Aan de slag met poëzie in de klas

Close Reading

‘Smakelijk lezen’ is het eerste gedicht uit de prachtige bloemlezing ‘Een stukje van de regenboog’, die samengesteld is door Jan van Coillie. ‘Een stukje van de Regenboog’ is alweer de vijfde bloemlezing van Jan, de eerste doctor in de kinder- en jeugdliteratuur van ons taalgebied. Elk decennium brengt hij een nieuwe bloemlezing met de mooiste kindergedichten uit Vlaanderen en Nederland. In dit boek zijn de 96 (!) gedichten onderverdeeld in verschillende thema’s, zoals letters, woorden, boeken, familie, de wijde wereld en school. En waarbij de nostalgische illustraties van Sassafras De Bruyn niet vergeten mogen worden.

Een stukje van de regenboog

Smakelijk lezen

Smakelijk lezen!
Twee ogen om te eten
Van al dat lekkers op het blad!
Hele repen letters
Naar binnen in één hap!

Smakelijk lezen!
Twee ogen als twee monden,
Veel woordjes in één keer!
Van letters krijg je honger,
Van lezen nog veel meer.

Frank Adam
Als de bomen straks gaan rijden
De Eenhoorn, 2011

Poëzie gebruiken voor Close Reading

Poëzie is taalkunst. Een schrijver vertelt een heel verhaal, vaak op nog geen hele bladzijde, waarbij het grootste gedeelte zich afspeelt tussen de regels. Woorden worden op een ongewone manier gecombineerd, beelden komen bovendrijven en het is altijd spannend! En vergeet niet, gedichten bevatten vaak heel veel humor. Denk bijvoorbeeld aan het gedicht ‘Het spook’ van Ted van Lieshout, over een spook dat spoken wou, maar bang was in het donker. Of ‘This varkentje’ van Edward van de Vendel, die vertelt dat je de hele world your kontje maar moet laten zien. En heb jij wel eens gehoord van een ‘Kwukel’? Een dier waarvoor zelfs geen recept bestaat, omdat zijn vlees naar lucht en water smaakt, aldus Jaap Robben.

Poëzie kan ook heel goed gebruikt worden voor Close Reading. In de eerste sessie kun je samen met leerlingen kijken waar het gedicht over gaat. In de tweede sessie ga je aan de slag met de letterlijke tekst in het gedicht. Wat betekenen bepaalde woorden of waarom woorden vaker worden gebruikt (alliteraties). Ook is het mooi om te kijken naar de rijmwoorden of het rijmschema. De betekenis van het gedicht kan in de derde sessie opgepakt worden. Vragen die je samen met leerlingen kan bespreken zijn: Komen ze achter de betekenis die tussen de regels te vinden is, waar doet het ze aan denken, herkennen ze de emotie? En wat valt ze op als ze het gedicht nog eens lezen? Of misschien kunnen ze het gedicht voordragen en zo zelf spelen met de klanken. Over het algemeen werk je drie sessies met een tekst bij Close Reading. Bij het werken met gedichten is het echter ook mogelijk om de drie sessies in twee momenten te doorlopen.

Deze bloemlezing is heel geschikt om in de klas aan de slag te gaan met poëzie. De humor, de verwondering, de beeldtaal…‘Duik in dit boek, laat je vervoeren, verrassen en verbazen’, aldus Jan van Coillie. En daar kunnen wij ons alleen maar bij aansluiten.

Meer uitgewerkte praktijkvoorbeelden zijn te vinden in de boeken Close Reading in de praktijk, verkrijgbaar via uitgeverij Pica.