Werken aan een stevige basis in groep 1 en 2
Leestips maart 2025: Werken aan een stevige basis in groep 1-2 betekent doelgericht spelend leren. Ontdek hoe routines, thema’s en rijke activiteiten bijdragen aan optimale ontwikkelkansen.
Hoe kom je tot een opbrengstbewust beredeneerd aanbod?
Werken aan goede schoolresultaten begint al in groep 1 en 2. Hoe haal je het meeste uit je dag en kun je de tijd met je kleuters het effectiefst besteden? Oftewel, hoe kom je tot een opbrengstbewust beredeneerd aanbod in de kleutergroepen? Lees er in deze leestips meer over.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Onderwijskansen voor jonge kinderen; een sterk inhoudelijk spel- en activiteitenaanbod!
Ontwikkelingsstimulering van jonge kinderen vraagt om een goed beredeneerd spel- en activiteitenaanbod. Een begrip dat in deze context vaak wordt genoemd is ‘educatieve kwaliteit’. Dit is het actief faciliteren van de cognitieve ontwikkeling en de taalontwikkeling van kinderen. Hoe hoger de educatieve kwaliteit, hoe beter kinderen gemiddeld genomen kunnen presteren (Veen et al., 2017; Inspectie van het onderwijs, 2020; Karssen et al., 2019). Lees op onderwijskennis.nl meer over hoe je dit in jouw groep kunt realiseren.
Wachten in een kleuterklas…
Uit een Vlaams onderzoek (Henrichs & Leseman, 2016) komt naar voren dat kleuters tijdens een gemiddelde schooldag twintig tot dertig procent van de tijd zitten te wachten, vooral bij routines en overgangsmomenten. Een schooldag zonder routines en overgangsmomenten bestaat niet (Bogaert et al., 2012). De manier waarop je deze momenten vormgeeft, bepaalt hoe vaak en hoe lang kleuters tijdens een schooldag moeten wachten. Verrassend vaak schuilt er geen bewuste visie achter bepaalde routines, maar ‘doen we wat we doen’ uit gewoonte (Zorec & Došler, 2016).
Lees en doe inspiratie op in dit artikel: Juf Maithé kijkt met frisse blik naar haar routines en overgangsmomenten en vormt ze om tot rijke zorg-, speel- en leermomenten.
Let op, dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
In dit blog vind je vijf tips hoe je van overgangsmomenten een leermoment kunt maken.
Webinar Sterk rekenonderwijs van groep 1 tot 5: werken aan een stevige basis.
Dit webinar belicht hoe je bij kleuters een stevige basis voor rekenen-wiskunde kunt leggen en hoe je daar goed op kunt voortbouwen in groep 3 en verder. De sprekers zijn onze professional leader Hans van Luit, emeritus-hoogleraar orthopedagogiek aan de Universiteit Utrecht, en Marian Hickendorff, universitair hoofddocent onderwijswetenschappen bij het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden.
Aan bod komt hoe je begripsvorming van leerlingen met concrete materialen, beweging en gebaren kunt bevorderen, welke basis nodig is om goed te kunnen rekenen en hoe je kunt aansluiten bij de voorkennis en de belevingswereld van leerlingen.
Tweejaarlijks vaststellen van thema’s?
De vraag ‘Helpt het tweejaarlijks vaststellen van thema’s voor groep 1 en 2 om ontwikkelingsdoelen te behalen?’ werd in oktober 2024 gesteld aan de kennisrotonde van het NRO. Het korte antwoord luidt als volgt:
Werken met thema’s vraagt om zorgvuldige keuzes waarbij samenhang belangrijk is, zowel binnen als tussen de thema’s. De thema’s moeten aansluiten bij de belevingswereld van de leerlingen en uitdagend, gevarieerd, betekenisvol en kennisrijk zijn. Een helder overzicht van de te bereiken ontwikkelingsdoelen en leerlijnen voor de leerlingen vormt het uitgangspunt bij de keuze van de thema’s. Of tweejaarlijks thema’s vaststellen voor groep 1 en 2 bijdraagt aan het behalen van ontwikkelingsdoelen is niet duidelijk. Die werkwijze is niet als zodanig onderzocht, maar er lijken wel voordelen te zijn. Het kan tijd besparen en leiden tot meer overzicht waardoor de bovengenoemde elementen die ertoe doen gemakkelijker gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast kan er ook makkelijker samenhang aangebracht worden tussen en binnen de thema’s.
- Bogaert, E., Boeckx, J., Bylois. L., Estercam, I., Gheeraert, E. & V. Peeters (VBB-OCB)(2012). Minimaal Maxitaal. Een boek vol talige tips bij routines in de onthaalklas en eerste kleuterklas. Antwerpen: Garant.
