Eerst één strategie, dan pas vergelijken
Rekenfeitje 21: Wanneer bied je verschillende rekenstrategieën aan? Lees hoe je met één aanpak start en wanneer je leerlingen laat vergelijken voor beter getalbegrip.
Het aanbieden van meerdere rekenstrategieën
De opgave 47 + 38 kunnen leerlingen op verschillende manieren uitrekenen. Bijvoorbeeld door rijgend te rekenen met behulp van de getallenlijn, door de opgave te splitsen of door de oplossingsstrategie compenseren toe te passen (eerst + 40, dan 2 eraf). Dit lijkt logisch. Toch kan het aanbieden van meerdere strategieën tegelijk het leren van leerlingen bemoeilijken. Maar wanneer introduceer je als leraar andere strategieën zonder leerlingen te overbelasten?
Door Brenda van der Slikke
Eerst één aanpak modelleren
Uit onderzoek blijkt dat vooral beginnende en zwakke rekenaars baat hebben bij expliciete instructie, waarbij één strategie stapsgewijs wordt voorgedaan en begeleid wordt geoefend (Ros, Hickendorff, Keijzer, & Van Luit, 2022). Wanneer leerlingen tegelijkertijd uit meerdere strategieën moeten kiezen, kan dit leiden tot verwarring en een verhoogde cognitieve belasting (Sweller, 1988).
Bij een opgave als 47 + 38 kan het daarom helpend zijn om eerst één aanpak te modelleren, bijvoorbeeld rijgen: 47 + 30 = 77, daarna + 8 = 85. Zo krijgen leerlingen grip op de oplossingsstrategie rijgen en het daarbij behorende denkproces. Het aanleren van deze strategie kun je ondersteunen met materiaal, zoals de kralenketting tot 100 of het model van de getallenlijn.
Inzetten van andere strategieën
Dit betekent niet dat er geen plaats is voor andere strategieën. Het kunnen vergelijken en flexibel inzetten van strategieën is juist belangrijk voor het ontwikkelen van getalbegrip (Van Zanten & Verbruggen, 2022). Dit is echter complex voor leerlingen, omdat zij op basis van getallen moeten bepalen welke strategie het meest efficiënt is. Zo reken je 49 + 99 het snelst uit door er eerst 100 bij op te tellen. Terwijl bij 45 + 36 rijgen wellicht effectiever is. Vanwege de complexiteit is het belangrijk dat leraren andere strategieën pas introduceren en laten vergelijken als leerlingen voldoende grip hebben op één aanpak.
- Ros, A., Hickendorff, M., Keijzer, R., & Van Luit, J. (2022). Rekenonderwijs op de basisschool: Evidence informed handelen. Pica.
- Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257–285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4
- Van Zanten, M., & Verbruggen, I. (2022). Basisvaardigheden rekenen-wiskunde: Basiskennis, basisvaardigheden én basisinzichten. Volgens Bartjens, 42(1), 32–35.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Brenda van der Slikke
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Congres Basisvaardigheden
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Helpt beweging bij de rekenontwikkeling?
Rekenfeitje 24: Al wandelend een rekensom oplossen. Is dit effectief? En wanneer zet je beweging in om het leren van rekenen te ondersteunen?
Werken aan rekentaal? Zorg dat er veel gepraat wordt!
Rekenfeitje 4: Gebruik zelf consequent rekentaal en laat leerlingen hun denkstappen verwoorden. Zo ontwikkel je hun begrip en taalvaardigheid tijdens de rekenles.
Rekenen met prentenboeken
Rekenfeitje 6: Prentenboeken zijn ideaal voor reken-wiskundige gesprekken. Door samen te praten over vormen, hoeveelheden en verhoudingen versterken leerlingen hun rekeninzicht en motivatie.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Werken in een datateam voor beter rekenonderwijs
Door te werken in een datateam leerde De Esmarke te vertragen en onderbouwde keuzes te maken voor beter rekenonderwijs.
Hoe beweging de rekenontwikkeling kan ondersteunen
Kim Borsen en Sherrill Woldberg-Wels laten zien hoe leraren de beweegdrang van jonge kinderen kunnen inzetten om het rekenonderwijs te versterken en te verdiepen.
CPION accrediteert opleiding EDI-coach en Rekenspecialist
De opleidingen EDI-coach en Rekenspecialist van Expertis zijn door CPION geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Deelnemers ontvangen een erkend diploma en worden opgenomen in het SPEN-register.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
