Didactisch handelenPrimair & voortgezet onderwijsDienst

Cognitief sterke leerlingen

Leraren willen goed onderwijs voor ál hun leerlingen, ook de cognitief sterke. Wat hebben cognitief sterke leerlingen nodig om zich verder te ontwikkelen? 

Een jong meisje met twee vlechten staat voor een groot zwart schoolbord dat volgeschreven is met wiskundige formules, sommen, grafieken en meetkundige figuren. Ze kijkt omhoog met een nadenkende blik en houdt haar vinger tegen haar kin
Versterk jouw impact in de klas
Opleidingen Lerend netwerk
Leer, verbind en versterk! Schrijf je in voor het Lerend Netwerk Effectief lesgeven in de bovenbouw of Lerend Netwerk Technisch lezen en spellen in groep 3.

Wat hebben cognitief sterke leerlingen nodig?

Leraren willen goed onderwijs voor ál hun leerlingen, ook de cognitief sterke. Maar het is soms een uitdaging om goed in te spelen op hun onderwijsbehoeften. Wat hebben cognitief sterke leerlingen nodig om zich verder te ontwikkelen? Hoe speel je daar goed op in? En wat spreek je schoolbreed hierover af?

Cognitief sterke leerlingen zijn leerlingen met kenmerken van begaafdheid, zoals een snel denkvermogen en complex kunnen denken (Bakx, Van Gerven & Weterings-Helmons, 2021). Net als leerlingen die extra tijd nodig hebben om zich de lesstof eigen te maken, hebben ook cognitief sterke leerlingen begeleiding nodig om nieuwe kennis op te doen en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen.

Onder andere deze factoren zijn daarbij van belang:

  • Leraren hebben kennis nodig over wat cognitief sterke leerlingen nodig hebben om zich verder te ontwikkelen.
  • Leraren dienen een goed beeld te hebben van iedere individuele cognitief sterke leerling.
  • Het onderwijsaanbod moet passend én realistisch zijn, dat wil zeggen: het aanbod sluit aan bij de leerling(en) en is daadwerkelijk uitvoerbaar in de klas.
  • Binnen de kwaliteitszorg van de school is er aandacht voor cognitief sterke leerlingen en ondersteunt de leraar voor mogelijkheden in de klas.

Hoogbegaafdheid

Wanneer men spreekt over cognitief sterke leerlingen, komt regelmatig de term ‘hoogbegaafdheid’ voorbij. In plaats van over hoogbegaafde leerlingen, spreken we liever over cognitief sterke leerlingen. Daarmee houden we een bredere range aan leerlingen in het vizier én zijn we terughoudend in het labelen van leerlingen. Hoogbegaafde leerlingen hebben uitzonderlijk hoge cognitieve capaciteiten (meestal met een IQ van 130 of hoger) en vertonen vaak diepgaand en creatief leren, en hebben vaak een enorme interesse in (bepaalde) onderwerpen. Cognitief sterke leerlingen presteren boven het gemiddelde, maar hun onderwijsbehoefte is meer gericht op efficiëntie en pragmatisme. In onze dienstverlening binnen ‘cognitief sterke leerlingen’ is er volop aandacht voor beide groepen.

Aan de slag

Wil je weten wat de nieuwste inzichten zijn in differentiatie aan cognitief sterke leerlingen? Meer leren over differentiëren in de reguliere lessen? We gaan graag met je in overleg over hoe we de school of het schoolbestuur op maat kunnen ondersteunen; passend bij de eigen situatie van jullie leerlingen.

Een docent staat tussen drie middelbare scholieren aan een tafel in een klaslokaal met een tablet in haar hand en helpt een leerling.

Differentiëren: omgaan met verschillen

In een klas met leerlingen zijn verschillen tussen leerlingen merkbaar (kennisrotonde, 2019). Van verschillen in  tijd of ondersteuning die een leerling nodig heeft om de nieuwe kennis te begrijpen tot aan de leerling die meer uitdaging kan gebruiken. Lees hier meer over ons aanbod rondom differentiëren.

Onze adviseurs staan voor je klaar

Wil je meer informatie of heb je vragen? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.

Academie

Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Didactisch handelen.

Didactisch handelenPrimair onderwijs

Opleiding EDI voor instromers

Dit aanbod vindt plaats op meerdere locaties en data. Klik hieronder voor meer informatie.
Volgende editie:
Online meeting: 2027 – 06 januari
wo 6 januari 2027

Publicaties in onderwijstijdschriften

Adviseurs van Expertis publiceren regelmatig wetenschappelijke artikelen over ontwikkelingen in het onderwijs.

Didactisch handelenPrimair onderwijs

Het succes van EDI verklaard

Ina Cijvat en Tony van Dalen bespreken waarom het EDI-lesmodel zo succesvol is en lichten de belangrijkste kenmerken van effectieve instructie uit het boek EDI 2.0 toe.

Meer kennis over dit thema

Verrijk je kennis over Didactisch handelen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!

Twee leerlingen spelen samen een bordspel aan een tafel voor een kleurrijke mozaïekmuur.
Didactisch handelenPrimair onderwijs

In haalbare stappen naar uniform lesgeven

Op de Dr. Albert Schweitzer school op Curaçao werken collega’s samen aan de invoering van EDI. Zes EDI-coaches begeleiden het team, zodat iedereen mee kan komen.

Didactisch handelenPrimair & voortgezet onderwijs

EDI-lesvoorbereidingsformulier

Met het EDI-lesvoorbereidingsformulier kun je direct aan de slag met het ontwerpen van jouw EDI-les. Zo werk je stap voor stap aan krachtige en effectieve lessen met actief betrokken leerlingen.

Meisje leert en maakt huiswerk in boek op school.

Meer over Didactisch handelen

Vanuit de wetenschap weten we: het versterken van de vaardigheden van de leraar verbetert de kwaliteit van het onderwijs en daarmee de leerresultaten van leerlingen. Expertis werkt aan de basis die iedere leraar nodig heeft. Van Expliciete Directe Instructie tot aan differentiatie en formatief handelen.

Verdiepen in Expliciete Directe Instructie (EDI)?

Expliciete Directe Instructie is een onderbouwd, effectief lesmodel dat hoge leerresultaten oplevert. Benieuwd naar de artikelen, kennisclips, whitepapers en minigidsen over EDI? Bekijk onze lees- en kijktips, laat je inspireren door andere scholen én ontdek hoe je EDI kunt toepassen in jouw onderwijs!