Omgaan met diversiteit
Leestips december 2024: Diversiteit in de klas vraagt om herkenbare boeken, materialen en rolmodellen. Lees hoe je met aandacht voor identiteit en inclusie werkt aan een positief zelfbeeld.
Hoe zorg je ervoor dat alle kinderen zich gezien voelen?
In alle groepen zitten heel diverse leerlingen. Denk bijvoorbeeld aan leerlingen met een migratieachtergrond, een lichamelijke beperking, verschillende huidskleuren en verschillende thuissituaties. Toch zien we in het speelgoed, de boeken of de inrichting van de klas vaak weinig van deze diversiteit terug. De poppen zijn meestal wit, de kleur van het ‘huidpotlood’ is altijd zalmroze en er zijn weinig tot geen boeken met hoofdpersonen met een beperking of een andere gezinssamenstelling dan de traditionele. Daar komt nog bij dat veel mensen denken dat jonge kinderen geen besef hebben van verschil in huidskleur. Dit is echter een (hardnekkige) mythe (Katz & Koflin, 1997)! Hoe zorg je ervoor dat alle kinderen zich gezien voelen in jouw groep en zo een evenwichtig en positief zelfbeeld kunnen ontwikkelen? In deze leestips lees je daar meer over.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Zelfbeeld vormen
Kinderen vormen hun zelfbeeld aan de hand van interacties, rolmodellen, verhalen en beelden om hen heen. Hoe draag je bij aan een positief zelfbeeld? Herkenbaarheid is een belangrijke sleutel; doordat kinderen iets van zichzelf of uit hun eigen leefwereld herkennen in de inrichting, activiteiten, voorleesboekjes en bij rolmodellen, kunnen ze een positief en evenwichtig zelfbeeld ontwikkelen (Eijsenring, 2009; Van Keulen & Singer, 2013). In het artikel ‘Zelfbeeld vormen’ uit HJK lees je er meer over. Inclusief acht tips voor in je eigen praktijk.
Let op: de digitale versie van dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Leyla heeft hetzelfde haar als ik
Als we willen dat elk kind van jongs af aan een sterk en positief zelfbeeld en een open en respectvol wereldbeeld ontwikkelt, is het cruciaal om al vanaf de kleuterleeftijd aandacht te besteden aan thema’s als identiteit, diversiteit en rechtvaardigheid. Verhalen van klas- of handpoppen (ook wel persona dolls genoemd), kunnen daarbij helpen (Brown, 2017; Al-Jubeh & Vitsou, 2021). In het blog ‘Leyla heeft hetzelfde haar als ik’ op de website Early Years lees je hoe je klaspoppen effectief kunt inzetten. Met veel praktijkvoorbeelden en tips.
Culturele sensitiviteit als sleutel voor pedagogisch partnerschap
Een goede relatie tussen ouders en pedagogisch professionals bevordert de sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen (Minke et al., 2014). Uit onderzoeken van de Landelijke Kwaliteitsmonitor Kinderopvang blijkt dan ook dat het pedagogisch klimaat kwalitatief beter is in organisaties die investeren in oudercontact en -ondersteuning, (Slot et al., 2018). Nu de diversiteit onder gezinnen toeneemt, wordt het belang van een sterk pedagogisch partnerschap alleen maar groter. Lees er meer over in het blog ‘Culturele sensitiviteit als sleutel voor pedagogisch partnerschap’ op Early Years. De schrijver sluit het blog af met vijf tips voor meer cultuursensitieve pedagogische praktijken.
Kaartenset ‘Wij zijn samen verschillend’
Uit het praktijkonderzoek Diversiteit en Verbinding van Elly Singer en Anke van Keulen – dat in 2020 en 2021 in samenwerking met drie kinderopvangorganisaties plaatsvond – komt naar voren dat drie aandachtspunten cruciaal zijn om goed om te gaan met diversiteit in de klas:
- bewustwording;
- respectvol gedrag stimuleren;
- reflectie op gang brengen.
In het kader van dit onderzoeksproject zijn ‘diversiteitskaarten’ ontwikkeld: de kaartenset We zijn samen verschillend. De set kaarten vormt een praktisch handvat voor professionals in de kinderopvang en het primair onderwijs om bewust te worden van het thema diversiteit en om kennis over dit thema te vergroten. Ook bevatten de kaarten praktische voorbeelden van pedagogische activiteiten die inclusiebevorderend zijn. De kaartenset is (gratis) te downloaden.
- Al-Jubeh, D., & Vitsou, M. (2021). Empowering refugee children with the use of Persona Doll. International Journal of Progressive Education, 17(2), 210-227.
- Brown, B. (2017). Equality inclusion and the Persona Doll approach. Young Children’s Play and Creativity, 165-173. Routledge.
- Eijsenring, C. (2009). Allemaal stralende gezichten. Intercultureel werken met Tam Tam. Wereld Van Het Jonge Kind, 37(1), 14-16.
- Katz, P.A., & Kofkin, J.A. (1997). Race, gender and young children. In S.S. Luthar & J.A. Burack (Eds.), Developmental psychopathology: Perspectives on adjustment, risk, and disorder (51-74). Cambridge University Press.
- Universiteit van Nederland. (2017, 17 januari). Ras/Racisme: Letten kinderen op iemands huidskleur of zijn ze “kleurenblind”? [Video]. YouTube. Geraadpleegd op 26 november 2024, van https://youtu.be/xGLa-qnLmVA
- Minke, K., Sheridan, S., Kim, E., Ryoo J. H., Koziol, N. (2014). Congruence in parent-teacher relationships: The role of shared perceptions. The Elementary School Journal, 114(4), 527-546.
- Slot, P., Jepma, IJ., Muller, P., Romijn, B., Bekkering, C., & Leseman, P. (2018). Kwaliteit van de Nederlandse kinderdagopvang, peuteropvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang: Gecombineerde metingen 2017-2018. Sardes.
- Van Keulen, A., & Singer, E. (2013). Ieder kind een eigen verhaal. Samen verschillend in kindercentra. Reed Business Education, 25-28.
Onze adviseur staat voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Goed onderwijs zonder methode
Leestips juni 2024: Goed onderwijs zonder methode kan! Ontdek hoe je doelgerichte, speelbare thema’s prioriteit maakt en rijk en betekenisvol onderwijs biedt in groep 1 en 2.
Voorlezen aan jonge kinderen
Leestips september 2023: Voorlezen vergroot taalontwikkeling en inclusie. Ontdek hoe boeken gesprekken openen over ‘Bij mij thuis’ en hoe ouders en leraren samen leesplezier stimuleren.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Leestips februari 2026: Op jonge leeftijd leggen kinderen de basis voor hoe zij omgaan met zichzelf, anderen en nieuwe situaties. Ontdek met deze leestips hoe je hun sociaal-emotionele ontwikkeling stimuleert.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Handvatten voor het onderwijs aan nieuwkomers
Hoe geef je nieuwkomers een warm welkom, grip en groeikansen in de klas? Ontdek praktische tips over taal, veiligheid, verwachtingen en meertaligheid.
Samen doelgericht spelend leren
Effectief spelend leren? Tinka Hofmeijer beschrijft in dit artikel welke spelvormen het meeste leerrendement opleveren en hoe je doelgericht spel kunt inzetten in groep 1-2.
Volgen en begeleiden van opvallend gedrag door spelbegeleiding
Een artikel over hoe je spelbegeleiding inzet om opvallend gedrag bij kleuters te volgen en te begeleiden, met focus op spelgedrag, spelniveau en het handelen van de leerkracht.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
