Schildpadmeisje

Voordat je de tekst aan de klas voorleest, zou je ervoor kunnen kiezen om dit boek en de thematiek van het boek kort te introduceren. In principe is dit niet nodig, omdat alle belangrijke informatie voor het behalen van de einddoelen ook uit de tekst af te leiden is. Mocht je dit toch willen doen gezien het thema van het boek, wees dan terughoudend in wat je van tevoren deelt. Je wil natuurlijk dat leerlingen zo veel mogelijk informatie uit de tekst halen.

Leesdoelen:

• Ik kan vertellen over wie het verhaal gaat en waar en wanneer het verhaal zich afspeelt.
• Ik kan globaal navertellen hoe de dag op het strand eruitziet.

Begin met het introduceren van het boek: laat even zien uit welk boek dit tekstgedeelte komt en vertel dat het twee hoofdstukken (en een paar zinnen ervoor en erna) uit het midden van het boek zijn. Lees daarna het verhaal voor. Geef leerlingen na het voorlezen even tijd om met een maatje na te praten. Waar gaat het verhaal over? Wat is ze opgevallen? Het is niet nodig om dit klassikaal na te bespreken, maar dat kan natuurlijk wel.

Deel dan het eerste doel met de leerlingen en stel de vraag over wie het verhaal gaat en waar en wanneer het verhaal zich afspeelt. Lees de eerste zin en model hoe je hieruit nog niet kunt opmaken over wie het gaat, maar wel dat het verhaal vanuit een ik-personage is beschreven. Model ook hoe je er al in de eerste zin achter komt waar en wanneer het verhaal zich afspeelt.

Lees daarna verder en ga dieper in op waar en wanneer het verhaal zich afspeelt. Laat de leerlingen met elkaar overleggen waar dit deel van het verhaal zich afspeelt en wat dit met de eerste zin te maken heeft. Kijk dan met de leerlingen ook naar de laatste zinnen van de tekst en concludeer dat het verhaal zich dus eigenlijk afspeelt op de kamer van de ik-persoon, maar dat het gaat over haar gedachtes aan een dag op het strand twee maanden geleden.

Lees daarna weer verder en kom samen met de leerlingen tot de ontdekking wie de ik-persoon is. Let hierbij op dat in het verhaal alleen wordt gesproken over Vis (en niet over Elvis). Ga in op hoe we dit te weten komen en wie er allemaal nog meer een rol spelen in het verhaal (namelijk haar vader, moeder en zusje).

Nu je met leerlingen hebt bepaald dat hoofdstuk 24 en 25 over een dag op het strand gaan, kun je hen in tweetallen nog verder laten praten over hoe die dag er globaal uitziet. Geef ze eerst denktijd en laat hen vijf belangrijke woorden onderstrepen (bijvoorbeeld wandelden, kwal, thuis, pannenkoeken, Parijs). Je zou één of twee woorden kunnen modelen of samen met de leerlingen zoeken in de tekst. Leg hierbij vooral uit waarom een woord belangrijk is en waarom je dus voor dat woord kiest. Daarna kunnen leerlingen zelfstandig op zoek naar de andere drie of vier belangrijke woorden. Nadat leerlingen de woorden hebben onderstreept, wisselen ze uit welke woorden ze onderstreept hebben en vatten ze de stranddag in drie zinnen samen. Klassikaal kun je enkele antwoorden nabespreken. Eventueel kun je leerlingen vragen om zelfstandig het verhaal samen te vatten en op een geeltje te schrijven, waarbij ze opschrijven over wie het verhaal gaat, waar en wanneer het zich afspeelt en wat er op de stranddag gebeurt. Laat leerlingen hun geeltje vervolgens op je bureau of op de deur plakken. Zo heb je meteen zicht op het tekstbegrip van de leerlingen na deze eerste sessie. Handig!

Leesdoelen:

• Ik kan uitleggen hoe de manier waarop Vis naar haar vader en haar thuissituatie kijkt, verandert.
• Ik kan vertellen hoe haar vader hierop reageert, welke gevolgen dit voor Vis heeft en hoe de schrijfster dit duidelijk maakt.

