Differentiëren – omgaan met verschillen
Expertis adviseert en ondersteunt scholen in het primair én voortgezet onderwijs over hoe je differentiëren aanpakt in de klas en passend onderwijs biedt aan alle leerlingen.
Leerlingen ondersteunen in hun onderwijsbehoeften vraagt kennis en vaardigheden
In een klas met leerlingen zijn verschillen tussen leerlingen merkbaar (Van Der Vegt et al., 2019). Van verschillen in tijd of ondersteuning die een leerling nodig heeft om de nieuwe kennis te begrijpen tot aan de leerling die meer uitdaging kan gebruiken. Als leraar wil je rekening houden met verschillen tussen leerlingen. Het vraagt kennis en vaardigheden het onderwijs zo te organiseren dat leerlingen ondersteund kunnen worden in hun onderwijsbehoeften. Expertis adviseert en ondersteunt scholen in het primair én voortgezet onderwijs over hoe je differentiëren aanpakt in de klas en passend onderwijs biedt aan alle leerlingen.
Praktische informatie
Wat is het: Expertis ondersteunt teams in het handen en voeten geven aan differentiëren.
Voor wie is het interessant: leraren, intern begeleiders, kwaliteitscoördinatoren, directie, schoolbesturen.
Welk type onderwijs: primair en voortgezet onderwijs.
Wat levert het op: Leraren zijn zich bewust van proactieve aanpassingen voor, tijdens en na hun lessen ten behoeve van hun leerlingen. Expertis ondersteunt in het organiseren en begrijpen van differentiëren in de klas.
Differentiëren: een complexe vaardigheid
Carol Ann Tomlinson omschrijft differentiëren als een onderwijsbenadering waarbij leraren proactief aanpassingen doen in hun onderwijs om tegemoet te komen aan de onderwijsbehoeften van hun leerlingen. Deze aanpassingen kunnen bedoeld zijn voor de hele klas, enkele leerlingen of een klein groepje. Het doel is om de leermogelijkheden van alle leerlingen in de klas te vergroten (Tomlinson, 2017).
Differentiatie wordt gezien als een complexe vaardigheid. Differentiatie speelt zich niet alleen af tijdens de lessen, maar vindt ook plaats in momenten buiten de les (Keuning & Van Geel, 2021). Dat maakt dat differentiëren niet eenduidig samen te vatten is in enkele vaardigheden die je als leraar moet beheersen.
Start met het team
Als we bij jou op school aan de slag gaan met differentiëren, is het van belang dat er kennis uitgewisseld wordt over deze complexe vaardigheden. Het is van belang dat teamleden met elkaar spreken over de vaardigheden en gezamenlijk kennis opbouwen. Hierbij maken we gebruik van relevante artikelen en theorie gebaseerd op de meest recente inzichten uit de wetenschap. We kijken naar de schoolpopulatie en onderzoeken wat die vraagt van het team.
Het vervolg bepalen we in overleg. Wat is nodig en waar kunnen we als leraren onszelf in verbeteren? Hieronder een overzicht van mogelijkheden:
- Het geven van effectieve (basis)instructies;
- Het voorbereiden van lessen;
- Het formuleren van ambitieuze doelen en deze ook monitoren.
- Het volgen van leerlingen op basis van toetsen, observaties en leerlingwerk, en deze data ook kunnen analyseren om het onderwijs erop aan te passen.
- Het vergroten van de kennis van de leerlijnen van de basisvakken om beredeneerde keuzes te kunnen maken voor de verschillende niveaus in de groep.
- Het maken van een koppeling tussen aanbod en de benodigde instructie en verwerking.
- Het realiseren van een goed klassenmanagement waardoor tijd wordt gecreëerd om leerlingen extra te begeleiden.
- Het reflecteren op de zorgstructuur en bepalen wat nog nodig is hierin.
- Formatief handelen.
- Ondersteuning bieden aan meer- en hoogbegaafde leerlingen
Cognitief sterke leerlingen
Cognitief sterke leerlingen zijn leerlingen met kenmerken van begaafdheid, zoals een snel denkvermogen en complex kunnen denken (Bakx, Van Gerven & Weterings-Helmons, 2021). Expertis Onderwijsadviseurs biedt uitgebreide dienstverlening specifiek gericht op hoe je passend onderwijs kunt bieden aan cognitief sterke leerlingen.
- Bakx, A., Van Gerven, E. & Weterings-Helmons, A. (2021). Hoe dan?! Pakkend onderwijs voor begaafde leerlingen. Uitgeverij PICA.
- Keuning, T. & Van Geel, M. (2021). Differentiatievaardigheden ontwikkelen. JSW, januari 2021.
- Tomlinson, C.A. (2017). How to differentiate instruction in academically diverse classrooms? ASCD Arlington.
- Van Der Vegt, A. L., van, Kieft, M., Bekkers, H., & Oberon. (2019). Differentiatie in de klas: wat werkt? Kennisrotonde.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Geïnteresseerd in onze werkwijze? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Sherrill Woldberg
Koen Groenleer
Chester Vacquier
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Didactisch handelen.
Opleiding EDI voor instromers
Opleiding EDI-coach in het voortgezet onderwijs
Opleiding EDI-coach in het primair onderwijs
Publicaties in onderwijstijdschriften
Adviseurs van Expertis publiceren regelmatig wetenschappelijke artikelen over ontwikkelingen in het onderwijs.
Cognitief sterke leerlingen in een gewone klas
Leraren hebben vaak te weinig handvatten om cognitief sterke leerlingen goed te begeleiden. Een pleidooi voor gerichte ondersteuning en beleid binnen scholen.
Het succes van EDI verklaard
Ina Cijvat en Tony van Dalen bespreken waarom het EDI-lesmodel zo succesvol is en lichten de belangrijkste kenmerken van effectieve instructie uit het boek EDI 2.0 toe.
Van invuldidactiek naar leerzame lessen
Passief verwerken is niet genoeg: generatief leren (actief bewerken, verbinden en verwoorden) zorgt voor dieper begrip en beter onthouden. Lees hoe je dit bereikt in je lessen.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Didactisch handelen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Discussie over Directe Instructie
Symen van der Zee en Rogier Stappers geven een genuanceerde kijk op directe instructie en bieden schoolleiders handvatten om didactische keuzes doordacht toe te passen.
Afstemmen van instructie
Omgaan met verschillen in de klas vraagt om afstemming van instructie. Marcel Schmeier deelt drie tips: werk met heldere leerdoelen, controleer begrip en geef feedback.
Didactisch handelen versterken met EDI
Dalton Lyceum Barendrecht versterkte het didactisch handelen met EDI. Een gezamenlijke didactische taal, kleine aanpassingen in lessen en focus op effectiviteit zorgen voor actievere leerlingen en betere resultaten.
Meer over Didactisch handelen
Vanuit de wetenschap weten we: het versterken van de vaardigheden van de leraar verbetert de kwaliteit van het onderwijs en daarmee de leerresultaten van leerlingen. Expertis werkt aan de basis die iedere leraar nodig heeft. Van Expliciete Directe Instructie tot aan differentiatie en formatief handelen.
Verdiepen in Expliciete Directe Instructie (EDI)?
Expliciete Directe Instructie is een onderbouwd, effectief lesmodel dat hoge leerresultaten oplevert. Benieuwd naar de artikelen, kennisclips, whitepapers en minigidsen over EDI? Bekijk onze lees- en kijktips, laat je inspireren door andere scholen én ontdek hoe je EDI kunt toepassen in jouw onderwijs!
