Sociaal-emotionele ontwikkeling
Leestips februari 2026: Op jonge leeftijd leggen kinderen de basis voor hoe zij omgaan met zichzelf, anderen en nieuwe situaties. Ontdek met deze leestips hoe je hun sociaal-emotionele ontwikkeling stimuleert.
Versterk motivatie, zelfstandigheid en zelfvertrouwen
Op jonge leeftijd leggen kinderen de basis voor hoe zij omgaan met zichzelf, anderen en nieuwe situaties. In de kleutergroepen kun je dat elke dag zien: kinderen ontwikkelen hun zelfvertrouwen, zelfbegrip, sociale vaardigheden en emotionele veerkracht. Als leerkracht kun je het verschil maken door deze ontwikkeling gericht te begeleiden, feedback te geven en te zorgen voor een veilige, stimulerende omgeving in de klas. Je versterkt zo hun motivatie, zelfstandigheid en het vertrouwen in eigen kunnen. En vergeet ook de rol van spel, verhalen en het (samen) ophalen van eerdere ervaringen niet: dit helpt kinderen om hun emoties beter te begrijpen.
De leestips van deze maand geven je inspiratie en praktische handvatten om sociaal-emotionele ontwikkeling in de kleuterklas te stimuleren. Ze behandelen onderwerpen als doelgericht begeleiden, planmatig handelen, zelfvertrouwen, spelontwikkeling, reflectie en het benutten van herinneringen.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Je kunt het wél!
Kleuters ontwikkelen zelfvertrouwen en veerkracht wanneer zij de ruimte krijgen om actief te ontdekken. Begeleiding daarbij biedt veiligheid en waardering. Positieve feedback, het benoemen van kleine successen, keuzemogelijkheden en het ondersteunen bij uitdagingen versterken de zelfstandigheid en motivatie van kinderen. Spel en verhalen helpen kinderen om hun sociaal-emotionele vaardigheden te ontwikkelen.
Dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Sociaal-emotioneel leren in de kleuterklas: meer dan blij, bang, boos en verdrietig
Sociaal-emotionele vaardigheden omvatten zelfbewustzijn, zelfmanagement, sociaal bewustzijn, relationele vaardigheden en besluitvorming. Gericht, stapsgewijs en actief aangeboden programma’s, zoals REDI, hebben langdurige positieve effecten op gedrag en emotioneel welzijn, tot in de adolescentie.
Zoete herinneringen
Samen herinneringen ophalen helpt kinderen gebeurtenissen te reconstrueren, emoties te begrijpen en ervaringen te kaderen. Dit versterkt hun zelfbeeld, empathie en taalontwikkeling. Open vragen, aansluiten bij reacties van kinderen en aandacht voor zintuiglijke en emotionele aspecten creëren rijke leerkansen in klas en thuis.
Zorg voor kleuters!
Kleuters leren grotendeels door observatie, imitatie en herhaling. Duidelijk en consequent voorbeeldgedrag, positieve bekrachtiging en complimenten helpen hen om hun eigen bijdrage aan succes te zien. Het boek Zorg voor kleuters!, geschreven door Johan Eichhorn, biedt handvatten voor reflectie, aanleren van routines, belonen en bekrachtigen, het gesprek als interventiemiddel, spelontwikkeling en werkhouding, zodat leerkrachten planmatig de ontwikkeling van jonge kinderen kunnen ondersteunen.
Geleide spel- en bewegingsactiviteiten in de onderbouw
Geleide spel- en bewegingsactiviteiten zijn activiteiten waarin kinderen onder leiding van de leerkracht samen bewegen. De leerkracht organiseert de spelomgeving, groepssamenstelling en opdrachten op zo’n manier dat kinderen met elkaar in contact komen, samen spelen en sociale vaardigheden ontwikkelen. Tijdens deze activiteiten leren kinderen onder andere samenwerken, communiceren, op hun beurt wachten, afspraken maken, regels naleven, overleggen en omgaan met conflicten. Hoe dragen deze activiteiten in de onderbouw bij aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden? Dit antwoord van de Kennisrotonde beschrijft welke activiteiten het grootste effect hebben, hoe je de activiteiten als leerkracht kunt begeleiden en welke programmaduur het meest effectief is.