In deze sessie lees je de tekst opnieuw aan de hand van de volgende vragen:

• Hoe kijkt Vis gedurende het verhaal naar haar vader en haar thuissituatie?
• Hoe reageert haar vader hierop?
• Welke gevolgen heeft dit voor Vis en hoe laat de schrijfster dit merken?

Tijdens deze sessie maken leerlingen gebruik van twee gekleurde potloden om hun bewijs in de tekst te onderstrepen: blauw voor de gebeurtenissen in het verhaal en groen voor de gevolgen ervan. Samen met leerlingen vul je een tabel, waarin de gebeurtenissen en de gevolgen ervan worden beschreven (zie hieronder).

Als leerkracht help je de leerlingen op weg door te modelen hoe je in de tekst het antwoord op de vraag vindt. Je modelt hoe je erachter komt hoe Vis haar vader aan het begin van de stranddag ziet: als een gespierde man met veel kennis over levende wezens in de zee en oceaan. Hij vertelt hierover aan Vis. Je laat zien dat je dit met blauw onderstreept. Dan lees je verder en laat je zien wat het gevolg is: Vis denkt even terug aan hoe het vroeger was. Toen vertelde haar vader haar vaak over die dieren. Onderstreep dit met groen en leg uit waarom dit het gevolg is. Laat zien hoe je dit in eigen woorden in een tabel kunt zetten.

Dan lees je verder tot een belangrijk kantelpunt in de tekst (bladzijde 101): “Hoe is het verder thuis?” Onderstreep deze zin met blauw. Je legt uit dat dit een belangrijk moment is in het verhaal: hier wordt immers ingezoomd op de thuissituatie van Vis. Vraag aan de leerlingen wat het gevolg is van die vraag en laat hen met groen in de tekst onderstrepen waar ze dat kunnen vinden: aan welke woorden zie je dat? Zoom tijdens het nabespreken in op het figuurlijk taalgebruik van de schrijfster, bijvoorbeeld op “Het was alsof er een klein deurtje was geopend waar ik mijn woorden doorheen kon sturen” en “De waarheid bonkte tegen de deur en wilde eruit”. Bespreek met leerlingen wat hiermee wordt bedoeld en vul dit aan in de tabel.

Afhankelijk van je groep kun je ervoor kiezen nog een stukje samen te lezen of leerlingen in tweetallen aan het werk te zetten. Zorg dat duidelijk wordt hoe het gesprek met Vis’ vader verder verloopt (blauw) en wat dit vervolgens met Vis doet (groen). Laat kinderen dit steeds in eigen woorden opschrijven in een tabel.

Leesdoelen:

• Ik kan uitleggen wat de gebeurtenissen op het strand met Vis doen en waardoor dat komt.
• Ik kan uitleggen waarom dit tekstgedeelte eindigt met “‘Kwal,’ mompel ik tegen de foto.”

In sessie 2 heb je gekeken naar wat er op de stranddag precies is voorgevallen en ook welke woorden de schrijfster hiervoor gebruikt. In deze laatste sessie zoom je in op het gevoel dat dit oproept bij de lezer: wat zouden al die gebeurtenissen met Vis doen?

Omdat de tweede sessie al inging op welke woorden en zinnen de schrijfster gebruikt om Vis’ perspectief te duiden, kun je hier in de derde sessie dieper op ingaan. Laat kinderen met elkaar in gesprek gaan over de volgende vragen:

• Welk gevoel roepen de verschillende gebeurtenissen op bij Vis?
• Hoe ontwikkelt dat gevoel zich gedurende het verhaal en waar zien we dat aan?

Aanvullende vraag:

• Waarom heeft de schrijfster denk je gekozen voor de titel Schildpadmeisje?
• En kan je verklaren waarom zij het spreekwoord ‘uit je schulp kruipen’ gebruikt?

Uiteindelijk kun je ingaan op de eerste zinnen van hoofdstuk 26: hoe kan het nou dat Vis haar vader heel erg mist, maar tegelijkertijd zo kwaad op hem is? En wat heeft dan de zin “‘Kwal,’ mompel ik tegen de foto.” daarmee te maken? Dit raakt zowel tekstbegrip als burgerschap.

Tekstbegrip ontstaat door dieper in de tekst te duiken, het is nodig om het perspectief te ontdekken. Door deze kennis te beredeneren en naar een andere context te verplaatsen ben je ook bezig met burgerschap.