Een krachtig, uniform lesmodel: is dat nu echt zo belangrijk?
Aflevering 1: in deze aflevering van Kenniskracht gaat Wouter Siebers in gesprek met Rogier Stappers over lesmodellen, de keuze voor één aanpak en welk lesmodel werkt in welke situatie.
Podcast Kenniskracht – Aflevering 1
Een lesmodel is een raamwerk dat leraren structuur geeft om een les op te bouwen. Waarom kiezen scholen voor een bepaald lesmodel en wat betekent dat voor het leren van leerlingen?
Kenniskracht – de podcast van Expertis die wetenschappelijke inzichten naar jouw onderwijspraktijk brengt.
Lesmodel centraal
In deze aflevering van Kenniskracht staat het lesmodel centraal. We verkennen waarom steeds meer scholen kiezen voor één uniforme aanpak en wat dat oplevert voor de dagelijkse lespraktijk. Expliciete Directe Instructie (EDI) is een bekend en veelgebruikt lesmodel, maar zeker niet het enige. Het gaat in deze aflevering niet over de vraag welk lesmodel effectiever is dan een ander, maar om de vraag welk lesmodel in welke leersituatie het meest passend is. Verschillende beginsituaties van leerlingen bij verschillende lessen kunnen iets anders vragen van jou als leraar.
Wouter Siebers gaat in gesprek met Rogier Stappers (onderwijsadviseur didactisch handelen bij Expertis) over wat de wetenschap zegt over de effecten van het gebruik van een lesmodel, welk lesmodel past in welke situatie en hoe je ervoor zorgt dat je het vakmanschap van leraren behoudt, óók wanneer je als school kiest voor één uniform lesmodel.
EDI is effectief. Werkt de aanpak altijd en voor iedereen? En is het de enige aanpak die werkt?
- Van der Zee, S. & Stappers, R. (2024). Discussie over Directe Instructie. Basisschoolmanagement (4-2024): https://expertis.nl/artikel-uit-vakblad/edi-basisschoolmanagement/
Studies over didactische modellen
- Alfieri, L., Brooks, P. J., Aldrich, N. J., & Tenenbaum, H. R. (2011). Does discovery-based instruction enhance learning? Journal of Educational Psychology, 103(1), 1–18. https://psycnet.apa.org/record/2010-23599-001
- De Jong, T. et al. (2023). Let’s talk evidence – The case for combining inquiry-based and direct instruction. Educational Research Review, 39, 1-14. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1747938X23000295
- Engelmann, S. (2007). Teaching needy kids in our backward system: 42 years of trying. Eugene, OR: ADI Press. https://fireflyeducation.ca/wp-content/uploads/resources/Teaching_Needy_Kids_in_Our_Backward_System_-_Siegfried_Engelmann.pdf
- Hollingsworth, J., & Ybarra, S. (2020). Expliciete Directe Instructie 2.0: Tips en technieken voor een goede les (M. Schmeier, Nederlandse bewerking; 13e druk). Pica. https://www.uitgeverijpica.nl/titels/expliciete-directe-instructie-pica
- Kapur, M. (2024). Productive Failure: Unlocking Deeper Learning Through the Science of Failing. Wiley. ISBN 9781394220014. https://www.wiley.com/en-us/Productive+Failure%3A+Unlocking+Deeper+Learning+Through+the+Science+of+Failing-p-9781394220014
- Sweller, J., Zhang, L., Ashman, G., Cobern, W. & Kirschner, P. (2023). Response to De Jong et al.‘s paper “Let’s talk evidence” – The case for combining inquiry based and direct instruction” Educational Research Review: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1747938X23000775
- Zhao Y. (2017). What works can hurt: Side effects in education. Journal of Educational Change, 18, 1–19. https://zhaolearning.com/wp-content/uploads/2017/02/SideEffectsPublished.pdf
Cognitieve belastingstheorie en het expertise-omkeringseffect (expertise reversal effect)
- De Bruyckere, P. (2025, 21 april). Wanneer hulp bij leren averechts werkt: het expertise-reversal effect. X, Y of Einstein? https://pedrodebruyckere.blog/2025/04/21/wanneer-hulp-bij-leren-averechts-werkt-het-expertise-reversal-effect/
