1F of 1S – Wat is het verschil?
Rekenfeitje 16: 1F is het minimale rekenniveau dat elke leerling moet beheersen. 1S is het streefniveau en vraagt om complexer, abstracter en flexibeler rekenen in uiteenlopende situaties.
Rekenonderwijs doelgericht vormgeven
Binnen het rekenonderwijs werken leerlingen op verschillende niveaus aan hun rekenvaardigheid. Soms wordt gezegd dat het 1F-niveau hoort bij eind groep 6 en het 1S-niveau bij eind groep 8, maar dat ligt genuanceerder. Beide niveaus beschrijven wat leerlingen aan het einde van de basisschool zouden moeten kunnen (beheersingsdoelen), waarbij 1S het gewenste streefniveau is. Maar wat is nu precies het verschil tussen 1F en 1S? Je leest het in dit rekenfeitje.
Het is belangrijk dat scholen zich bewust zijn van het verschil tussen 1F en 1S. Dit inzicht helpt om het rekenonderwijs doelgericht vorm te geven, zodat alle leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen op het gebied van rekenen. Het referentiekader, ontwikkeld door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) maakt onderscheid in deze twee niveaus voor rekenen in het basisonderwijs.
1S-niveau
Het 1S-niveau is het streefniveau binnen het rekenen in het basisonderwijs. Dit niveau is nodig om voldoende rekenvaardig te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Leerlingen die dit niveau behalen, kunnen rekenen in complexe situaties, met grote getallen en kunnen meerdere stappen combineren. Ze zijn in staat om abstract te denken en redeneren over getallen en passen deze rekenkennis flexibel toe in uiteenlopende praktijksituaties.
Voorbeeld: Nadine gaat altijd op de fiets naar school. Tussen de middag gaat ze naar huis om te eten (behalve op woensdag). Volgens haar kilometerteller woont ze 2,48 km van school. Hoeveel kilometer fietst ze dan ongeveer per week?
1F-niveau
Het 1F-niveau vormt de fundamentele basis van het rekenonderwijs. Het is bedoeld als minimumniveau dat iedere leerling aan het einde van de basisschool zou moeten beheersen. Leerlingen leren rekenen met betekenisvolle getallen en eenvoudige bewerkingen binnen herkenbare situaties. Ze krijgen hierbij ondersteuning van modellen, afbeeldingen en praktische situaties.
Voorbeeld: Een chocoladeletter kost € 1,99. Kan ik er dan 5 kopen voor 10 euro of kom ik geld tekort?
Stevige basis leggen
Wanneer je goed zicht hebt op het verschil tussen 1F en 1S, en als school bewust stuurt op 1S, werk je gericht aan een hogere rekenvaardigheid en kritisch denk- en probleemoplossend vermogen van de leerlingen. Zo leg je een stevige basis waarin kinderen voldoende rekenvaardig zijn om te kunnen deelnemen aan de maatschappij.
- Notten, C. & Versteeg, B. (2014) Leren rekenen. Werken met de modellen uit het Protocol ERWD. (3e geheel herziene druk). Uitgeverij Van Gorcum.
- Expertgroep doorlopende leerlijnen taal en rekenen (2008). Over de drempels met taal en rekenen: hoofdrapport van de Expertgroep doorlopende leerlijnen taal en rekenen. Enschede: SLO.
- Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2009). Referentiekader taal en rekenen. Enschede: SLO.
- Noteboom, A., Os, S. van, & Spek, W. (2011). Concretisering referentieniveau rekenen 1F/1S. Enschede: SLO.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Heb je vragen over (de verbetering van) het rekenonderwijs? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseurs.
Kim Visscher
Rekencongres – 17 maart 2026
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Rekenen/wiskunde.
Opleiding Rekenspecialist in het primair onderwijs
Rekencongres ‘Een doorgaande lijn in het rekenonderwijs’
Opleiding Rekenspecialist in het voortgezet onderwijs
Rekenfeitjes
Het vakgebied rekenen/wiskunde is enorm groot. Met onze rekenfeitjes geven we jou als leraar – kort maar krachtig – wat extra bagage mee om een goede rekenles te geven.
Conceptueel begrip versterkt de vaardigheid en andersom!
Rekenfeitje 10: Vaardigheid en conceptueel begrip versterken elkaar. Leg in je rekenles niet alleen de strategie uit, maar ook het ‘waarom’. Zo begrijpen leerlingen echt wat ze doen.
Verhaal- of contextopgaven?
Rekenfeitje 2: Verhaalopgaven bevatten alleen tekst; contextopgaven ook afbeeldingen met cruciale info. Modelleer hoe je beide oplost om leerlingen effectief te leren rekenen in context.
Rekenangst verminderen of voorkomen
Rekenfeitje 11: Rekenangst belemmert prestaties. Laat zien dat rekenen leuk is, bied structuur en succeservaringen, en geef feedback op inzet. Zo verminder je angst en vergroot je zelfvertrouwen.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Rekenen/wiskunde met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Zelfregulerend leren in de reken- en wiskundeles
Het artikel beschrijft hoe zelfregulerend leren leerlingen helpt bij complexe rekenopgaven en motivatie. Julia Vrolijk laat zien hoe leraren deze vaardigheid doelgericht kunnen aanleren in de reken- en wiskundeles.
Meer dan twee miljoen Nederlanders kunnen zich niet redden met cijfers
Laaggecijferdheid treft 2,1 miljoen Nederlanders. Dit artikel laat zien waarom effectief rekenonderwijs urgenter is dan ooit en biedt handvatten om leerlingen wél gecijferd te laten worden.
Uitgerekend de rekenspecialist!
Te weinig rekenspecialisten én te weinig tijd: in veel scholen ontbreekt rekenspecialistische kennis en uren. Waarom is juist de rekenspecialist zo onderbelicht, terwijl goed rekenonderwijs cruciaal is?
Meer over Rekenen/wiskunde
Wat zijn effectieve interventies om de leerlingresultaten binnen rekenen/wiskunde te verbeteren? Hoe ga je om met zwakke rekenaars? Hoe kies je een goede rekenmethode en implementeer je deze? En welke didactische aanpak werkt nu echt? Expertis werkt samen met scholen aan beter reken-wiskundeonderwijs.
