< Terug naar het overzicht

Aandacht voor taal in de vaklessen vmbo

Expertis ondersteunt de leraren via observatie en feedback

Expertis ondersteunt de leraren via observatie en feedback

Taal / lezen /

Els Wieser is docent levensbeschouwing van scholengemeenschap De Grundel. 

“Onze vmbo-afdeling is actief bezig met taalbeleid. Er lopen taal- en leestrajecten waarvoor docenten enthousiast worden gemaakt. We zien het belang, hebben het er vaak over hoe essentieel taal is, bij alle vakken. Als je lesgeeft, moet je je ervan bewust zijn dat niet alle leerlingen alles begrijpen wat je vertelt en wat ze in hun lesboek lezen. In mijn vak levensbeschouwing speelt de talige kant een grote rol. Leerlingen moeten kunnen vertellen, uitleggen, formuleren – zowel mondeling in de les als schriftelijk bij open vragen. Maar ook bij een vak als wiskunde speelt taal een grote rol. Je kunt nog zo goed formules uitleggen, als leerlingen de vragen niet snappen ben je nog loos bezig.”

Professionaliseren via feedback

“Ik heb me opgegeven voor de consultatie omdat ik benieuwd was hoe ik met de talige kant van mijn lessen omga. Ik wilde graag tips, en beschouwde het ook als een stukje professionalisering. Ik ben blij dat ik me ervoor heb opgegeven, want de consultatie heeft me enkele praktische handvatten opgeleverd.

De adviseur van Expertis woonde een les bij en gaf me daarna op een goede en prettige manier feedback. Ze benoemde wat ik goed deed en gaf me daarna wat tips. Het belangrijkste wat ik van de feedback geleerd heb, is dat je de les goed moet afronden, samen met de leerlingen, op basis van de doelen die je van tevoren hebt gesteld. Je zegt aan het begin van de les wel wat je samen met de leerlingen gaat doen, maar het eind van de les blijft vaak vaag. Maar juist de afsluiting en controle aan het eind van de les zijn ook belangrijk. Wat hebben we deze les gedaan? Wat hebben we geleerd? Wéten we dit nu allemaal? Met andere woorden: zijn de doelen behaald? Je moet dat benoemen, expliciteren, in contact met de leerlingen. Dat schept een soort helderheid, heb ik gemerkt: ze wil dat ik dat leer. Ik pas die werkwijze nu standaard toe en de leerlingen vinden het heel prettig. Goh, wat een truc, hoor ik van hen terug.

Verder ben ik me door de consultatie nog bewuster geworden van het belang van de talige kant van lessen. Niet alle leerlingen zijn even behendig met taal, niet iedereen heeft dezelfde woordenschat. Je veronderstelt gauw dat leerlingen je begrijpen als je iets vertelt. Maar dan hoor je geroezemoes en zie je vragende ogen. Snappen ze mijn woorden eigenlijk wel? Kennen ze de betekenis van die woorden? Daar probeer ik nu nog meer op te letten en aan te haken bij hun belevingswereld.”

Het belangrijkste wat ik van de feedback geleerd heb, is dat je de les goed moet afronden, samen met de leerlingen, op basis van de doelen die je van tevoren hebt gesteld. ”

Els Wieser
Docent levensbeschouwing

Achtergrond: Taal in de vakles

Vmbo-vakdocenten in de onder- en bovenbouw van de scholengemeenschappen Twickel en De Grundel worden door Expertis ondersteund bij de talige kant van hun vak. Want niet alle leerlingen kunnen goed begrijpend lezen of snappen de uitleg. Bewustwording bij de docenten leidt tot verbetering bij de leerlingen.

Een adviseur van Expertis begeleidt de docenten. Ze observeert docenten van diverse vakken, uiteenlopend van rekenen tot geschiedenis, in hun les. Bij de observatie wordt de Kijkwijzer ‘Taal in de vakken’ gehanteerd. Dit instrument is door Expertis ontwikkeld en gaat in op aspecten van een effectieve les en de taligheid die het betreffende vak met zich meebrengt. Bij dit laatste gaat het om de taal in de gebruikte leergang (tekstboek, werkboek), in de instructie van de docent en in interactie met de leerlingen.

Bewustwording door observatie

De observatie wordt na afloop met de betreffende docent nabesproken, waarbij de feedback gericht is op het inzetten van leesstrategieën en de woordenschatontwikkeling. De observatie heeft geen beoordelend karakter. Ze dient uitsluitend voor het op gang brengen van een bewustwordingsproces bij de docent en het ondersteunen van de docent om een ontwikkeling in gang te zetten. Docenten van Twickel en De Grundel hebben zich vrijwillig voor de observatie opgegeven.

Taalaspecten in vaklessen

Aandacht voor taalvaardigheden in het zaakvakonderwijs is van belang. Er bestaat een groot verschil tussen de taaleisen die zaakvakteksten stellen en de taalvaardigheid van taalzwakke leerlingen.

De grootste leesproblemen doen zich voor bij vier veelvoorkomende taaltaken in vaklessen: het lezen van informatieve teksten, het begrijpen van schriftelijke vragen en opdrachten, het schriftelijk formuleren van antwoorden en het luisteren naar uitleg in de les.

Effectieve leesdidactiek

In de afgelopen twee schooljaren heeft het vmbo van de scholengemeenschappen Twickel en De Grundel extra tijd voor begrijpend lezen in het onderbouwcurriculum opgenomen. Ook zijn docenten Nederlands geschoold in het toepassen van effectieve leesdidactiek. Dit heeft geleid tot versterking van docentvaardigheden in het hanteren van deze effectieve didactiek. Het traject krijgt nu verder vorm in de bovenbouw en bij de zaakvakken.

Meer informatie

Wilt u meer informatie? Neem dan contact op met Marianne Espeldoorn of Brigitta Mathijssen.

Brigitta Mathijssen

Duurzame schoolontwikkeling / Lerende organisatie / Pedagogisch-didactisch handelen /

06 - 433 51 301

Meer informatie

Marianne Espeldoorn

Duurzame schoolontwikkeling / Pedagogisch-didactisch handelen / Rekenen /

06 - 54 38 42 55

Meer informatie