De overgang van groep 2 naar groep 3
Leestips mei 2024: De overgang van groep 2 naar 3 vraagt om balans tussen spel en instructie. Lees hoe thematisch werken en goede afstemming zorgen voor een soepele, kansrijke doorstroom.
Balans tussen gerichte instructiemomenten en spelend leren
In groep 3 vinden we vaak leerlingen van zowel vijf, zes als zeven jaar oud. De verschillen tussen leerlingen kunnen onder andere daardoor groot zijn. Het is belangrijk om de overgang van groep 2 naar groep 3 zo goed mogelijk te laten verlopen, zodat alle leerlingen gelijke kansen op een goede ontwikkeling hebben.
De overstap van het thematische en spelend leren in groep 1 en 2 naar het methodische en formele leren in groep 3 wordt echter vaak als groot ervaren (Huizenga, Damstra, Mulder, Leest, Veen & Bollen, 2016). Daarom is een kwalitatief goed inhoudelijk aanbod én balans tussen gerichte instructiemomenten en spelend leren van belang, niet alleen in groep 3, ook in groep 2.
In de leestips van deze maand besteden we aandacht aan de overgang van groep 2 naar groep 3.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Doorstroom van kleuters naar groep 3
Hoe ga je als leraar en als school om met een kleuter die nog niet toe lijkt te zijn aan groep 3? Als je de kleutergroepen ‘schoolser’ inricht, bekruipt je misschien het gevoel dat jonge kinderen geen kind meer mogen zijn. Bouw je meer spelelementen in groep 3 in, dan is er misschien de angst dat er niet voldoende tijd is voor de leerstof. Een soepele overgang van groep 2 naar groep 3 is van belang voor het kind, maar hoe realiseer je een goede doorlopende ontwikkellijn? En hoe zorg je ervoor dat de leraren van groep 1 en 2 en de leraren van groep 3 dezelfde taal spreken?
In opdracht van het ministerie van OCW en de PO-Raad werd in 2016 de brochure Doorstroom van kleuters. Is het kind klaar voor groep 3, of is groep 3 klaar voor het kind? uitgebracht.
Doorstroom van kleuters naar groep 3
Hoe ga je als leraar en als school om met een kleuter die nog niet toe lijkt te zijn aan groep 3? Als je de kleutergroepen ‘schoolser’ inricht, bekruipt je misschien het gevoel dat jonge kinderen geen kind meer mogen zijn. Bouw je meer spelelementen in groep 3 in, dan is er misschien de angst dat er niet voldoende tijd is voor de leerstof. Een soepele overgang van groep 2 naar groep 3 is van belang voor het kind, maar hoe realiseer je een goede doorlopende ontwikkellijn? En hoe zorg je ervoor dat de leraren van groep 1 en 2 en de leraren van groep 3 dezelfde taal spreken? In opdracht van het ministerie van OCW en de PO-Raad werd in 2016 de brochure Doorstroom van kleuters. Is het kind klaar voor groep 3, of is groep 3 klaar voor het kind? uitgebracht.
Aanvullend op deze brochure schreef Elise Haarman het artikel Doorstroom van kleuters naar groep 3. Is groep 3 klaar voor het kind? in HJK.
Daarnaast brachten het ITS, Kohnstamm Instituut en Oberon nog een achtergrondrapportage uit: Doorstroom van kleuters. Achtergrondrapportage bij de brochure voor scholen en besturen. In deze brochure lees je meer over kleuterverlenging en de effecten daarvan.
Thematiseren in groep 3
In onze leestips van juni 2023 stonden we stil bij thematiseren. Niet alleen in groep 1 en 2, ook in groep 3 is onderwijs betekenisvol als leren lezen, schrijven, tekstbegrip, leren rekenen en spel in betekenisvolle thema’s worden vormgegeven. Basisschool De Diamant in Zevenhoven werkt sinds 2020 met de aanpak thematiseren in de groepen 1 tot en met 3. In dit artikel, geschreven door Joy van Veen en Aafke Bouwman (2024), lees je meer over deze aanpak, specifiek voor groep 3, gekoppeld aan het thema ‘We kopen groente en fruit bij de groenteboer’. Er is ook een uitgewerkte themaplanning beschikbaar als bijlage. Mooi om als inspiratiebron te gebruiken. Aanrader!
