De kracht van buitenspelen
Leestips april 2024: Buitenspelen bevordert motoriek, hersenontwikkeling en zelfsturing, maar staat onder druk. Lees hoe scholen het buitenspel kunnen versterken en beweging stimuleren.
Bewegingsarmoede onder kinderen
Kinderen spelen steeds minder buiten en bewegen steeds minder. Al tien jaar lang is er sprake van bewegingsarmoede onder kinderen (Verian, 2024). Dat is zorgelijk, gezien de negatieve invloed daarvan op het welzijn van kinderen. Recent trok Jantje Beton, de organisatie die zich inzet voor jeugdvoorzieningen in Nederland, aan de bel: “Niet buitenspelen zorgt voor ernstige fysieke en mentale klachten onder kinderen, zoals overgewicht, slechtziendheid, depressie en slapeloosheid. Als het zo doorgaat, verliezen we een hele generatie aan ‘binnenzitten’” (bron: Jantje Beton en RTV Utrecht).
Veelzijdig bewegen stimuleert bovendien de motorische ontwikkeling en ondersteunt de ontwikkeling van de hersenen en daarmee het leren (Mieras, 2018). Met elkaar buitenspelen doet bovendien een beroep op veel cognitieve functies, met name executieve functies, zoals probleemoplossend vermogen, taakinitiatie en impulscontrole. Deze functies dragen bij aan een belangrijk onderwijsdoel: de ontwikkeling van zelfsturing (Best, 2010; Mieras, 2018).
Daarom besteden we in deze lees- én kijktips specifiek aandacht aan buitenspel.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Buitenspelen staat onder druk!
Een uitzending van het tv-programma Pointer stond onlangs (maart 2024) in het teken van buitenspelen. De programmamakers onderzochten hoe het ervoor staat met de grootte van misschien wel de belangrijkste buitenspeelplek voor kinderen: het schoolplein. Hoe hard zijn de normen die de buitenspeelruimte voor kinderen moeten waarborgen in het gevecht om de grond? Ook gingen ze langs in Emmeloord en Den Haag, waar speelruimte het aflegt tegen woningbouw.
Buitenspelen als bewegingsonderwijs
Om de bewegingsarmoede te bestrijden, is het vanaf dit schooljaar wettelijk verplicht om twee lessen bewegingsonderwijs te geven (Wet op het primair onderwijs, artikel 9, lid 2a). Dit betekent dat alle leerlingen minimaal twee afzonderlijke lessen van minimaal dertig minuten en in totaal negentig minuten bewegingsonderwijs moeten krijgen onder leiding van een vakleraar of bevoegde groepsleraar. In het artikel Buitenspelen als bewegingsonderwijs worden de kansen van een verplichte tweede gymles belicht.
Let op, dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Executieve functies
Hoewel de relatie tussen buitenspelen en executieve functies bij kleuters zeker nog verder onderzoek verdient, zijn er toch al enkele aanwijzingen te vinden voor het belang van vrije tijd buiten – ook voor de denkontwikkeling. Tijd en ook ruimte om buiten te spelen horen bij goed kleuteronderwijs en moeten volop worden gewaardeerd. Lees in het blog ‘Gewoon’ buiten spelen: buitengewoon voor de executieve functies? meer over onderzoeken die recent zijn gedaan.
De kracht van buitenspelen
In het blog De kracht van buitenspelen wordt Jeroen van Dingenen geïnterviewd. Jeroen is docent en speltherapeut. Hij verzorgt onder andere de minor spel bij Fontys Hogescholen en is meerdere keren op studiereis geweest in Denemarken, waar hij steeds geïnspireerd van terugkwam. In de Scandinavische landen wordt de kracht van buitenspelen meer benut dan in Nederland en daar kunnen we dus van leren. In het blog lees je vijf tips om het buitenspel meer kracht te geven.
Slecht weer bestaat niet!
In vergelijking met 2013 is het aantal kinderen dat elke dag buitenspeelt in de buurt gedaald van 20 naar 14 procent. Van de 1,2 miljoen kinderen op de basisschool zijn er dus meer dan 1 miljoen kinderen die niet meer dagelijks buitenspelen. Dat is veel. Ook geven een op de drie kinderen aan dat ze wel graag meer buiten zouden willen spelen. In dit blog, geschreven door onze collega Ruth Heuvelman, lees je meer over het belang van buitenspelen én over hoe de kansen van een buitenspeelomgeving beter benut kunnen worden.
- Best, J. R. (2010). Effects of physical activity on children’s executive function: Contributions of experimental research on aerobic exercise. Developmental review, 30(4), 331-351.
- Mieras, M. (2018). Buitentijd=leertijd. Literatuurstudie. Jantje Beton en IVN.
- Verian. (2024, 25 maart). Onderzoek buitenspelen 2024. Een onderzoek onder ouders en kinderen. Geraadpleegd op 11 april 2024, van https://jantjebeton.nl/media/pages/medialibrary/8fff6f2d1a-1712060905/rapport-buitenspelen-kinderen-jantje-beton-2024.pdf
Onze adviseur staat voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Executieve functies
Leestips mei 2026: Executieve functies helpen leerlingen om hun gedrag te sturen. Lees (en luister) hoe je deze vaardigheden kunt versterken in groep 1 en 2.
Meetkunde in groep 1 en 2
Leestips februari 2025: Ontdek hoe jonge kinderen meetkunde leren via spel, bouwen, vouwen en patronen. Lees tips, praktijkvoorbeelden en spelideeën om ruimtelijk inzicht in groep 1-2 te versterken.
Het belang van een doelgericht aanbod
Leestips maart 2023: Doelgericht werken in de onderbouw vraagt om bewuste keuzes. Lees over fonemisch bewustzijn, kindvolgsystemen en hoe doelen houvast bieden bij een rijk en doordacht aanbod.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Spelend leren: wetenschappelijke inzichten toepassen in de praktijk
Spelend leren werkt: kinderen leren meer van begeleid spel dan van vrij spel. Met gerichte spelbegeleiding stimuleren leerkrachten actief taal, denken en ontwikkeling – juist voor kleuters met minder bagage.
Whitepaper ‘Opbrengstbewust werken in groep 1 en 2’
Werken aan goede schoolresultaten begint al in groep 1 en 2. Hoe kom je tot een opbrengstbewust beredeneerd aanbod in de kleutergroepen? Deze whitepaper geeft concrete handvatten.
Van toets naar observatie systeem
Tinka Hofmeijer en Cathy van Tuijl bespreken de overgang van toetsen naar observatiesystemen en wat dit vraagt van leerkrachten bij het volgen van jonge kinderen.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
