Rust in jezelf
Kijk op gedrag 1: Soms stellen je leerlingen je nét wat meer op de proef dan anders. Toeval? Jouw eigen gedrag heeft meer invloed dan je misschien denkt. In deze eerste Kijk op gedrag lees je hoe je de rust in jezelf bewaart en hoe dat doorwerkt in de klas.
Waarom jouw rust doorwerkt in de klas
Hoe rustiger de leraar, hoe rustiger de klas: onderzoek laat zien dat de manier waarop je je eigen emoties reguleert direct invloed heeft op het gedrag van leerlingen.
Door: Naomi Calis
Al vrij snel nadat de schooldag van start is gegaan, merk je het al: de leerlingen lijken je vandaag nét wat meer op de proef te stellen dan anders. Waarom doen ze dit nou precies vandaag?, denk je bij jezelf. Toch is het gedrag van leerlingen vaak minder toevallig dan het lijkt. Wat jij als leraar of leerkracht doet, heeft namelijk invloed op hoe leerlingen reageren. Lees hoe je de rust in jezelf bewaart en hoe dat doorwerkt in de klas.
De manier waarop een leraar handelt, de emoties reguleert en naar situaties in de klas kijkt, heeft invloed op het gedrag van leerlingen en de rust in de klas (Bennett, 2020; Burić, 2026; Emslander et al., 2025). Wanneer het jou als leraar lukt om rust in jezelf te vinden en bewaren, ben je beter opgewassen tegen de uitdagingen van het leraarschap en kun je deze beter relativeren (Vanparys, 2025).
Vijf manieren om rust in jezelf te bewaren
- Ademhaling. Let bewust op je ademhaling door bijvoorbeeld box breathing: vier seconden inademen, vier seconden vasthouden, vier seconden uitademen en vier seconden vasthouden. Een goed moment om dit te doen is bijvoorbeeld bij binnenkomst in je lokaal of voordat je een les wil beginnen. Sta dan een paar seconden stil om bewust adem te halen en rust te pakken.
- Creëer ruimte. Maak afspraken met leerlingen over nabijheid en uitgestelde aandacht. Zet bijvoorbeeld een timer in zodat leerlingen weten wanneer jij langskomt voor vragen. Of maak een afspraak over waar leerlingen mogen staan als ze een vraag aan jou willen stellen. Deze fysieke of mentale ruimte zorgt voor rust bij jezelf.
- Gebruik je stem. Pas je stemgebruik aan aan de context. Moet een leerling ergens mee stoppen? Wees dan kort en concreet. Wil je dat leerlingen rustiger worden? Zorg dan zelf voor een rustige cadans in jouw interactie met hen. Deze rust bij jou zullen de leerlingen dan eerder van jou overnemen.
- Herken je triggers. Hoe beter je deze herkent, hoe minder ze je kunnen beïnvloeden. Ga op zoek naar je eigen triggers door te reflecteren op je eigen handelen en jezelf vragen te stellen als: waarom raakt dit gedrag mij? Wat doet het met mij? Past deze reactie bij dit gedrag? Zorg bij een trigger voor een korte time-out: haal adem of zet een raam open.
- En soms: doe alsof. Voel je je even niet zo enthousiast? Probeer het toch te laten zien. Leerlingen hebben namelijk niet altijd door of jouw enthousiasme helemaal ‘echt’ is. Ze kijken vooral naar hoe je je gedraagt: kom je betrokken en enthousiast over? Tegelijkertijd hoef je natuurlijk niet voortdurend een ‘rol’ te spelen. Steeds je eigen gevoelens aan de kant zetten en ander gedrag laten zien, kan juist veel energie kosten en bijdragen aan emotionele uitputting en burn-out (Wang et al., 2025; De Bruyckere & Kirschner, 2016).
Dus als jij na een pittige dag reflecteert op jouw eigen handelen, stel jezelf dan de volgende vraag: ‘Kon ik voldoende rust bewaren?’
De rubriek Kijk op gedrag geeft je elke maand een onderbouwd inzicht in pedagogisch handelen. Zo kijk je nét even anders naar gedrag in de klas en ontdek je wat jij kunt doen.
- Bennett, T. (2020). Regie in de klas. Phronese.
- Burić, I. (2026). How is teacher emotion regulation related to teaching quality and student engagement? A multilevel longitudinal analysis. Learning and Instruction, 101, 102233.
- De Bruyckere, P., & Kirschner, P. A. (2016). Authentic teachers: Student criteria perceiving authenticity of teachers. Cogent Education, 3(1).
- Emslander, V., Holzberger, D., Ofstad, S. B., Fischbach, A., & Scherer, R. (2025). Teacher-student relationships and student outcomes: A systematic second-order meta-analytic review. Psychological Bulletin, 151(3), 365-397.
- Vanparys, S. (2025). Klas in rust: Van schoolroutines tot crisisaanpak. Uitgeverij LannooCampus.
- Wang, H., Wang, I. Y., Chen, Y., & Burić, I. (2025). Is “faking” emotions always bad? Exploring the relationships between teachers’ emotional labor, expressed enthusiasm, and teaching quality. Teaching and Teacher Education, 161, 105042.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Wil je meer informatie of heb je vragen? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Naomi Calis
Brenda van der Slikke
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Pedagogisch handelen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Rapport ‘Werken aan een positieve gedragscultuur op school’
Beter onderwijs begint bij de schoolleider. Download hier de Nederlandse vertaling en bewerking van het rapport ‘Creating a culture’ door Tom Bennett.
“Autonomieruil is de sleutel tot meer rust in de school”
Pedro De Bruyckere laat zien hoe gezamenlijke pedagogische afspraken, autonomieruil en focus op het collectief zorgen voor meer rust, voorspelbaarheid en ruimte voor goed lesgeven in scholen.
De kracht van routines
Wouter Siebers legt uit hoe routines in de Gouden Weken bijdragen aan een sterk groepsklimaat en een positieve schoolcultuur, met praktische tips en voorbeelden voor in de klas.
Meer over Pedagogisch handelen
Ontdek hoe je kunt werken aan een goed pedagogisch klimaat, hoe je de school daarbij kunt ondersteunen en hoe je werkt aan sociaal veilige school. Expertis werkt samen met scholen en besturen die het pedagogisch handelen binnen de school willen versterken.
Rapport
Werken aan een positieve gedragscultuur
Beter onderwijs begint bij de schoolleider. De Nederlandse vertaling en bewerking van het rapport Creating a culture door Tom Bennett biedt een schat aan informatie en handreikingen voor schoolleiders.