- Gorbunova, A., van Merrienboer, J. J. G., & Costley, J. (2023). Are Inductive Teaching Methods Compatible with Cognitive Load Theory? Educational Psychology Review, 35(4), Article 111. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09828-z
- Kirschner, P. A., Claessens, L., & Raaijmakers, S. (2019). Op de schouders van reuzen: Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten, hoofdstuk 23. Ten Brink Uitgevers. https://newsroom.didactiefonline.nl/uploads/BOEKEN/20190107%20Op%20de%20schouders%20van%20reuzen%20Definitief%20download.pdf
- Sweller, J., van Merrienboer, J. J. G., & Paas, F. G. W. C. (1998). Cognitive Architecture and Instructional Design. Educational Psychology Review, 10(3), 251–296. http://www.jstor.org/stable/23359412
Over Kenniskracht
Kenniskracht is de podcast van Expertis die wetenschappelijke inzichten naar jouw onderwijspraktijk brengt. Host Wouter Siebers spreekt elke aflevering ongeveer een half uur met een onderwijsexpert over één centrale vraag. Wat zegt de wetenschap hierover, en wat betekent dat voor jouw klas?
Abonneren
Volg Kenniskracht op Apple Podcasts
Podcasts
Ontdek podcasts over actuele vraagstukken in het onderwijs, waarin wetenschap en praktijk samenkomen. Met inzichten voor jouw dagelijkse lespraktijk.
Naar geïntegreerd taalonderwijs
Aflevering 4: Wouter Siebers en Florianne Bonhof in gesprek over wat geïntegreerd taalonderwijs oplevert en hoe je hier als school naartoe werkt.
Duurzame verandering in de school
Aflevering 3: Wouter Siebers en Michel Freriks in gesprek over wat erbij komt kijken om een verandering in de school te laten slagen.
Meer rust in de klas. Hoe doe je dat?
Aflevering 2: Wouter Siebers en Janske Hofman in gesprek over hoe routines en duidelijke verwachtingen kunnen zorgen voor meer rust in de klas.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Wil je meer informatie of heb je vragen? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Wouter Siebers
Rogier Stappers
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Didactisch handelen.
Opleiding EDI voor instromers
Opleiding EDI-coach in het primair onderwijs
Lerend netwerk: Effectief lesgeven in groep 7 en 8
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Didactisch handelen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Versnellen van (hoog)begaafde leerlingen: de oplossing voor alles?
Versnellen kan (hoog)begaafde leerlingen helpen, maar is geen quick fix. Het vraagt zorgvuldige afwegingen, maatwerk en samenwerking om te bepalen of overslaan van een groep écht passend is.
Whitepaper ‘Van methodeslaaf naar chef-kok’
Volgens critici nemen lesmethodes een te grote ruimte in binnen ons onderwijs. Leraren worden soms ‘methodeslaaf’ genoemd. Deze whitepaper geeft handreikingen om effectief gebruik te maken van lesmethodes.
Discussie over Directe Instructie
Symen van der Zee en Rogier Stappers geven een genuanceerde kijk op directe instructie en bieden schoolleiders handvatten om didactische keuzes doordacht toe te passen.
Meer over Didactisch handelen
Vanuit de wetenschap weten we: het versterken van de vaardigheden van de leraar verbetert de kwaliteit van het onderwijs en daarmee de leerresultaten van leerlingen. Expertis werkt aan de basis die iedere leraar nodig heeft. Van Expliciete Directe Instructie tot aan differentiatie en formatief handelen.
Verdiepen in Expliciete Directe Instructie (EDI)?
Expliciete Directe Instructie is een onderbouwd, effectief lesmodel dat hoge leerresultaten oplevert. Benieuwd naar de artikelen, kennisclips, whitepapers en minigidsen over EDI? Bekijk onze lees- en kijktips, laat je inspireren door andere scholen én ontdek hoe je EDI kunt toepassen in jouw onderwijs!