- Henrichs, L. F. & Leseman, P. P. M. (2016, Mei). VVE Utrecht Onderzoek. Werkveld en Wetenschap ontmoeten elkaar in actieonderzoek. Universiteit Utrecht, Utrecht, Nederland.
- Inspectie van het onderwijs (2020). Kwaliteit van voor- en vroegschoolse educatie in Nederland. Rapport meting VVE 2019. Utrecht: Inspectie van het onderwijs.
- Karssen, M., Weijers, D., & Van der Veen, I. (2019). Relatie tussen kwaliteit in de kleuterklassen en de schoolloopbaan van leerlingen. Amsterdam: Kohnstamm Instituut.
- Veen, A., Van der Veen, I., Van Schaik, S., & Leseman, P. (2017). Kwaliteit in de kleutergroepen en de relatie met ontwikkeling van kinderen. Resultaten uit het Pre-COOL cohortonderzoek. Kohnstamm Instituut. https://kohnstamminstituut.nl/rapport/kwaliteit-in-kleutergroepen-en-de-relatie-met-ontwikkeling-van-kinderen/
- Zorec, M. B., & Došler, A. J. (2016). Rethinking the hidden curriculum: daily routine in Slovene preschools. European early childhood education research journal, 24(1), 103-114.
Onze adviseur staat voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Ook interessant
In eerdere edities van de leestips besteedden we al aandacht aan opbrengstbewust werken in groep 1 en 2 én aan rekenen.
Het belang van een doelgericht aanbod
Leestips maart 2023: Doelgericht werken in de onderbouw vraagt om bewuste keuzes. Lees over fonemisch bewustzijn, kindvolgsystemen en hoe doelen houvast bieden bij een rijk en doordacht aanbod.
Doelgericht en beredeneerd aanbod
Leestips maart 2024: Leer hoe je doelen van groep 1-2 vertaalt naar betekenisvolle thema’s en spel. Ontdek het verschil tussen beheersings- en aanbodsdoelen en hoe spel opbrengstgericht kan zijn.
Opbrengstbewust werken
Leestips november 2024: Spel en instructie versterken elkaar in groep 1-2. Lees hoe opbrengstbewust werken helpt om doelgericht te plannen, observeren en aansluiten bij wat jonge kinderen nodig hebben.
(Reken)ontwikkeling in de bouwhoek
Leestips februari 2024: De bouwhoek is dé plek voor jonge kinderen om wiskundige inzichten te ontwikkelen. Lees hoe je bouwen inzet voor ruimtelijk inzicht, probleemoplossing en spelend leren.
Vroeg systematisch rekenaanbod
Leestips februari 2023: Vroeg systematisch rekenaanbod voorkomt achterstanden. Lees hoe gericht handelen, patroonvaardigheden en rijke rekenervaringen in groep 1-2 zorgen voor sterk getalbegrip.
Kleuters rekenen beter door prentenboeken
Leestips december 2022: Voorlezen van prentenboeken stimuleert niet alleen taal, maar ook rekenen. Ontdek hoe wiskundige vragen en gerichte focus kleuters helpen beter te leren rekenen.
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Opbrengstbewust werken
Leestips november 2024: Spel en instructie versterken elkaar in groep 1-2. Lees hoe opbrengstbewust werken helpt om doelgericht te plannen, observeren en aansluiten bij wat jonge kinderen nodig hebben.
Een goede start
Leestips september 2022: Hoe geef je jonge kinderen een goede start? Ontdek hoe spelend leren, kansrijk onderwijs en een sterke basis in taal en rekenen het verschil maken in de kleuterjaren.
De kracht van voorlezen
Leestips september 2024: Voorlezen is essentieel voor taal-, lees- en woordenschatontwikkeling. Lees hoe interactief voorlezen en samenwerking met ouders bijdragen aan rijk taalonderwijs.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Dieper graven in de tekst
Begeleid spel binnen Close Reading helpt kleuters om verhalen actief te verkennen, verbanden te leggen en zo dieper tekstbegrip te ontwikkelen.
Spelend leren: wetenschappelijke inzichten toepassen in de praktijk
Spelend leren werkt: kinderen leren meer van begeleid spel dan van vrij spel. Met gerichte spelbegeleiding stimuleren leerkrachten actief taal, denken en ontwikkeling – juist voor kleuters met minder bagage.
Observeren
Observeren helpt je om de ontwikkeling van jonge kinderen goed in beeld te brengen. Bekijk waar je op let, hoe je observeert en observaties effectief vastlegt.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
