Datagebruik in het onderwijs
Met de Datateam®methode helpt Expertis scholen en besturen om data effectief te gebruiken voor onderwijsverbetering. Zo nemen teams onderbouwde beslissingen die leiden tot betere onderwijskwaliteit.
De Datateam®methode als concrete aanpak voor onderwijsverbetering
Scholen en besturen beschikken over veel informatie en data. Denk aan toetsgegevens, doorstroomgegevens, data uit tevredenheidsonderzoeken en data die verzameld zijn door middel van lesobservaties. Al deze data kunnen gebruikt worden om gericht te werken aan het versterken van de onderwijskwaliteit. In de praktijk blijkt dit echter nog niet zo gemakkelijk. Hoe analyseer je al die gegevens en op welke manier gebruik je ze om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren? Wat doe je wanneer gegevens elkaar lijken tegen te spreken? Hoe kun je data doelgericht gebruiken om tot onderbouwde keuzes te komen? Wetenschappers van de Universiteit Twente ontwikkelden de Datateam®methode om scholen en besturen een concrete aanpak te bieden om data effectief te gebruiken en doelgericht in te zetten voor het versterken van de onderwijskwaliteit.
Praktische informatie
Wat is het: advies op maat voor scholen om met behulp van data de onderwijsprestaties te verbeteren of specifieke problemen aan te pakken.
Voor wie is het interessant: directie, intern begeleiders, leraren en kwaliteitszorgmedewerkers.
Welk type onderwijs: primair onderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs.
Wat levert het op: het komen tot onderbouwde maatregelen voor aangetoonde problemen in de onderwijspraktijk. In de praktijk blijkt dat beslissingen om het onderwijs te verbeteren vaak gebaseerd zijn op aannames, anekdotes en onderbuikgevoelens. Expertis werkt samen met scholen aan het doorvoeren van concrete en onderbouwde verbeteringen op basis van datagebruik.
Wat is de Datateam®methode?
De Datateam®methode is een gestructureerde werkwijze om problemen of uitdagingen uit de onderwijspraktijk aan de hand van data te onderzoeken en om tot onderbouwde interventies te komen die kunnen worden ingezet om de onderwijskwaliteit te versterken.
Expertis begeleidt scholen en besturen die het werken met datateams in hun praktijk willen implementeren. Het doel van dit begeleidingstraject is tweeledig; er wordt gewerkt aan een kwaliteitsverbetering binnen de eigen onderwijspraktijk en de leden van het datateam versterken hun eigen datavaardigheden.
De Datateam®methode in de praktijk
De Datateam®methode omvat een wetenschappelijk onderbouwde aanpak bestaande uit acht stappen. Deze aanpak wordt uitgevoerd door het datateam dat meestal bestaat uit zes tot acht onderwijsprofessionals. Dit kunnen docenten, kwaliteitscoördinatoren, intern begeleiders, teamleiders of schoolleiders zijn. In onderling overleg bepalen zij welk probleem of vraagstuk zij willen oppakken. Dit is direct de eerste stap uit de methodiek.
Dankzij de gestructureerde aanpak krijgt het datateam stapsgewijs zicht op de onderliggende oorzaken van ervaren vraagstukken. Op basis van dit inzicht onderzoeken zij wat een effectieve aanpak is om het vraagstuk op te pakken en de onderwijskwaliteit te versterken.
Een datateam functioneert hierbij als een professionele leergemeenschap.
Wetenschappelijk onderbouwd
De Datateam®methode is vanaf 2009 ontwikkeld en onderzocht door de Universiteit Twente. In 2021 heeft Expertis Onderwijsadviseurs de Datateam®methode overgenomen van de Universiteit Twente. De grondleggers en ontwikkelaars van deze methode zijn prof. dr. Kim Schildkamp en dr. Cindy Poortman. De methodiek is inmiddels op tal van scholen, zowel in Nederland als internationaal, onderdeel van het kwaliteitsbeleid.
Meer lezen over de Datateam®methode?
Adviseurs van Expertis delen hun kennis en ervaringen door regelmatig artikelen te publiceren. Enkele leestips:
- In Kampen is gekozen voor een gemeentebreed onderwijsverbetertraject waarin basisscholen, een middelbare school en de bibliotheek samenwerken aan de verbetering van de basisvaardigheden. Lees hierover in het artikel ‘De Datateam®methode in Kampen’.
- In het artikel ‘Hoe het Ichthus College de kracht van data inzette als sleutel tot beter onderwijs’ vertelt leraar en kwaliteitsmedewerker Matthijs Oosterhoff over zijn ervaringen met de Datateam®methode.
- In het artikel ‘Hoe datageletterd zijn jouw leraren?’ zoomt Expertis-directeur Gert Gelderblom in op datageletterdheid en de Datateam®methode.
- In het artikel Het gebruik van data als basis voor effectieve onderwijsverbetering bespreken Gert Gelderblom en Kees Vernooy de vraag hoe je als school en schoolleiding data kunt benutten om tot beter onderwijs te komen.
