De prins die licht gaf

Leesdoel:

• Ik kan vertellen wie de belangrijkste personages zijn en wat er in grote lijnen gebeurt in het verhaal.

Zorg dat je in de voorbereiding zelf beschikt over de gehele tekst, op het bord (ingescand) en op papier. De leerlingen hebben een pakketje met selecties van de tekst; in onderstaande tabel kun je vinden om welke stukjes het gaat. Ze hebben dit pakketje vooral in sessie 2 nodig, maar het is fijn om het in sessie 1 alvast uit te delen. Wellicht gebruiken ze het in sessie 1 namelijk ook al.

Introduceer het boek aan de leerlingen: laat de kaft zien, de titel, de achterflap en bespreek met ze dat jullie het hele verhaal gaan lezen. Laat ze overleggen met hun schoudermaatje wat opvalt aan de illustratie op de kaft. Samen komen jullie tot het inzicht dat de kleuren donker zijn, maar het kleine jongetje licht geeft. Bespreek dan het leesdoel met de leerlingen en lees het verhaal voor. De leerlingen krijgen een kopie of lezen/kijken mee van het digibord. Je kunt er ook voor kiezen om de leerlingen alleen kopieën van die tekstdelen te geven die in onderstaand schema staan aangegeven. Geef een kopie van onderstaand schema of laat de leerlingen het schema overnemen in hun schrift (zorg ervoor dat ze voldoende schrijfruimte hebben).

Je leest pagina 9 t/m 11 nogmaals voor en modelt hoe je de ‘wie’ onderstreept. Je onderstreept bijvoorbeeld ‘koning’, ‘jonge bediende’, ‘prinsje’, ‘oude kokkin’ en ‘bejaarde lakeien’. Model hierna welke personages je het belangrijkst vindt. Benoem hierbij dat het daarom handig is dat we het verhaal al een keer helemaal hebben gelezen, zodat we weten welke personages terugkomen en een belangrijke rol spelen.

Schrijf het in de tabel op het bord, bij ‘begin’. Laat de leerlingen het overschrijven.

Model daarna wat volgens jou de belangrijkste gebeurtenissen in het beginstuk zijn. Je hoeft hierbij nog niet de diepte in te gaan: het gaat om het globaal begrip van het verhaal.

Schrijf het in kernwoorden in de tabel op het bord, bij ‘begin’. Laat de leerlingen het overschrijven.

Bespreek daarna welke personages in het middenstuk in het verhaal voorkomen, samen met de leerlingen. Geef willekeurige beurten, bijvoorbeeld d.m.v. beurstokjes. Of laat leerlingen met hun schoudermaatje overleggen over een vraag die jij stelt, en bespreek een aantal antwoorden klassikaal. Vul samen het schema verder in. Bespreek op deze manier ook de belangrijkste gebeurtenissen uit het middenstuk.

Vertel de leerlingen dat ze de ‘wie’ en ‘wat’ (belangrijkste gebeurtenissen) van het einde van het verhaal zelf gaan uitpluizen met hun schoudermaatje. Eventueel kunnen ze hierbij hun pakketje tekst gebruiken, maar dit hoeft niet.

Afhankelijk van het niveau van jouw groep kun je er ook voor kiezen om de ‘wie’ en ‘wat’ van het eindstuk individueel te laten doen (jij-fase). Leerlingen die het lastig vinden, kunnen vanaf de jullie-fase met jou in een verlengd instructiegroepje aan de slag.

Leesdoelen:

• Ik kan het verhaal chronologisch weergeven (in een tijdlijn) aan de hand van de belangrijkste gebeurtenissen.
• Ik kan vertellen wat de hoogtepunten in het verhaal zijn en hoe het probleem van Luciano wordt opgelost.

De gekozen fragmenten komen bewust overeen met de verhaalcurve: p. 9-11 is het verhaalbegin (de exposé), p. 12-15 en p. 20-23 maken het probleem duidelijk, in p. 24-29 en p. 32-33 vinden de ontwikkelingen plaats, in p. 42-45 de climax, in p. 46-49 de oplossing en p. 50-51, p. 55 en p. 58-59 de afloop. Dit is voor jou als leraar goed om te weten bij de start van sessie 2.

