De kracht van buitenspelen
Leestips april 2024: Buitenspelen bevordert motoriek, hersenontwikkeling en zelfsturing, maar staat onder druk. Lees hoe scholen het buitenspel kunnen versterken en beweging stimuleren.
Bewegingsarmoede onder kinderen
Kinderen spelen steeds minder buiten en bewegen steeds minder. Al tien jaar lang is er sprake van bewegingsarmoede onder kinderen (Verian, 2024). Dat is zorgelijk, gezien de negatieve invloed daarvan op het welzijn van kinderen. Recent trok Jantje Beton, de organisatie die zich inzet voor jeugdvoorzieningen in Nederland, aan de bel: “Niet buitenspelen zorgt voor ernstige fysieke en mentale klachten onder kinderen, zoals overgewicht, slechtziendheid, depressie en slapeloosheid. Als het zo doorgaat, verliezen we een hele generatie aan ‘binnenzitten’” (bron: Jantje Beton en RTV Utrecht).
Veelzijdig bewegen stimuleert bovendien de motorische ontwikkeling en ondersteunt de ontwikkeling van de hersenen en daarmee het leren (Mieras, 2018). Met elkaar buitenspelen doet bovendien een beroep op veel cognitieve functies, met name executieve functies, zoals probleemoplossend vermogen, taakinitiatie en impulscontrole. Deze functies dragen bij aan een belangrijk onderwijsdoel: de ontwikkeling van zelfsturing (Best, 2010; Mieras, 2018).
Daarom besteden we in deze lees- én kijktips specifiek aandacht aan buitenspel.
“Dieper graven – verder springen – blijvend resultaat. Samen gaan we voor een stevige basis in de vroege kinderjaren.”
Buitenspelen staat onder druk!
Een uitzending van het tv-programma Pointer stond onlangs (maart 2024) in het teken van buitenspelen. De programmamakers onderzochten hoe het ervoor staat met de grootte van misschien wel de belangrijkste buitenspeelplek voor kinderen: het schoolplein. Hoe hard zijn de normen die de buitenspeelruimte voor kinderen moeten waarborgen in het gevecht om de grond? Ook gingen ze langs in Emmeloord en Den Haag, waar speelruimte het aflegt tegen woningbouw.
Buitenspelen als bewegingsonderwijs
Om de bewegingsarmoede te bestrijden, is het vanaf dit schooljaar wettelijk verplicht om twee lessen bewegingsonderwijs te geven (Wet op het primair onderwijs, artikel 9, lid 2a). Dit betekent dat alle leerlingen minimaal twee afzonderlijke lessen van minimaal dertig minuten en in totaal negentig minuten bewegingsonderwijs moeten krijgen onder leiding van een vakleraar of bevoegde groepsleraar. In het artikel Buitenspelen als bewegingsonderwijs worden de kansen van een verplichte tweede gymles belicht.
Let op, dit artikel is alleen beschikbaar voor abonnees.
Executieve functies
Hoewel de relatie tussen buitenspelen en executieve functies bij kleuters zeker nog verder onderzoek verdient, zijn er toch al enkele aanwijzingen te vinden voor het belang van vrije tijd buiten – ook voor de denkontwikkeling. Tijd en ook ruimte om buiten te spelen horen bij goed kleuteronderwijs en moeten volop worden gewaardeerd. Lees in het blog ‘Gewoon’ buiten spelen: buitengewoon voor de executieve functies? meer over onderzoeken die recent zijn gedaan.
De kracht van buitenspelen
In het blog De kracht van buitenspelen wordt Jeroen van Dingenen geïnterviewd. Jeroen is docent en speltherapeut. Hij verzorgt onder andere de minor spel bij Fontys Hogescholen en is meerdere keren op studiereis geweest in Denemarken, waar hij steeds geïnspireerd van terugkwam. In de Scandinavische landen wordt de kracht van buitenspelen meer benut dan in Nederland en daar kunnen we dus van leren. In het blog lees je vijf tips om het buitenspel meer kracht te geven.
