Kerstverhalen

• Ik kan vertellen over wie het verhaal gaat, waar het zich afspeelt en wat er gebeurt.

Lees eerst het hele verhaal voor. Deel de plaatjes wie, wat, waaruit en laat de leerlingen luisteren naar wat er gebeurt in het verhaal, waar het zich afspeelt en wie een belangrijke rol spelen. Vergeet niet om dit te modelen. Geef de leerlingen na het voorlezen denktijd en laat ze door middel van de werkvorm mix en ruil overleggen over wie het verhaal gaat, waar het zich afspeelt en wat er gebeurt. Want waarom is het boompje helemaal niet blij met zijn naaldjes? Vat het samen op een poster en gebruik hiervoor platen uit het boek.

Deze eerste sessie biedt diverse mogelijkheden voor differentiatie. Zo kun je leerlingen die nog minder vaardig zijn in het achterhalen van wat er gebeurt in het verhaal, het plaatje ‘wie’ geven, terwijl vaardigere kleuters alle kaartjes kunnen toepassen. Tijdens de mix en ruil leren ze van anderen wat ze kunnen vertellen bij de ‘wat’ en de ‘waar’ kaartjes. Dit kunnen zij vervolgens imiteren als ze hun kaartjes ruilen. Is een mix en ruil nog te moeilijk? Maak er dan een mix en koppel van. Met deze werkvorm kunnen leerlingen met hetzelfde kaartje elkaar ondersteunen bij het verwoorden van wat ze hebben gelezen.

En als de ‘wat’-vraag voor sommige leerlingen nog te groot is, geef ze dan in tweetallen één plaat uit het boek en laat ze aan elkaar vertellen wat er op die plaat gebeurt.

• Ik kan vertellen welke blaadjes het boompje wil hebben en wat er met de blaadjes gebeurt.

Om terug te blikken op de eerste sessie, laat je de leerlingen in tweetallen de wie-wat-waar vragen beantwoorden. Geef ze eerst denk- en overlegtijd en trek daarna enkele willekeurige beurten. Als iedereen de grote verhaallijn weer helder heeft, deel je het doel van deze sessie met de leerlingen.

Vervolgens kun je ervoor kiezen om het gehele boek nogmaals te lezen of om alleen de bladzijdes waarin het boompje andere blaadjes wenst, te lezen. In dit boek komen er vier verschillende blaadjes voor die het boompje wil hebben. Verschuif hierbij geleidelijk de verantwoordelijkheid; doe bij de eerste nieuwe blaadjes voor welke blaadjes de boom heeft en wat ermee gebeurt (gouden blaadjes die worden gestolen door een dief. Want goud is heel veel waard!). Dit kan je visueel maken door het in een schema te zetten. Doe vervolgens de volgende blaadjes samen met de leerlingen. Geef ze denk- en overlegtijd en laat ze in tweetallen het soort blaadje én het probleem bespreken. Breng ze zo allemaal in kaart.

Tip: denk ook eens aan het inzetten van de verteltafel of speel het verhaal uit, nu de verhaallijn en details helder zijn.

• Ik kan het karakter van Gili en de wolf omschrijven.

Lees de tekst voor of samen tot het gedeelte waarbij Gili en de wolf elkaar ontmoeten en mondeling een afspraak maken. De leerlingen hebben nu al een heel stuk over Gili gelezen. Hoe zouden ze haar omschrijven? Welke karaktereigenschappen dichten ze haar toe? Zoom nu verder in op de ontmoeting. Hoe zit het dan met de wolf, hoe zouden de leerlingen hem omschrijven? De schrijver noemt zelf ook al een paar karaktereigenschappen, soms via de wolf zelf. Kunnen de leerlingen op basis van deze omschrijvingen voorspellen wie er gaat winnen?

• Ik kan vertellen wat Gili’s plan levensgevaarlijk maakt.
• Ik kan vertellen wie of wat er in dit fragment een belangrijke rol speelt.

Lees het fragment met de leerlingen af. Gili noemt haar eigen plan levensgevaarlijk, waarom is dat eigenlijk zo? En vinden de leerlingen dat ook? Het is opvallend dat Gili gedurende dit hele boek wordt geholpen door iets van buitenaf. Wie zou dat kunnen zijn en hoe helpt deze Gili? Staan de leerlingen na het lezen nog steeds achter hun karakteromschrijvingen van Gili en de wolf? Of willen ze hier iets aan wijzigen of toevoegen?

Gili wordt op meerdere momenten in dit boek geholpen, maar door wat of door wie? Dat licht dat steeds op belangrijke momenten opduikt, is dat de ster van Bethlehem, Gili’s moeder of een hogere hand? Hoe wordt Gili door dit licht geholpen?

Sessie twee en drie lopen hier in elkaar over. Deze laatste vragen boren echt al een diepere laag aan en bieden een mooie opmaat naar het beoordelen van Gili’s herdersvaardigheden in sessie drie.

• Ik kan op de schilderijen het ezeltje (IA) omcirkelen.
• Ik kan vertellen hoe en waarom de kunstenaar de ezel heeft geschilderd.

Met deze opdracht leren de leerlingen heel gericht naar de prachtige kunstwerken te kijken. Het is soms echt een speurwerkje. Soms ontbreekt het ezeltje; de schrijver licht dit echter steeds toe. Doordat ze op zoek gaan naar het hoe en waarom van de kunstenaar, krijgen ze nog meer kennis over de specifieke aanpak van de kunstenaar.

• Ik kan uitleggen en beschrijven waarom de schrijver dit boek heeft gemaakt.
• Ik maak een top 3 van mijn mooiste kunstwerken en leg uit waarom ik voor deze top 3 heb gekozen.

Waarom zou de schrijver dit boek geschreven hebben? Vertel de leerlingen dat de schrijver de directeur is van het Mauritshuis in den Haag en wat zo’n functie inhoudt. Zij wil heel graag dat veel mensen kunst leren waarderen. Zijn er zinnen en woorden in de tekst te vinden die laten zien dat de schrijver de schilderijen heel mooi vindt? Model hoe jij dit aanpakt.

Geef de leerlingen vervolgens een stelopdracht waarbij ze een top drie maken van hun favoriete kunstwerken uit dit hoofdstuk, waarbij ze aangeven waarom ze voor deze top drie kiezen. Hier passen natuurlijk ook de waarderende woorden, zoals prachtig, geweldig, schitterend uit de tekst.