Achterblijvende prestaties begrijpend lezen
In een school onderzocht het datateam de achterblijvende prestaties van de groepen 6, 7 en 8 op begrijpend lezen. De bovenbouwleraren van de school waren ervan overtuigd dat de oorzaak van deze tegenvallende resultaten gelegen was in de technische leesvaardigheid van de leerlingen. En dat klonk aannemelijk: leerlingen die niet vlot kunnen lezen, worden geen goede begrijpend lezers. Door de aanwezige data met betrekking tot de technische leesvaardigheid en begrijpend lezen goed te analyseren, ontdekte het datateam dat er betrekkelijk veel leerlingen waren die weliswaar over een goede technische leesvaardigheid beschikten, maar desondanks toch tegenvallende resultaten behaalden op begrijpend lezen. De hypothese dat de tegenvallende begrijpend leesresultaten veroorzaakt werden door de geringe technische leesvaardigheid van de leerlingen moest dus verworpen worden. Blijkbaar was er een andere oorzaak in het spel. Uiteindelijk ontdekte het datateam dat de leraren leerlingen heel verschillende begrijpend leesstrategieën aanleerden. Het datateam concludeerde na veel gesprekken met collega’s dat de oorzaak van de tegenvallende begrijpend leesresultaten niet in het technisch lezen gezocht moest worden, maar in de kwaliteit van de begrijpend leesdidactiek. Deze informatie heeft de school erg geholpen om de problemen in het begrijpend leesonderwijs aan te pakken. Gert Gelderblom: “Opvallend in dit voorbeeld is dat de leraren in eerste instantie dachten heel goed te weten waardoor de problemen werden veroorzaakt, maar na een grondige analyse van de beschikbare data toch ontdekten dat de oorzaak heel ergens anders lag. Veel dichter bij henzelf, namelijk de kwaliteit van de instructie die zij zelf aan de leerlingen gaven. Hierdoor werd voorkomen dat de school allerlei interventies zou gaan nemen gericht op het technisch lezen Het datateam ging aan de slag met het verbeteren van de kwaliteit van de begrijpend leesdidactiek. Het is belangrijk dat datagebruik plaats vindt in een sfeer van zorgzaamheid en respect. Alleen dan durf je ook je eigen rol te betrekken in de data-analyse en kun je tot de kern van het probleem doordringen.”
Onze adviseurs staan voor je klaar
Voor meer informatie kun je contact opnemen met onze onderwijsadviseur.
Koen Groenleer
Maaike Korte
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen de thema’s Kwaliteitszorg en schoolontwikkeling en Bestuurlijk handelen en leiderschap.
Masterclass Professionele Schoolcultuur
Inspiratiesessie voor bestuurders
Leergang Onderwijskundig Leiderschap
Publicaties in onderwijstijdschriften
Adviseurs van Expertis publiceren regelmatig wetenschappelijke artikelen over ontwikkelingen in het onderwijs.
Voorkom uitval van startende leraren
In dit artikel beschrijft Simone Kessels, senior-adviseur bij Expertis onderwijsadviseurs, op welke manieren besturen en scholen de kwaliteit van de begeleiding van startende leraren kunnen versterken.
De problematische term kwaliteitszorg
Michel Freriks en Henk Galenkamp laten zien dat onderwijskwaliteit niet alleen om structuur draait, maar vooral om cultuur, en pleiten voor duidelijkheid in gebruikte begrippen.
Onprofessioneel gedrag begrenzen? Ja!
Een artikel over hoe je onprofessioneel gedrag effectief begrenst in schoolteams. Met uitleg over functioneel begrenzen, het verschil met feedback en de rol van iedere professional.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over de thema’s Kwaliteitszorg en schoolontwikkeling en Bestuurlijk handelen en leiderschap met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Zeven gouden tips voor effectieve schoolverbetering
Effectieve schoolverbetering vraagt om focus. Deze handelingswijzer biedt schoolleiders zeven wetenschappelijk onderbouwde tips om prioriteiten te stellen, koers te houden en samen te werken aan beter onderwijs.
Evidence informed werken – cognitieve psychologie
Michel Freriks legt uit wat evidence informed werken is, wat het oplevert voor scholen en hoe schoolleiders en teams dit effectief kunnen toepassen in de praktijk.
Expertis Onderwijsadviseurs neemt Datateam Partners BV over
Expertis neemt Datateam Partners BV over om meer scholen te helpen data effectief in te zetten voor onderwijsverbetering. Met de bewezen Datateam®methode bouwen zij verder aan duurzame kwaliteitsontwikkeling.
Meer over Bestuurlijk handelen en leiderschap
Goed onderwijs vraagt om goed bestuur. Onze adviseurs hebben een wetenschappelijke achtergrond én ze kennen alle lagen van het onderwijs van binnenuit.
Meer weten over Kwaliteitszorg en schoolontwikkeling
Heb je zicht op de onderwijskwaliteit van jouw school? Hoe kunnen we deze kwaliteit duurzaam verbeteren en risico’s op tijd signaleren? Expertis Onderwijsadviseurs werkt samen met scholen en besturen om de kwaliteitszorg verder te versterken.
Herregistratie Schoolleidersregister
Herregistreer je als schoolleider
Herregistreer je als schoolleider in het Schoolleidersregister PO én versterk de onderwijskwaliteit met ons brede aanbod aan gecertificeerde opleidingen en trainingen!
