeheugen naar het motorische systeem van het lichaam. Dit vergroot de totale verwerkingscapaciteit van de leerling zonder het brein te overbelasten.
Niet iedere beweging is echter functioneel. Wanneer leerlingen een rekensom oplossen door over het plein te rennen en het antwoord vervolgens met stoepkrijt opschrijven, draagt het rennen niet bij aan het leren van de bewerking. Het kan helpen om de concentratie daarna te verhogen of als motiverend onderdeel, maar het draagt niet bij aan het aanleren van procedures (Mavilidi, 2022).
Keuze voor wel of niet bewegen
Wanneer kies je dan wel en niet voor beweging?
| Wanneer wel bewegen? | Wanneer liever niet? |
| De beweging ondersteunt het rekenbegrip | De beweging leidt af bij het aanleren van een nieuwe procedure |
| De beweging verlicht de cognitieve belasting | De beweging is toegevoegd als ‘leuke afwisseling’ |
| Verrijken van een anders ‘lege’ bewegingsactiviteit | Het doel vraagt om redeneren en correcte notatie |
(De Greeff et al., 2018; Kougioumtzis, 2026; Link, 2013, Mavilidi, 2022; Sweller et al., 2019)
De vraag is dus: ben je op zoek naar een beweegbreak of naar functionele bewegingen tijdens de rekenles? Wanneer deze vraag beantwoord is, kun je de activiteit gaan vormgeven.
- Bartoš, F., Lušková, M., Bortnikova, K., Hozová, K., Kantova, K., Irsova, Z., & Havranek, T. (2025). Effect of exercise on cognition, memory, and executive function: A study-level meta-meta-analysis across populations and exercise categories. PsyArXiv. https://doi.org/10.31234/osf.io/qr8e2_v1
- De Greeff, J. W., Bosker, R. J., Oosterlaan, J., Visscher, C., & Hartman, E. (2018). Effects of physical activity on executive functions, attention and academic performance in preadolescent children: A meta-analysis. Journal of Science and Medicine in Sport, 21(5), 501–507.
- Kougioumtzis, K. (2026). Embodied cognition in STEM learning: An integrative review of conceptualizations, mechanisms, and boundary conditions. Frontiers in Education, 11, Artikel 1811569. https://doi.org/10.3389/feduc.2026.1811569
- Link, T., Moeller, K., Huber, S., Fischer, U., & Nuerk, H.-C. (2013). Walk the number line – An embodied training of numerical concepts. Trends in Neuroscience and Education, 2(2), 74–84.
- Mavilidi, M. F., Ruiter, M., Schmidt, M., Okely, A. D., Loyens, S., Chandler, P., & Paas, F. (2022). Meta-analysis of movement-based interventions to aid academic and behavioral outcomes: A taxonomy of relevance and integration. Educational Research Review, 37, Article 100478. doi.org
- Sweller, J., van Merriënboer, J. J., & Paas, F. (2019). Cognitive architecture and instructional design: 20 years later. Educational Psychology Review, 31(2), 261–292. doi.org
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Naomi Calis
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Congres Basisvaardigheden
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Van rekenfout naar inzicht
Rekenfeitje 25: Wat vertelt een fout antwoord ons? Een rekenfout kan waardevolle informatie geven over hoe een leerling denkt en rekent. Je leest het in dit rekenfeitje.
Soepel naar groep 3
Rekenfeitje 23: Hoe zorg je voor een soepele overgang in het rekenonderwijs van groep 2 naar groep 3? Lees vier praktische tips.
Sterke rekenaars uitdagen tijdens de rekenles
Rekenfeitje 13: Sterke rekenaars hebben uitdaging én instructie nodig. Lees hoe je met pluslesdoelen hun denkvaardigheid vergroot en zorgt dat ook zij blijven groeien in de rekenles.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
CPION accrediteert opleiding EDI-coach en Rekenspecialist
De opleidingen EDI-coach en Rekenspecialist van Expertis zijn door CPION geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Deelnemers ontvangen een erkend diploma en worden opgenomen in het SPEN-register.
Zelfregulerend leren in de reken- en wiskundeles
Het artikel beschrijft hoe zelfregulerend leren leerlingen helpt bij complexe rekenopgaven en motivatie. Julia Vrolijk laat zien hoe leraren deze vaardigheid doelgericht kunnen aanleren in de reken- en wiskundeles.
Weer vier opleidingen geaccrediteerd
Het aanbod aan Expertis opleidingen met erkend post-hbo-diploma is verder uitgebreid. Vanaf schooljaar 2026/2027 heeft het CPION weer vier opleidingen geaccrediteerd.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