Start met een terugblik op de eerste sessie. Laat de leerlingen met hun schoudermaatje om en om iets over een personage uit het verhaal vertellen. Deel vervolgens de leesdoelen van deze sessie. We gebruiken in deze sessie het onderstaande schema om het verhaal chronologisch weer te geven.

Wanneer de leerlingen nog niet bekend zijn met de verhaalstappen exposé, probleem, ontwikkelingen, climax, oplossing en afloop, geef hier dan eerst een korte instructie over.

Herlees het fragment op pagina 9 t/m 11. Model waarom dit fragment past bij de verhaalstap ‘exposé’. Noteer vervolgens in het schema in de tweede kolom de paginanummers. Onderstreep daarna modelend een aantal kernwoorden in dit tekstdeel. Welke woorden zijn belangrijk voor het verloop van het verhaal? Model tot slot hoe je in één zin uitlegt wat de belangrijkste gebeurtenis is: ‘Er werd een prinsje geboren die er van de koning niet mocht zijn, dus werd hij opgevoed door een oude kokkin en de lakeien.’ Laat zien dat je de onderstreepte woorden gebruikt als richtinggevend bij het opstellen van deze zin. Schrijf de zin in de derde kolom van het schema.

Doe de verhaalstappen ‘probleem’ en ‘ontwikkelingen’ samen met de leerlingen. Bespreek per verhaalstap welke fragmenten erbij horen en noteer dit in het schema. Onderstreep kernwoorden en bouw hierbij jouw ondersteuning geleidelijk af. Laat de leerlingen bijvoorbeeld in tweetallen kernwoorden onderstrepen en bespreek dit vervolgens na. Schrijf een samenvattende zin van het tekstdeel in het schema.

De overige verhaalstappen werken de leerlingen in tweetallen uit. Eerst bepalen ze het fragment of de fragmenten die bij de verhaalstap horen. Daarna onderstrepen ze kernwoorden en schrijven de belangrijkste gebeurtenissen in één of twee samenvattende zinnen in het schema.

Ook in deze sessie kun je leerlingen die dit nog lastig vinden de overige tekstfragmenten samen met jou laten uitwerken.

Sluit de sessie af door de kinderen hun zinnen in de rechterkolom zachtjes in duo’s hardop te laten lezen. Leg uit dat je zo vaak hoort of je de zinnen goed hebt opgeschreven en of je nog wat mist. Geef ze tijd om de zinnen eventueel te verbeteren. Laat ze tot slot hun zinnen vergelijken met een ander duo. Bespreek klassikaal na welke tekstfragmenten bij welke verhaalstappen horen. Kunnen de leerlingen onderbouwen waarom het fragment bij die verhaalstap hoort?

In onderstaande figuur zie je de verhaalcurve afgebeeld. Deze zou je bij de nabespreking kunnen inzetten.

Leesdoelen:

De laatste vraag uit sessie 3 kan ook de aanzet zijn voor een boeiend groepsgesprek dat aansluit bij het nieuwe kerndoel 21B (burgerschap). Eventueel voer je dit groepsgesprek in een vierde sessie. Lees dan eerst nog eens het laatste hoofdstuk (pagina 58 en 59) voor, dat eindigt met:

‘Steeds meer kinderen zongen, steeds meer kinderen gloeiden. Hoe dat kon? Tja. Vuurvliegjes weten niet wat grenzen zijn. En een vonk die van binnenuit aangestoken is, draagt zichzelf altijd verder, verder, almaar verder.’

Leerlingen kunnen ook vertellen wat zij een mooi gedeelte vinden van het verhaal, of wat hen aanspreekt. Of bespreek met ze: waarom heeft de schrijver eigenlijk gekozen voor een sprookje als verhaalvorm?

In een schrijfopdracht kunnen leerlingen uitwerken welke wens de schrijver uitspreekt over de toekomst van de wereld. Ze verwoorden de boodschap van de schrijver bijvoorbeeld in een mooie zin of gedichtje en deze werkjes krijgen een mooie plek in je klaslokaal.