Datagebruik in het onderwijs

Achterblijvende prestaties begrijpend lezen

In een school onderzocht het datateam de achterblijvende prestaties van de groepen 6, 7 en 8 op begrijpend lezen. De bovenbouwleraren van de school waren ervan overtuigd dat de oorzaak van deze tegenvallende resultaten gelegen was in de technische leesvaardigheid van de leerlingen. En dat klonk aannemelijk: leerlingen die niet vlot kunnen lezen, worden geen goede begrijpend lezers. Door de aanwezige data met betrekking tot de technische leesvaardigheid en begrijpend lezen goed te analyseren, ontdekte het datateam dat er betrekkelijk veel leerlingen waren die weliswaar over een goede technische leesvaardigheid beschikten, maar desondanks toch tegenvallende resultaten behaalden op begrijpend lezen. De hypothese dat de tegenvallende begrijpend leesresultaten veroorzaakt werden door de geringe technische leesvaardigheid van de leerlingen moest dus verworpen worden. Blijkbaar was er een andere oorzaak in het spel. Uiteindelijk ontdekte het datateam dat de leraren leerlingen heel verschillende begrijpend leesstrategieën aanleerden. Het datateam concludeerde na veel gesprekken met collega’s dat de oorzaak van de tegenvallende begrijpend leesresultaten niet in het technisch lezen gezocht moest worden, maar in de kwaliteit van de begrijpend leesdidactiek. Deze informatie heeft de school erg geholpen om de problemen in het begrijpend leesonderwijs aan te pakken. Gert Gelderblom: “Opvallend in dit voorbeeld is dat de leraren in eerste instantie dachten heel goed te weten waardoor de problemen werden veroorzaakt, maar na een grondige analyse van de beschikbare data toch ontdekten dat de oorzaak heel ergens anders lag. Veel dichter bij henzelf, namelijk de kwaliteit van de instructie die zij zelf aan de leerlingen gaven. Hierdoor werd voorkomen dat de school allerlei interventies zou gaan nemen gericht op het technisch lezen Het datateam ging aan de slag met het verbeteren van de kwaliteit van de begrijpend leesdidactiek. Het is belangrijk dat datagebruik plaats vindt in een sfeer van zorgzaamheid en respect. Alleen dan durf je ook je eigen rol te betrekken in de data-analyse en kun je tot de kern van het probleem doordringen.”