Let op, dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Een goede rekenstart
Veel kinderen ervaren de start in groep 3 als spannend. Met name de meer schoolse aanpak, waarbij leerlingen aan een eigen tafeltje zitten en langere tijd met verplichte opdrachten aan het werk zijn, maakt dat een deel van hen moeite heeft met het wennen aan groep 3. Scholen kunnen voor kinderen de druk eraf halen door een doorgaande lijn te realiseren, waarbij de ontwikkeling en de wijze waarop jonge kinderen leren leidend is. Hierbij is het zeker belangrijk om aandacht te hebben voor leren binnen spel. In het artikel Een goede rekenstart. Een doorgaande lijn naar groep 3 in Volgens Bartjens beschrijft Margreeth Mulder hoe je binnen het rekenonderwijs in groep 3 aandacht kunt hebben voor spel.
Let op, dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Hoekenwerk in groep 3 en 4
Hoe kan hoekenwerk in groep 3 en 4 zo worden ingericht dat de leerlingen spelend leren en de leerdoelen van hoekenwerk bereiken? Deze vraag werd in 2020 gesteld aan de Kennisrotonde van het NRO. Het antwoord luidt in het kort als volgt: Om leerlingen effectief te laten leren van spel in hoeken is het nodig regels op te stellen voor het hoekenwerk en ervoor te zorgen dat leerlingen zich betrokken voelen. Binnen de gestelde kaders moeten leerlingen zelf kunnen bepalen hoe zij hun spel spelen. Drie factoren zijn van invloed op de kwaliteit van het spel: de speelomgeving, de interactie tussen de leerlingen onderling en de interactie met de leraar. Leraren bereiken meer met spelend leren als de leerdoelen aansluiten bij de ontwikkeling van de individuele leerling.
- Huizenga, J., Damstra, G., Mulder, L., Leest, B., Veen, A., & Bollen, I. (2016). Doorstroom van kleuters. Is het kind klaar voor groep 3, of is groep 3 klaar voor het kind? Geraadpleegd op 15 mei 2024, van https://www.poraad.nl/kind-onderwijs/brochure-doorstroom-van-kleuters
Onze adviseur staat voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Rekenontwikkeling
Leestips januari 2026: Over rekenontwikkeling in groep 1 en 2, met aandacht voor rekentaal, een rijke rekenomgeving en spelvormen die het rekenbegrip van jonge kinderen versterken.
Het belang van een doelgericht aanbod
Leestips maart 2023: Doelgericht werken in de onderbouw vraagt om bewuste keuzes. Lees over fonemisch bewustzijn, kindvolgsystemen en hoe doelen houvast bieden bij een rijk en doordacht aanbod.
Een goede start
Leestips september 2022: Hoe geef je jonge kinderen een goede start? Ontdek hoe spelend leren, kansrijk onderwijs en een sterke basis in taal en rekenen het verschil maken in de kleuterjaren.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Van toets naar observatie systeem
Tinka Hofmeijer en Cathy van Tuijl bespreken de overgang van toetsen naar observatiesystemen en wat dit vraagt van leerkrachten bij het volgen van jonge kinderen.
Spelenderwijs naar krachtig én onderbouwd kleuteronderwijs
Basisschool De Rots ontwikkelde met Expertis één onderbouwvisie voor kleuteronderwijs. Door gezamenlijke keuzes en een beredeneerd aanbod werkt het team spelenderwijs, onderbouwd en met meer samenhang.
Observeren
Observeren helpt je om de ontwikkeling van jonge kinderen goed in beeld te brengen. Bekijk waar je op let, hoe je observeert en observaties effectief vastlegt.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
