(Reken)ontwikkeling in de bouwhoek
Leestips februari 2024: De bouwhoek is dé plek voor jonge kinderen om wiskundige inzichten te ontwikkelen. Lees hoe je bouwen inzet voor ruimtelijk inzicht, probleemoplossing en spelend leren.
Spel biedt kinderen wiskundig inzicht
Jonge kinderen zijn in hun dagelijkse leven vaak (onbewust) bezig met rekenen. Denk aan het tellen van het aantal jassen of hoeveel koekjes er nog zijn. Maar ze doen dit zeker ook als ze aan het spelen zijn, bijvoorbeeld met auto’s (past deze auto in dit parkeervak?), in de zandbak (in welke emmer past het meeste zand?) of met een knikkerbaan (lukt het om de knikker door deze baan te laten rollen?). Spel biedt jonge kinderen volop kansen om wiskundige inzichten op te doen en uit te bouwen.
Ook de bouwhoek is hiervoor een heel geschikte plek. In de bouwhoek doen leerlingen veel ervaringen op, bijvoorbeeld met het ontwikkelen van het visueel ruimtelijke inzicht, het oriënteren in de ruimte en probleemoplossend denken. In de leestips van deze maand lees je meer over hoe je ervoor kunt zorgen dat de bouwhoek bijdraagt aan de (wiskundige) ontwikkeling van leerlingen.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Daag kleuters uit in de bouwhoek
Een bouwhoek kan voor kleuters een plek zijn waar ze oneindig veel leren en waar ze nooit uitgespeeld raken. Hoe richt je de bouwhoek goed in en welke rol heb je als leraar? En hoe verloopt de bouwontwikkeling precies? In dit artikel op Leraar24.nl worden 7 aanbevelingen gedaan voor een aantrekkelijke en effectieve bouwhoek.
Bouwen levert ontwikkelingsprofijt op
Bouwen is voor kinderen een heel bijzondere activiteit: het is manipuleren met blokken en/of echte bouwstenen, zodat er afgebakende ruimtes ontstaan. Het begint met eenvoudige omheiningen, later worden het schitterende, hoge bouwwerken met puntdaken of kantelen en met balkons en dakkapellen. Maar bouwen moet je wel leren. En daarbij komen alle ontwikkelingsgebieden kijken. In het artikel ‘Bouwen!’ in het magazine HJK schrijven Aleid Beets Kessens en Ad van der Heijden over hoe het bouwen ervoor zorgt dat kinderen “geïntegreerd leren binnen meerdere ontwikkelingsgebieden”. Als je het bouwen op een uitnodigende en uitdagende wijze begeleidt, levert dat een enorme bijdrage aan de totale ontwikkeling van het kind.
De ontwikkeling van het bouwen: van hek tot hotel
De ontwikkeling van het bouwen door kinderen kent een aantal stadia. Het is fijn om die (fasen van de) bouwontwikkeling te kennen, om zo met nog meer plezier en begrip te kunnen kijken naar de bouwactiviteiten van kinderen. Dat oudere kinderen complexere bouwwerken maken dan jongere, weten we. Onderzoek ondersteunt de opvatting van “opeenvolgende ontwikkelingsvooruitgang in gevarieerde typen van bouwwerken (Gregory, Kim & Whiren, 2003).” Al in 1933 rapporteerde Johnson zeven fasen in hoe kinderen blokken gebruiken. Deze fasering kom je nog steeds tegen (zie bijvoorbeeld: Cuffaro, 2004); ook onderzoekers nemen deze nog vaak als uitgangspunt. In het artikel ‘Van hek tot hotel’ in HJK nemen Aleid Beets Kessens en Ad van der Heijden je mee in de ontwikkeling van het bouwen en in hoe je het bouwen van kinderen kunt observeren en evalueren.
Jongens én meisjes in de bouwhoek
Uit onderzoek blijkt dat meisjes maar 2 procent van de speelwerktijd besteden in de bouwhoek, tegenover 25 procent van de jongens. Terwijl zij niet verschillen in hun aanleg voor wetenschap en techniek. Hoe zit dat? Met name de houding van professionals lijkt een rol te spelen. Volwassenen stimuleren onbewust bepaald gedrag bij jongens en bepaald gedrag bij meisjes. Hoe kun je de bouwhoek verrijken zodat deze uitdagend is voor zowel jongens als meisjes? Mehrnaz Tajik adviseert in dit artikel op earlyyearsblog.nl onder andere: varieer met materiaal, creëer mogelijkheden voor (rollen)spel en speel mee!
Wiskunde in spel stimuleren
In hun spel kunnen jonge kinderen veel leren van taal en rekenen-wiskunde. In het project ‘Rekenen op spel’ leren professionals in voorscholen en de onderbouw van de basisschool hoe zij de taal- en wiskundeontwikkeling van peuters en kleuters in de context van spel kunnen stimuleren. Door met (bijvoorbeeld) een wiskundige bril naar spel te kijken, kun je als leraar of pedagogisch medewerker het spel verrijken. In het artikel ‘Dit wordt een moskee. Bouwen met blokken’ in Volgens Bartjens wordt een praktijkvoorbeeld beschreven.
Let op, dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Onze adviseur staat voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Spelbegeleiding jonge kinderen
Leestips oktober 2025: Spelbegeleiding bij jonge kinderen staat centraal. Ontdek hoe je spel doelgericht verrijkt met de drie V’s, balans vindt tussen spel en instructie en ontwikkeling, zelfsturing en taal stimuleert.
Werken aan een stevige basis in groep 1 en 2
Leestips maart 2025: Werken aan een stevige basis in groep 1-2 betekent doelgericht spelend leren. Ontdek hoe routines, thema’s en rijke activiteiten bijdragen aan optimale ontwikkelkansen.
(Ontluikend) schrijven
Leestips mei 2025: Ontdek hoe je (ontluikend) schrijven in groep 1-3 stimuleert. Spelenderwijs leren kinderen taal gebruiken om zich uit te drukken en een stevige basis te leggen voor geletterdheid.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
‘Start al op jonge leeftijd met begrijpend luisteren’
Prof. dr. Paul van den Broek toont aan dat begripsontwikkeling al vroeg start. Door luisteren en verbanden leggen bouwen jonge kinderen aan verdiepend tekstbegrip.
Werken met kennisrijke thema’s in de onderbouw
Basisschool De Vliegeniers werkt met kennisrijke thema’s om spelend leren in groep 1 en 2 te versterken. Met begeleiding van Expertis leren kleuters doelgericht, nieuwsgierig en op hun eigen niveau spelen en ontdekken.
Dieper graven in de tekst
Begeleid spel binnen Close Reading helpt kleuters om verhalen actief te verkennen, verbanden te leggen en zo dieper tekstbegrip te ontwikkelen.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