- Dinnissen, M. (2025, 18 maart). Je kunt het wél! In de peuter- en kleuterjaren zijn kinderen volop bezig met het ontdekken van hun vaardigheden en grenzen. HJK-Online. https://www.hjk-online.nl/sociaal-emotioneel/je-kunt-het-wel/?content-type=membersonly
- Eichhorn, J. (2024). Zorg voor kleuters: bewust planmatig handelen binnen de kleuterklas. Uitgeverij Pica.
- Kennisrotonde. (2026, 24 januari). De rol van de leerkracht bij spel en beweging in de onderbouw en sociale groei. https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/rol-van-de-leerkracht-bij-spel-en-beweging-in-onderbouw-en-sociale-groei
- Taelman, H. (2025, 23 april). Socio-emotioneel leren in de kleuterklas? Meer dan blij, bang, boos en verdrietig. Kleutergewijs. https://kleutergewijs.wordpress.com/2025/04/23/socio-emotioneel-leren-in-de-kleuterklas-meer-dan-blij-bang-boos-en-verdrietig/
- Taelman, H. (2025, 3 september). Zoete herinneringen. Kleutergewijs. https://kleutergewijs.wordpress.com/2025/09/03/zoete-herinneringen/
Ook interessant
In december 2023 gingen de leestips ook over sociaal-emotionele ontwikkeling en in april 2025 stond zelfsturing centraal. Die leestips zijn een mooie aanvulling op de leestips van deze maand. Neem ook hier een kijkje!
Sociaal-emotionele ontwikkeling is essentieel
Leestips december 2023: Sociaal-emotionele ontwikkeling is cruciaal voor een kansrijke start. Lees hoe je als leraar bijdraagt aan zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en veerkracht bij jonge kinderen.
Zelfsturing ontwikkelen in groep 1 en 2
Leestips april 2025: Zelfsturing in groep 1-2 is cruciaal voor latere schoolvaardigheden. Ontdek hoe je executieve functies versterkt, zoals focussen, volhouden en flexibel denken bij jonge kinderen.
Onze adviseurs staan voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Marjan van der Maas
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Omgaan met diversiteit
Leestips december 2024: Diversiteit in de klas vraagt om herkenbare boeken, materialen en rolmodellen. Lees hoe je met aandacht voor identiteit en inclusie werkt aan een positief zelfbeeld.
Rekenontwikkeling
Leestips januari 2026: Over rekenontwikkeling in groep 1 en 2, met aandacht voor rekentaal, een rijke rekenomgeving en spelvormen die het rekenbegrip van jonge kinderen versterken.
Een kennisrijke leeromgeving
Leestips juni 2026: Een kennisrijke leeromgeving doet ertoe! Hoe richt je je klas zo in dat kinderen in groep 1 en 2 nieuwsgierig worden, kennis opbouwen en actief leren?
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Interventies voor beginnende geletterdheid in groep 1 en 2
In deze blog beschrijft Kyra hoe je in groep 1 en 2 met vroege signalering en gerichte interventies beginnende geletterdheid versterkt, zodat meer leerlingen goed voorbereid starten met leren lezen in groep 3.
Conferentie Jonge kind 2024: rekenontwikkeling en rekenonderwijs centraal
Tijdens de Conferentie Jonge Kind 2024 stond rekenontwikkeling centraal. Experts deelden inspirerende inzichten en workshops vertaalden kennis naar de onderwijspraktijk.
Whitepaper ‘Zó laat je kleuters leren’
Laat je jonge kinderen vooral spelen óf geef je ze instructie? Om antwoord te kunnen geven op deze vraag, is het nodig om zicht te hebben op wat jonge kinderen nodig hebben om tot leren te komen.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
