De winter komt!
Boek van de maand december 2021: Nora het sneeuwhaasje ontdekt hoe dieren overwinteren en leert dat ze niet bang hoeft te zijn voor de winter. Een rijk, leerzaam verhaal over seizoenen en geruststelling.
Close Reading-lessenserie
Sommige boeken zijn prachtig om voor te lezen, weer andere zijn heel geschikt om interactief voor te lezen én soms kom je een pareltje tegen. Een boek waarin heel veel kennis wordt gedeeld, waar wordt gespeeld met taal en waar je van alles tussen de regels door kunt lezen. Een boek waar je bij elke keer lezen weer iets nieuws leert of ontdekt. En laat dat nou nét de boeken zijn die geschikt zijn voor Close Reading; een aanpak die je toepast op rijke teksten. Deze maand staat daarom voor de onderbouw ‘De winter komt! Het verhaal van de seizoenen’ van Jan Thornhill centraal. We hebben een mooie lessenserie gemaakt.
Ga je de lessenserie gebruiken? Deel het op social media via @Expertis Onderwijsadviseurs (LinkedIn en Facebook).
Enthousiast geworden? Deel dan gerust onze tips onder je collega’s of via social media.
De winter komt! Het verhaal van de seizoenen
In ’De winter komt!’ maken we kennis met Nora, het sneeuwhaasje. Nora heeft nog nooit de winter gezien, maar ziet wel dat andere dieren naar het zuiden trekken, een wintervoorraad aanleggen of zich verstoppen onder een steen. Moet zij dit nu ook doen? Wat is de winter eigenlijk? En hoe kan zij zich tegen de winter beschermen?
Leesdoel:
- Ik kan vertellen over wie de tekst gaat en wat er in het verhaal gebeurt.
Lees de tekst aan de leerlingen voor en vraag ze goed te luisteren over wie de tekst gaat. En kunnen zij dan ook vertellen waar de hoofdpersoon woont, hoe ze eruit ziet en waar ze erg van houdt? Je kunt hierbij de leerlingen kaartjes geven met daarop een huisje (waar woont Nora?), twee ogen (hoe ziet ze eruit?) en een hartje (waar houdt ze van?). Als ze in de tekst horen waar Nora woont, hoe ze eruit ziet of waar ze van houdt, dan steken ze hun kaartje omhoog. Schrijf de antwoorden op in een woordweb/mindmap. In groep drie en vier kunnen de leerlingen dit zelf tekenen en/of schrijven.
Leesdoelen:
- Ik weet hoe andere dieren overwinteren
- Ik kan vertellen hoe Nora overwintert
Nora weet nog niet wat de winter is, maar ziet wel hoe andere dieren zich klaarmaken voor de winter. Kunnen de kinderen goed luisteren hoe deze dieren overwinteren? En ontdekken ze ook hoe Nora overwintert? Hier is een voorbeeld van een schema dat je hierbij kunt gebruiken:
Leesdoelen:
- Ik weet waarom Nora zoveel vragen stelt over de winter.
- Ik kan vertellen waarom de titel van het boek ‘De winter komt!’ is.
- Ik kan aan Nora vertellen waarom ze zich geen zorgen hoeft te maken over de winter.
Waarom stelt Nora eigenlijk zoveel vragen over de winter? In groep drie en vier kunnen de leerlingen een uitroepteken plaatsen bij zinnen die antwoord geven op de vraag waarom Nora zoveel vragen over de winter stelt. Hierbij kan je heel goed het GRRIM-model toepassen.
Duik vervolgens samen eens wat dieper in de titel. Hieruit komt heel sterk naar voren dat Nora zich zorgen maakt. De titel van het boek heeft een uitroepteken. Mooie vragen om dan te stellen, zijn: Waarom zou de schrijver dat gedaan hebben? Kunnen we ons woordweb over Nora nu uitbreiden?
