Eerst één strategie, dan pas vergelijken
Rekenfeitje 21: Wanneer bied je verschillende rekenstrategieën aan? Lees hoe je met één aanpak start en wanneer je leerlingen laat vergelijken voor beter getalbegrip.
Het aanbieden van meerdere rekenstrategieën
De opgave 47 + 38 kunnen leerlingen op verschillende manieren uitrekenen. Bijvoorbeeld door rijgend te rekenen met behulp van de getallenlijn, door de opgave te splitsen of door de oplossingsstrategie compenseren toe te passen (eerst + 40, dan 2 eraf). Dit lijkt logisch. Toch kan het aanbieden van meerdere strategieën tegelijk het leren van leerlingen bemoeilijken. Maar wanneer introduceer je als leraar andere strategieën zonder leerlingen te overbelasten?
Door Brenda van der Slikke
Eerst één aanpak modelleren
Uit onderzoek blijkt dat vooral beginnende en zwakke rekenaars baat hebben bij expliciete instructie, waarbij één strategie stapsgewijs wordt voorgedaan en begeleid wordt geoefend (Ros, Hickendorff, Keijzer, & Van Luit, 2022). Wanneer leerlingen tegelijkertijd uit meerdere strategieën moeten kiezen, kan dit leiden tot verwarring en een verhoogde cognitieve belasting (Sweller, 1988).
Bij een opgave als 47 + 38 kan het daarom helpend zijn om eerst één aanpak te modelleren, bijvoorbeeld rijgen: 47 + 30 = 77, daarna + 8 = 85. Zo krijgen leerlingen grip op de oplossingsstrategie rijgen en het daarbij behorende denkproces. Het aanleren van deze strategie kun je ondersteunen met materiaal, zoals de kralenketting tot 100 of het model van de getallenlijn.
Inzetten van andere strategieën
Dit betekent niet dat er geen plaats is voor andere strategieën. Het kunnen vergelijken en flexibel inzetten van strategieën is juist belangrijk voor het ontwikkelen van getalbegrip (Van Zanten & Verbruggen, 2022). Dit is echter complex voor leerlingen, omdat zij op basis van getallen moeten bepalen welke strategie het meest efficiënt is. Zo reken je 49 + 99 het snelst uit door er eerst 100 bij op te tellen. Terwijl bij 45 + 36 rijgen wellicht effectiever is. Vanwege de complexiteit is het belangrijk dat leraren andere strategieën pas introduceren en laten vergelijken als leerlingen voldoende grip hebben op één aanpak.
- Ros, A., Hickendorff, M., Keijzer, R., & Van Luit, J. (2022). Rekenonderwijs op de basisschool: Evidence informed handelen. Pica.
- Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257–285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4
- Van Zanten, M., & Verbruggen, I. (2022). Basisvaardigheden rekenen-wiskunde: Basiskennis, basisvaardigheden én basisinzichten. Volgens Bartjens, 42(1), 32–35.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Brenda van der Slikke
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Vingertellen
Rekenfeitje 1: Vingertellen helpt jonge kinderen bij het begrijpen van hoeveelheden. Stimuleer later hoofdrekenen met visuele hulpmiddelen en oefening om de overgang soepel te maken.
Niet getekend is niet gerekend!
Rekenfeitje 17: Rekentekeningen helpen leerlingen toepassingsopgaven te begrijpen. Ze maken relaties en bewerkingen zichtbaar en ondersteunen het verbinden van concrete, schematische en abstracte niveaus.
1F of 1S – Wat is het verschil?
Rekenfeitje 16: 1F is het minimale rekenniveau dat elke leerling moet beheersen. 1S is het streefniveau en vraagt om complexer, abstracter en flexibeler rekenen in uiteenlopende situaties.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Rekenonderwijs verbeteren? “Investeer in de leraar”
Rekenresultaten verhogen vraagt om investeren in de leraar: scherp zicht op leerlingen, sterke didactiek, differentiatie en een teamvisie op rekenonderwijs. Leraren maken het verschil, schoolleiders faciliteren.
Rekenonderwijs op peil
Peil.Rekenen-Wiskunde toont zorgelijke rekenresultaten: veel leerlingen halen 1S niet. Wat betekenen deze uitkomsten voor jouw rekenonderwijs en de samenwerking in het team?
Hoe beweging de rekenontwikkeling kan ondersteunen
Kim Borsen en Sherrill Woldberg-Wels laten zien hoe leraren de beweegdrang van jonge kinderen kunnen inzetten om het rekenonderwijs te versterken en te verdiepen.
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
