< Terug naar het overzicht

Opvallend succes bij begrijpend lezen

Stap voor stap werken aan betere resultaten


Taal / lezen /

Basisschool El Habib in Maastricht zindert van taal, taal en nog eens taal. Er leeft een sterke ambitie om de taalvaardigheid van de leerlingen te vergroten. Dat is een bewuste keuze, want alle leerlingen hebben bij instromen een taalachterstand van gemiddeld anderhalf jaar. Maar de eindscores zijn zeer goed. Bijna de helft van groep 8 stroomt door naar havo/vwo. In 2012 kreeg de school het predikaat ‘excellente school’ van het Ministerie van Onderwijs. 

Toch viel er nog te winnen bij het begrijpend lezen. “We werken al jaren opbrengstgericht”, zegt Ender Sürmeli, intern begeleider bovenbouw. “Maar ondanks het opbrengstgerichte werken en extra aandacht voor lezen, bleven de begrijpend leesresultaten onder de maat ten opzichte van de andere vakken. We zijn op zoek gegaan naar goede nascholing en kwamen via onze koepel van islamitische scholen uit bij Expertis Onderwijsadviseurs en het project Stap voor stap beter begrijpend lezen.” Aan dit project doen ruim 35 basisscholen mee, waaronder tien islamitische. El Habib startte in september 2012.

Elke dag drie nieuwe woorden

Wat heeft de school geleerd van de aanpak in het project? “Enorm veel,” reageert hij waarderend. “Dat blijkt uit de resultaten. Wij meten alles, want meten is weten. Twee jaar geleden scoorde 20 tot 25 procent van de leerlingen onder het vereiste toetsniveau. Nu is er minder dan tien procent uitval in de meeste groepen. Bovendien zijn de leeslessen veel gevarieerder geworden. Eerst vonden de leerlingen en leerkrachten de leeslessen maar saai, nu echter heel leuk!” Het project bestaat uit het toepassen van wetenschappelijk bewezen succesfactoren. De school is Nieuwsbegrip bewuster gaan inzetten en heeft er meer tijd voor ingeroosterd. Woordenschatdidactiek staat hoog in het vaandel. Elke dag vóór de lessen, om 8.30 uur, krijgen de kinderen drie nieuwe woorden aangeboden die de hele dag terugkomen. Dit is trouwens binnen het project een schoolspecifieke keuze geweest. Wat ook opvalt bij deze school is het brede enthousiasme. Alle groepen doen mee, aangepast aan de behoeften van de groep. Zo worden er in groep 1, 2 en 3 vragen op verschillende niveaus bij prentenboeken gemaakt.

De leeslessen zijn veel gevarieerder geworden. Eerst vonden de leerlingen en leerkrachten de leeslessen maar saai, nu echter heel leuk! ”

Ender Sürmeli
Intern begeleider bovenbouw

Denken, delen, uitwisselen

De leeslessen zelf worden voorbereid, samen met adviseur Dortie Mijs, aan de hand van het Stappenplan begrijpend lezen, dat samen met de school is opgesteld. Ender Sürmeli: “Dat stappenplan schept duidelijkheid, het hangt in de klas en ligt op tafel. Er staat in aangegeven wat nodig is voor, tijdens en na het lezen. Strategie aanleren, ‘modelen’, de kinderen laten ‘denken, delen en uitwisselen’. Coöperatieve werkvormen worden nu structureel ingezet. De lessen vergen wel veel voorbereiding van de leerkrachten, maar ze bemerken succes en dat werkt heel motiverend.” Klassenconsultaties door de intern begeleiders en Dortie Mijs maken deel uit van het project. Ze geven de leerkrachten tips, adviezen, aandachtspunten. “Bij sommige leerkrachten die aanvankelijk wat moeite hadden met ‘modeling’ maakten we ook beeldopnamen. Ze konden daar eerst zelf op reflecteren. Tijdens een volgende consultatieronde keken we dan of er vooruitgang was. De leerkrachten reageerden heel positief.”

Ontwikkelen schrijflijn

Aan de klassenconsultaties gingen centrale bijeenkomsten vooraf. Directie en intern begeleiders woonden één landelijke bijeenkomst bij over de opzet van het project; voor de leerkrachten hield Dortie Mijs studiebijeenkomsten op El Habib. In het eerste projectjaar lag de nadruk op de theorie en praktijk van goede begrijpend leeslessen Nieuwsbegrip en Goed Gelezen. Ender Sürmeli: “Aan het eind van dit tweede projectjaar zijn we samen voor groep 4 t/m 8 nog een schrijflijn aan het maken. Ook herhalen we de klassenconsultaties. Waar kunnen we verfijnen? Alle lessen staan op papier, er zijn kijkwijzers, en we zullen zelf na afloop van het project de lessen blijven observeren om het geleerde te borgen.” Tot slot noemt hij nog wat leesbevorderende activiteiten in het kielzog van het project. Er zijn extra stilleesmomenten op school, elke klas heeft een bibliotheekje, boeken gaan mee naar huis. En dat kind dat in één maand de meeste boeken heeft gelezen? Dat krijgt de maandelijkse eretitel ‘Leeskampioen’ van de groep en natuurlijk ook een beloning.

Reactie Dortie Mijs

De school is in het traject gestapt om het begrijpend leesonderwijs te verbeteren. Bij de start werd er nog weinig gemodeld en waren er geen afspraken over de opzet van de lessen uit Nieuwsbegrip en Goed Gelezen. Ook werkten de leerlingen tijdens de lessen nauwelijks samen.

We hebben deze onderwerpen diepgaand besproken in de teambijeenkomsten. De IB’ers en ik zijn in de coachingsrondes ook precies op die onderwerpen gaan letten. Heel doelgericht konden zo we met elkaar aan het werk.

Opvallend is de gerichte voorbereiding die ik telkens bij de lessen zag. De leerkrachten verwerkten de punten die we besproken hadden in de teambijeenkomsten heel bewust in hun lessen. Na afloop van de coachingsrondes maakten we een afsprakenlijst en een verslag. Hiermee houden de IB’ers vinger aan de pols en gaat het traject door als ik er niet ben.

De resultaten, zowel bij de leerlingen als bij de leerkrachten, zijn heel goed, en ik heb met veel plezier op deze school gewerkt. Het is bijna jammer dat het traject hier is afgelopen!

Meer informatie

Wilt u meer informatie? Neem dan contact op met Dortie Mijs of Tony van Dalen.

Dortie Mijs

Duurzame schoolontwikkeling / Onderwijskundig leiderschap / Taal / lezen /

06 - 54 37 38 95

Meer informatie

Tony van Dalen

Onderwijskundig leiderschap / Pedagogisch-didactisch handelen / Taal / lezen /

06 - 29 00 24 11

Meer informatie