Pompoen het kleutertijdschrift
Boek van de maand mei 2021: Pompoen als rijke bron voor Close Reading in groep 1-3, met informatieve teksten zoals over de kangoeroe, mindmaps, vergelijken van teksten en actief luisteren.
Close Reading-lessenserie
Deze maand staat niet een boek centraal, maar een tijdschrift, namelijk Pompoen.
De Pompoen is een voor- en samenleestijdschrift, voor kinderen van 3 t/m 7 jaar. Tien keer per jaar komt de Pompoen uit met o.a. een prentenboekverhaal, antwoorden op vragen van kinderen en avonturen van de vaste vriendjes van Pompoen. Daarnaast staat elke maand een dier van de maand centraal én wordt kennis over de wereld aangeboden, speciaal voor jonge kinderen. En laat je nu net deze stukjes tekst heel goed kunnen gebruiken bij Close Reading in de onderbouw! Voorlezend in groep 1 en 2, terwijl de leerlingen in groep 3 en 4 de teksten zelf kunnen lezen.
Kijk maar eens naar het voorbeeld van ‘de kangoeroe’. In het eerste gedeelte wordt een beschrijving gemaakt van de uiterlijke kenmerken van de kangoeroe en waarom deze kenmerken zo handig zijn. Zo gebruikt de kangoeroe zijn staart bijvoorbeeld om zijn evenwicht te bewaren en heeft hij geen duim, maar wel een enorme vierde teen. In het tweede gedeelte wordt meer verteld over hoe de kangoeroe leeft; dat hij wel drie weken zonder water kan en dat kangoeroes in kuddes bij elkaar leven. Zin om deze tekst te gebruiken? Lees dan mee hoe je in de groepen 1 t/m 3 hiermee aan de slag kan.
Leesdoel:
- Je weet over wie deze tekst gaat en wat zijn kenmerken zijn.
In de eerste sessie is het goed om met de leerlingen te kijken over wie deze tekst gaat en wat er wordt verteld over de kangoeroe. Om de leerlingen uit groep 1 en 2 bij het lezen te betrekken, is het heel mooi om ze een afbeelding te geven van de kangoeroe. Zodat ze een cirkel kunnen zetten om het kenmerk waarover gesproken wordt. Of door ze een plaatje te geven die bij de tekst staat en ze deze omhoog te laten steken als het stukje tekst wordt gelezen dat bij het plaatje hoort.
In groep 3 kun je de leerlingen zelf het juiste stukje tekst bij het plaatje laten zoeken. En misschien kunnen ze ook echte foto’s erbij zoeken. Op die manier kunnen ze in tweetallen aan elkaar uitleggen waarom zij die foto bij het stukje tekst vinden passen, wat ze van de tekst terugzien op de op de foto.
Leesdoel:
- Je kunt een mindmap maken over de kangoeroe.
Na het voorlezen en het activeren van de leerlingen, kunnen de leerkrachten van groep 1 en 2 samen met de leerlingen een mindmap maken over de kangoeroe. Voor groep 3 is de opdracht hetzelfde, maar kunnen de leerlingen zelf schrijven bij de mindmap. Het is goed om in de mindmap niet alleen de kenmerken te zetten, maar ook waar ze voor dienen én waarmee ze vergeleken worden. Kunnen de leerlingen heel goed luisteren of lezen wat er wordt gezegd in de tekst? Ze kunnen hierbij gebruik maken van de illustraties, foto’s en aantekeningen van sessie 1.
In de tweede helft van groep 3 kun je de leerlingen ook zelf de teksten laten lezen. Bij het maken van de mindmap, kleuren ze de kenmerken in de tekst. De functie van elk kenmerk krijgt een andere kleur en dat geldt ook voor de vergelijking.
Leesdoel:
- Je kunt het stukje tekst over de kangoeroe vergelijken met een andere tekst over de kangoeroe. Je kunt met de nieuwe informatie jouw mindmap uitbreiden.
Nu de leerlingen al wat weten over de kangoeroe, kunnen zij meer uitdaging aan. Voor de leerlingen van groep 1 en 2 is het mooi om nu de mindmap aan te vullen met een andere tekst over de kangoeroe. Laat ze groene kaartjes omhoog steken als ze iets horen wat ze al wisten en rode kaartjes als ze iets nieuws horen. En waar past deze informatie op de mindmap? Soms kan een filmpje ook een mooie aanvulling zijn. Ook voor de leerlingen in groep 3 is dit een mooi moment om een wat pittigere tekst over de kangoeroe te behandelen. Ook zij kunnen de nieuwe kennis toevoegen aan hun mindmap. Maar deze sessie leent zich ook heel goed voor het kritisch kijken naar de twee teksten. Welke tekst heeft hun voorkeur en vinden zij fijner om te lezen? Waarom is dat zo? Of: welke keuzes hebben de schrijvers gemaakt?
En er staan nog veel meer prachtige voorbeelden in de Pompoen. Zo staan er regelmatig instructieteksten in, zoals recepten of ideeën voor knutsels die je kunt bespreken met je groep. Kijk hieronder maar eens naar wat voorbeeldteksten.
Meer uitgewerkte praktijkvoorbeelden zijn te vinden in de boeken Close Reading in de praktijk, verkrijgbaar via uitgeverij Pica.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Enthousiast geworden en wil je meer weten over Close Reading? Neem dan contact op met onze onderwijsadviseurs.
Liz Bunte
Close Reading
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Wil je je verdiepen in Close Reading? Bekijk dan onze twee prachtige leergangen.
Leergang Close Reading
Leergang Close Reading Expert
Boek van de maand
Er zijn zoveel mooie boeken en teksten bij allerlei thema’s, die je kunt gebruiken voor Close Reading. In deze rubriek tippen we je maandelijks nieuw verschenen boeken of zetten we oude bekende nog eens in de spotlights: het boek van de maand.
Hier zie je welke boeken deze titel allemaal hebben gekregen!
Poëzie in de klas
Boek van de maand december 2020: De prachtige bloemlezing ‘Een stukje van de regenboog’, samengesteld door Jan van Coillie, bevat de mooiste poëzie van het afgelopen decennium.
Prentenboeken van Oliver Jeffers
Boek van de maand oktober 2022: Prentenboeken van Oliver Jeffers die met rijke taal en illustraties laten nadenken over bezit, vriendschap en verhalen vertellen.
Morele thema’s
Boek van de maand april 2024: Beloofd is beloofd, kleine panda’s laat jonge kinderen morele keuzes, loyaliteit en dilemma’s ontdekken. Perfect voor rijke gesprekken en Close Reading in de onderbouw.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Taal/lezen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Close Reading in het voortgezet onderwijs
Manon Biemans legt uit hoe Close Reading in het vo leerlingen helpt om complexe teksten beter te begrijpen en lezen met diepgang toe te passen binnen alle vakgebieden.
Vier handvatten voor beter leesonderwijs
PISA toont een sterke daling in leesvaardigheid. Dit artikel biedt vier praktische, onderbouwde handvatten waarmee scholen direct kunnen werken aan beter begrijpend leesonderwijs.
Close Reading in het voortgezet onderwijs
Close Reading helpt leerlingen complexe teksten echt begrijpen. De aanpak richt zich op inhoud en diepgang in plaats van strategieën, en versterkt kritisch denken in het vo.
Meer over Taal/lezen
Vanuit de wetenschap weten we wat ertoe doet bij het vormen van goed taal- en leesbeleid. Van technisch lezen tot Close Reading en van het vormgeven van goed taal- en leesbeleid tot geïntegreerd taal-/leesonderwijs.
