Sociaal-emotionele ontwikkeling
Leestips februari 2026: Op jonge leeftijd leggen kinderen de basis voor hoe zij omgaan met zichzelf, anderen en nieuwe situaties. Ontdek met deze leestips hoe je hun sociaal-emotionele ontwikkeling stimuleert.
Versterk motivatie, zelfstandigheid en zelfvertrouwen
Op jonge leeftijd leggen kinderen de basis voor hoe zij omgaan met zichzelf, anderen en nieuwe situaties. In de kleutergroepen kun je dat elke dag zien: kinderen ontwikkelen hun zelfvertrouwen, zelfbegrip, sociale vaardigheden en emotionele veerkracht. Als leerkracht kun je het verschil maken door deze ontwikkeling gericht te begeleiden, feedback te geven en te zorgen voor een veilige, stimulerende omgeving in de klas. Je versterkt zo hun motivatie, zelfstandigheid en het vertrouwen in eigen kunnen. En vergeet ook de rol van spel, verhalen en het (samen) ophalen van eerdere ervaringen niet: dit helpt kinderen om hun emoties beter te begrijpen.
De leestips van deze maand geven je inspiratie en praktische handvatten om sociaal-emotionele ontwikkeling in de kleuterklas te stimuleren. Ze behandelen onderwerpen als doelgericht begeleiden, planmatig handelen, zelfvertrouwen, spelontwikkeling, reflectie en het benutten van herinneringen.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Je kunt het wél!
Kleuters ontwikkelen zelfvertrouwen en veerkracht wanneer zij de ruimte krijgen om actief te ontdekken. Begeleiding daarbij biedt veiligheid en waardering. Positieve feedback, het benoemen van kleine successen, keuzemogelijkheden en het ondersteunen bij uitdagingen versterken de zelfstandigheid en motivatie van kinderen. Spel en verhalen helpen kinderen om hun sociaal-emotionele vaardigheden te ontwikkelen.
Dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Sociaal-emotioneel leren in de kleuterklas: meer dan blij, bang, boos en verdrietig
Sociaal-emotionele vaardigheden omvatten zelfbewustzijn, zelfmanagement, sociaal bewustzijn, relationele vaardigheden en besluitvorming. Gericht, stapsgewijs en actief aangeboden programma’s, zoals REDI, hebben langdurige positieve effecten op gedrag en emotioneel welzijn, tot in de adolescentie.
Zoete herinneringen
Samen herinneringen ophalen helpt kinderen gebeurtenissen te reconstrueren, emoties te begrijpen en ervaringen te kaderen. Dit versterkt hun zelfbeeld, empathie en taalontwikkeling. Open vragen, aansluiten bij reacties van kinderen en aandacht voor zintuiglijke en emotionele aspecten creëren rijke leerkansen in klas en thuis.
Zorg voor kleuters!
Kleuters leren grotendeels door observatie, imitatie en herhaling. Duidelijk en consequent voorbeeldgedrag, positieve bekrachtiging en complimenten helpen hen om hun eigen bijdrage aan succes te zien. Het boek Zorg voor kleuters!, geschreven door Johan Eichhorn, biedt handvatten voor reflectie, aanleren van routines, belonen en bekrachtigen, het gesprek als interventiemiddel, spelontwikkeling en werkhouding, zodat leerkrachten planmatig de ontwikkeling van jonge kinderen kunnen ondersteunen.
Geleide spel- en bewegingsactiviteiten in de onderbouw
Geleide spel- en bewegingsactiviteiten zijn activiteiten waarin kinderen onder leiding van de leerkracht samen bewegen. De leerkracht organiseert de spelomgeving, groepssamenstelling en opdrachten op zo’n manier dat kinderen met elkaar in contact komen, samen spelen en sociale vaardigheden ontwikkelen. Tijdens deze activiteiten leren kinderen onder andere samenwerken, communiceren, op hun beurt wachten, afspraken maken, regels naleven, overleggen en omgaan met conflicten. Hoe dragen deze activiteiten in de onderbouw bij aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden? Dit antwoord van de Kennisrotonde beschrijft welke activiteiten het grootste effect hebben, hoe je de activiteiten als leerkracht kunt begeleiden en welke programmaduur het meest effectief is.
Ook interessant
In december 2023 gingen de leestips ook over sociaal-emotionele ontwikkeling en in april 2025 stond zelfsturing centraal. Die leestips zijn een mooie aanvulling op de leestips van deze maand. Neem ook hier een kijkje!
- Dinnissen, M. (2025, 18 maart). Je kunt het wél! In de peuter- en kleuterjaren zijn kinderen volop bezig met het ontdekken van hun vaardigheden en grenzen. HJK-Online. https://www.hjk-online.nl/sociaal-emotioneel/je-kunt-het-wel/?content-type=membersonly
- Eichhorn, J. (2024). Zorg voor kleuters: bewust planmatig handelen binnen de kleuterklas. Uitgeverij Pica.
- Kennisrotonde. (2026, 24 januari). De rol van de leerkracht bij spel en beweging in de onderbouw en sociale groei. https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/rol-van-de-leerkracht-bij-spel-en-beweging-in-onderbouw-en-sociale-groei
- Taelman, H. (2025, 23 april). Socio-emotioneel leren in de kleuterklas? Meer dan blij, bang, boos en verdrietig. Kleutergewijs. https://kleutergewijs.wordpress.com/2025/04/23/socio-emotioneel-leren-in-de-kleuterklas-meer-dan-blij-bang-boos-en-verdrietig/
- Taelman, H. (2025, 3 september). Zoete herinneringen. Kleutergewijs. https://kleutergewijs.wordpress.com/2025/09/03/zoete-herinneringen/
Onze adviseurs staan voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. In de vroege levensjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling en schoolloopbaan van kinderen. Als onderwijsadviseurs begeleiden zij met veel enthousiasme directie en teams binnen basisscholen om daar een belangrijke en effectieve bijdrage aan te leveren.
Annelies Kwant
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Leergang Taal en het jonge kind
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Omgaan met diversiteit
Leestips december 2024: Diversiteit in de klas vraagt om herkenbare boeken, materialen en rolmodellen. Lees hoe je met aandacht voor identiteit en inclusie werkt aan een positief zelfbeeld.
De overgang van groep 2 naar groep 3
Leestips mei 2024: De overgang van groep 2 naar 3 vraagt om balans tussen spel en instructie. Lees hoe thematisch werken en goede afstemming zorgen voor een soepele, kansrijke doorstroom.
(Ontluikend) schrijven
Leestips mei 2025: Ontdek hoe je (ontluikend) schrijven in groep 1-3 stimuleert. Spelenderwijs leren kinderen taal gebruiken om zich uit te drukken en een stevige basis te leggen voor geletterdheid.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Preventief handelen
Kyra Laarveld laat zien waarom preventief handelen in groep 1-2 zo belangrijk is en hoe je met verschillen tussen leerlingen omgaat, zodat ieder kind eerlijke ontwikkelkansen krijgt.
Whitepaper ‘Zo stimuleer je rijk en doelgericht spel’
Deze whitepaper laat zien hoe je met doelgerichte spelbegeleiding rijk spel in groep 1 en 2 stimuleert. Met een praktisch stappenplan verdiep je spel én leeropbrengsten.
Observeren
Observeren helpt je om de ontwikkeling van jonge kinderen goed in beeld te brengen. Lees hier waar je op let, hoe je observeert en observaties effectief vastlegt.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
