“Het vak begrijpend lezen bestaat bij ons niet meer”

“Niet eerder heb ik met een klas zo veel gelezen als in de afgelopen periode”, vertelt Jasper de Munck, leraar van groep 6, middenbouwcoördinator en ICT-coördinator op CBS de Maarsborg in Stadskanaal. Hij en zijn collega’s geven thematisch onderwijs en zetten daarbij de aanpak Close Reading in. Dat bevalt goed: kinderen zijn veel meer betrokken bij wat ze lezen en trots op wat ze leren.

Leraar Jasper de Munck windt er geen doekjes om: een aantal jaren geleden was het begrijpend leesonderwijs op zijn school “behoorlijk saai”. “We boden hapsnap teksten aan, met saaie vragen erbij, in losstaande lesjes”, begint hij. “Kinderen vonden het niet leuk. We hadden überhaupt te weinig aandacht voor lezen en voor teksten. Vijf jaar geleden was er bijvoorbeeld nog geen bibliotheek bij ons op school. En ons taalonderwijs bestond uit invullesjes.”

Jasper en zijn collega’s waren ontevreden en gingen op zoek hoe ze hun onderwijs anders konden vormgeven. Daarbij gingen ze niet over een nacht ijs. “We hebben interesse in wat er speelt in het onderwijs: we lezen veel over wat wetenschappelijk gezien werkt, houden actuele ontwikkelingen bij en praten daarover”, vertelt Jasper. “Maar we zijn ook kritisch, we volgen ontwikkelingen niet blind en denken altijd goed na over wat bij onze school past.”

Na een periode van zoeken en proberen maakte CBS de Maarsborg – ook naar aanleiding van een visietraject – de keuze voor thematisch onderwijs met behulp van de methode Wetenswaardig (geschiedenis, aardrijkskunde, biologie, techniek en taal) én voor Close Reading, een verdiepende manier van begrijpend lezen die je ook bij de zaakvakken en in thema’s kunt toepassen. De twee aanpakken passen bij elkaar en bij de school, vindt Jasper: “Goed lesgeven staat bij ons op nummer één en we vinden kennisoverdracht belangrijk. We willen daarbij kijken naar kinderen en aansluiten bij hun motivatie. Met thematisch onderwijs en Close Reading kan dat.”

Om zich de aanpak Close Reading eigen te maken, volgde het team van CBS de Maarsborg een scholingstraject van Expertis Onderwijsadviseurs. Jasper en zijn collega’s leerden niet alleen de theoretische achtergronden van de werkwijze kennen, maar gingen ook volop aan de slag met het ontwerpen van goede Close Reading-lessenseries.

Aanvankelijk stond Jasper er wat kritisch tegenover: “Ik herinner me dat tijdens het scholingstraject een keer een gedicht over een koe centraal stond. Ik vloog de tekst heel erg vanuit de kenniskant aan. Maar bij Close Reading hoort dat je ook naar de bedoeling van de schrijver kijkt en dieper graaft: Waar speelt de schrijver met de tekst en waarom? Wat wil de schrijver zeggen? Wat is de moraal van het verhaal? Ik was dat niet gewend; misschien was ik er te nuchter voor.”

Door in de praktijk aan de slag te gaan, raakte de groep 6-leraar steeds meer overtuigd van de meerwaarde. Het tekstaanbod in de school groeide en de leesmotivatie bij kinderen nam toe. De samenwerking in het team werkte bovendien aanstekelijk. Jasper: “We werken in leerteams en maken elkaar enthousiast. Dan vertellen we elkaar over een mooie tekst en wat we er in de klas mee hebben gedaan. Onze teksten en ideeën zetten we ook in een grote verzamelbak, zodat we van elkaar kunnen leren. Close Reading is bovendien een vast agendapunt op onze bouwoverleggen geworden.”

De leraar is ervan overtuigd dat deze aanpak positieve gevolgen gaat hebben voor de leerresultaten. “Het is nog te pril om daar iets over te kunnen zeggen, maar ik zie dat kinderen meer gemotiveerd zijn om te lezen en dan wordt lezen makkelijker. En als lezen makkelijker wordt, leren kinderen meer”, aldus Jasper. “Ik denk ook dat de stof beter beklijft doordat we teksten vaker laten terugkomen. Die herhaling is heel sterk. Als ik zie welke woorden kinderen in groep 4, 5 en 6 nu al kennen … woorden als context, associëren, definitie. Het kan niet anders dan dat dit effect gaat hebben.”

Wat nu vooral opvalt, is de grote betrokkenheid van leerlingen, vindt Jasper: “Ik zie dat ze trots zijn op dat wat ze leren en maken. Ze presenteren veel aan elkaar en aan ouders, bijvoorbeeld aan het eind van een themaperiode. Ze vertellen dan enthousiast naar aanleiding van de teksten die ze hebben gelezen, dat is echt fantastisch. Ook ouders merken verandering, ze zeggen: ‘Mijn kind leest beter en komt thuis met allerlei weetjes, wat leren jullie veel!’ Daarbij komt dat wij als team trots zijn op onze kinderen, en dat maakt de kinderen ook weer enthousiast. Het is een opwaartse spiraal.”