Directe instructie aan het jonge kind
Leestips november 2023: Onderzoek toont aan dat jonge kinderen het meest leren door een combinatie van begeleid spel en directe instructie. Lees hoe je dit effectief toepast in groep 1 en 2 met EDI en praktijkvoorbeelden.
Combinatie van begeleid spel en directe instructie
Er is veel discussie in onderwijsland over wat wel en niet ‘past’ bij jonge kinderen als het gaat om kennisoverdracht, spel en instructie. In onze leestips van oktober 2023 hebben we lezenswaardige artikelen gedeeld over spelbegeleiding. Internationaal onderzoek heeft aangetoond dat juist een combinatie van begeleid spel en directe instructie in de jonge jaren de ontwikkeling van kinderen effectief stimuleert (Chambers e.a., 2016).
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Onderzoek
Enkele andere relevante onderzoeksinzichten:
- We weten uit onderzoek dat directe instructie effectief is bij getalbegrip en fonemisch bewustzijn, juist bij leerlingen die meer nodig hebben.
- Uit een grote hoeveelheid onderzoek naar het directe-instructiemodel (DI) blijkt dat het een zeer effectieve werkwijze is bij onderwijs in taal, rekenen en zaakvakken. Dit geldt ook voor het onderwijs aan jonge kinderen, vanaf de kleuterleeftijd.
- Uit internationaal onderzoek blijkt dat DI-programma’s voor beginnende geletterdheid en beginnende gecijferdheid een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van leerlingen. Dit is ook enkele jaren later nog meetbaar.
Lees meer hierover op de website www.onderwijskennis.nl:
Op basis van deze wetenschappelijke inzichten zijn wij ervan overtuigd dat kwalitatief hoogwaardige instructie, juist ook in de onderbouw, een positief effect heeft op gelijke kansen voor alle leerlingen. Met de lees- en luistertips van deze maand besteden we daarom aandacht aan waarom directe instructie belangrijk is én hoe je dit vorm kunt geven.
Tjipcast: ‘Gewoon goed lesgeven in de onderbouw: hoe doe je dat?’
In deze podcast wordt besproken hoe Maaike en Eva (leerkrachten groep 1/2 en groep 3 op de Alan Turing School in Amsterdam) hun lessen voorbereiden, uitvoeren en evalueren. Het belang van ritme en routines wordt besproken, net als waarom het noodzakelijk is om als team de leerlijnen scherp op het netvlies te hebben. Er wordt ook uitgebreid stil gestaan bij de werking van Expliciete Directe Instructie (EDI). Aan de hand van simpele en rijke voorbeelden uit de praktijk leggen ze uit hoe je vanuit heldere einddoelen hoogwaardig onderwijs geeft in de onderbouw.
Kennisrotonde: directe instructie en jonge kinderen
In hoeverre zijn modellen voor directe instructie geschikt om de ontwikkeling van jonge kinderen (groep 1 en 2) te stimuleren? Deze vraagt stelt een leerkracht uit het basisonderwijs aan de Kennisrotonde. Uit het antwoord blijkt dat er verschillende opvattingen bestaan over de beste didactiek voor het onderwijs aan jonge kinderen. Sommige wetenschappers stellen dat vrij spel het meest leerzaam is voor kinderen, andere dat betere resultaten worden bereikt met een meer gestructureerde wijze van lesgeven, zoals directe instructie. (Deze tegenstelling vormt ook de achtergrond van de gestelde vraag.) In het antwoord wordt eerst het directe-instructiemodel besproken en het onderzoek dat daarnaar is verricht, met name onder jonge kinderen. Vervolgens wordt kort ingegaan op het belang van begeleid spel. Juist de combinatie van instructie en begeleid spel is namelijk effectief.
Rekeninstructie in de kleutergroep
Directe instructie zorgt ervoor dat álle kinderen toegang hebben tot dezelfde schoolse kennis en het laat hen succes ervaren, ongeacht hun sociaaleconomisch afkomst (Engelmann, 2007). In de groepen 1 en 2 zijn instructiekringen daarom cruciaal. In dit artikel in Zorg Primair bespreken Marcel Schmeier en Tinka Hofmeijer hoe je een instructiekring effectief vormt kunt geven aan de hand van het EDI-model (Expliciete Directe Instructie). Ze geven concrete voorbeelden en heldere tips.
Principles of Instruction (Rosenshine)
In 2012 publiceerde Barack Rosenshine de Principles of Instruction: een set van tien op onderzoek gebaseerde instructieprincipes, samen met suggesties voor de klaspraktijk. In dit artikel onderzoekt Julian Grenier, hoofdonderwijzer van de Sheringham Nursery School and Children’s Centre in Londen, de toepassing ervan in het onderwijs aan jonge kinderen.
Onze adviseurs staan voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Voor- en vroegschoolse educatie helpt
Leestips januari 2023: Goede voor- en vroegschoolse educatie verkleint onderwijsachterstanden. Lees wat werkt bij VVE, hoe kwaliteit het verschil maakt en luister de podcast over gelijke kansen.
Goed onderwijs zonder methode
Leestips juni 2024: Goed onderwijs zonder methode kan! Ontdek hoe je doelgerichte, speelbare thema’s prioriteit maakt en rijk en betekenisvol onderwijs biedt in groep 1 en 2.
Spelbegeleiding van het jonge kind
Leestips oktober 2023: Ontdek hoe begeleid spel jonge kinderen helpt groeien. Lees over ‘Singeren’, nabijheid, en hoe spelverrijking taal-, reken- en sociaal-emotionele ontwikkeling versterkt.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Van toets naar observatie systeem
Tinka Hofmeijer en Cathy van Tuijl bespreken de overgang van toetsen naar observatiesystemen en wat dit vraagt van leerkrachten bij het volgen van jonge kinderen.
Dieper graven in de tekst
Begeleid spel binnen Close Reading helpt kleuters om verhalen actief te verkennen, verbanden te leggen en zo dieper tekstbegrip te ontwikkelen.
Spel op de kaart
De kwaliteitskaart ‘Spel op de kaart!’ laat in één oogopslag zien wat belangrijk is bij spel en ondersteunt teams bij het voeren van gesprek, ontwikkelen van visie en bepalen van spelkwaliteit.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