Slecht weer bestaat niet!
In vergelijking met 2013 is het aantal kinderen dat elke dag buitenspeelt in de buurt gedaald van 20 naar 14 procent. Van de 1,2 miljoen kinderen op de basisschool zijn er dus meer dan 1 miljoen kinderen die niet meer dagelijks buitenspelen. Dat is veel. Ook geven een op de drie kinderen aan dat ze wel graag meer buiten zouden willen spelen. In dit blog, geschreven door onze collega Ruth Heuvelman, lees je meer over het belang van buitenspelen én over hoe de kansen van een buitenspeelomgeving beter benut kunnen worden.
- Best, J. R. (2010). Effects of physical activity on children’s executive function: Contributions of experimental research on aerobic exercise. Developmental review, 30(4), 331-351.
- Mieras, M. (2018). Buitentijd=leertijd. Literatuurstudie. Jantje Beton en IVN.
- Verian. (2024, 25 maart). Onderzoek buitenspelen 2024. Een onderzoek onder ouders en kinderen. Geraadpleegd op 11 april 2024, van https://jantjebeton.nl/media/pages/medialibrary/8fff6f2d1a-1712060905/rapport-buitenspelen-kinderen-jantje-beton-2024.pdf
Onze adviseur staat voor je klaar
De artikelen zijn voor jou geselecteerd door de jongekindexperts van Expertis. Zij zijn gespecialiseerd in het jonge kind en alles wat daarbij komt kijken. Onze onderwijsadviseurs adviseren je graag!
Kyra Laarveld
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Jonge kind.
Leergang Taal en het jonge kind
Masterclass Leidinggeven aan de onderbouw
Opleiding Jonge Kind Specialist
Jonge kind – Leestips van de maand
Iedere maand delen we een handig overzicht met leestips over alles wat ertoe doet op het gebied van het jonge kind. Bekijk onze selectie artikelen uit vakbladen, blogs en andere kanalen biedt voor een schat aan kennis en inspiratie voor een stevige, onderbouwde basis voor het jonge kind!
Een kennisrijke leeromgeving
Leestips juni 2026: Een kennisrijke leeromgeving doet ertoe! Hoe richt je je klas zo in dat kinderen in groep 1 en 2 nieuwsgierig worden, kennis opbouwen en actief leren?
Voorlezen aan jonge kinderen
Leestips september 2023: Voorlezen vergroot taalontwikkeling en inclusie. Ontdek hoe boeken gesprekken openen over ‘Bij mij thuis’ en hoe ouders en leraren samen leesplezier stimuleren.
Een goede start
Leestips september 2022: Hoe geef je jonge kinderen een goede start? Ontdek hoe spelend leren, kansrijk onderwijs en een sterke basis in taal en rekenen het verschil maken in de kleuterjaren.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Jonge kind met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
‘Start al op jonge leeftijd met begrijpend luisteren’
Prof. dr. Paul van den Broek toont aan dat begripsontwikkeling al vroeg start. Door luisteren en verbanden leggen bouwen jonge kinderen aan verdiepend tekstbegrip.
Whitepaper ‘Zó laat je kleuters leren’
Laat je jonge kinderen vooral spelen óf geef je ze instructie? Om antwoord te kunnen geven op deze vraag, is het nodig om zicht te hebben op wat jonge kinderen nodig hebben om tot leren te komen.
Leren lezen begint ver voor groep 3!
Leren lezen begint al in groep 1 en 2! In deze blog deelt Kyra Laarveld 5 praktische tips om jonge kinderen doelgericht en preventief te ondersteunen in hun taal- en leesontwikkeling.
Meer over het jonge kind
In de vroege kinderjaren wordt het fundament gelegd voor de verdere ontwikkeling. Of het nu gaat om het ontwikkelen van een visie en een beredeneerd aanbod of begeleiding bij het spelend leren, onze adviseurs zijn gespecialiseerd in het jonge kind. Samen werken we aan een beredeneerd aanbod met ruimte voor spel en instructie.