Schrijfopdracht
De afgelopen maanden heb je vast al gelezen dat wij vaak een schrijfopdracht koppelen aan onze Close Reading lessenseries. Om je een idee te geven hoe je dat in de onderbouw kunt inzetten, hebben wij bij dit boek de volgende schrijfopdracht ontworpen:
Nora is in het verhaal erg bang en bezorgd. Zullen wij haar een brief sturen, om zo te vertellen waarom ze niet bang hoeft te zijn voor de winter? Kunnen de leerlingen in tweetallen met elkaar bespreken wat er in die brief moet komen? Wie weet krijgen ze wel een brief terug…
Aantekeningen maken
Een belangrijk onderdeel van Close Reading is het maken van aantekeningen, zoals je al hebt gelezen bij de uitroeptekens in sessie drie. Wist je dat kleuters ook al aantekeningen kunnen maken?
De titel van het boek is ‘De winter komt! Het verhaal over de seizoenen’. Maar hoe zien de leerlingen de seizoenen terug in het boek? Je kunt een aantal (gelamineerde) platen uit het boek aan groepjes leerlingen geven. Kunnen zij uitleggen welk plaatje bij welk seizoen past? Ze kunnen, om hierachter te komen, op de platen omcirkelen waar zij aanwijzingen over het seizoen vinden. Vervolgens kan er worden afgesloten met een mix en koppel, waarbij leerlingen met hetzelfde seizoen bij elkaar moeten gaan staan.
Andere toppers voor het thema winter die goed te gebruiken zijn voor Close Reading, tippen we hieronder:
Meer uitgewerkte praktijkvoorbeelden zijn te vinden in de boeken Close Reading in de praktijk, verkrijgbaar via uitgeverij Pica.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Enthousiast geworden en wil je meer weten over Close Reading? Neem dan contact op met onze onderwijsadviseurs.
Liz Bunte
Close Reading
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Wil je je verdiepen in Close Reading? Bekijk dan onze twee prachtige leergangen.
Leergang Close Reading
Leergang Close Reading Expert
Boek van de maand
Er zijn zoveel mooie boeken en teksten bij allerlei thema’s, die je kunt gebruiken voor Close Reading. In deze rubriek tippen we je maandelijks nieuw verschenen boeken of zetten we oude bekende nog eens in de spotlights: het boek van de maand.
Hier zie je welke boeken deze titel allemaal hebben gekregen!
Instructieteksten
Boek van de maand december 2023: Instructieteksten helpen leerlingen taken stap voor stap uit te voeren. Deze Close Reading-lessenserie laat hen kenmerken, bruikbaarheid en kritische leeshouding ontdekken.
Kinderarbeid in de chocolade-industrie (po)
Boek van de maand november 2024: Leerlingen ontdekken via Close Reading hoe kinderarbeid in de chocolade-industrie werkt en onderzoeken of commerciële doelen samengaan met eerlijkere productieketens.
Rinus en zijn opa
Boek van de maand januari 2025: ‘Rinus’ is een warm prentenboek voor de onderbouw. In deze Close Reading-lessenserie ontdekken kinderen waarom Rinus zijn opa bewondert en hoe hun band groeit.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Taal/lezen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Nieuw: Close Reading in de praktijk
Ontdek drie nieuwe praktijkboeken met 30 uitgewerkte Close Reading-lessenseries voor onder-, midden- en bovenbouw. Boordevol inspirerende teksten, vragen en werkvormen die begrijpend lezen leuk én doelgericht maken.
Begrijpend lezen en het omgaan met verschillen
Begrijpend lezen is cruciaal voor schoolsucces en wordt gezien als dé vaardigheid van de 21ste eeuw. Toch heeft 30% van de basisschoolleerlingen moeite met deze complexe vaardigheid.
Taalonderwijs in groep 1 en 2
Leestips juni 2025: Ontdek hoe je taalonderwijs in groep 1 en 2 versterkt – van woordenschat tot taal in spel – met praktische handvatten voor betekenisvol, rijk en interactief taalonderwijs.
Meer over Taal/lezen
Vanuit de wetenschap weten we wat ertoe doet bij het vormen van goed taal- en leesbeleid. Van technisch lezen tot Close Reading en van het vormgeven van goed taal- en leesbeleid tot geïntegreerd taal-/leesonderwijs.
