De boom die een wereld was

Leesdoel:

• Ik kan vertellen over wie dit verhaal gaat en wat er gebeurt.

Introduceer het boek en lees het verhaal van de rolpissebed voor. Afhankelijk van de voorkennis van je klas kan het raadzaam zijn voorafgaand aan het voorlezen te bespreken wat een rolpissebed is. Ook de illustratie verdient aandacht: je ziet hierop goed hoe klein de rolpissebed en hoe groot de boom is.

De tekst kent een klassieke indeling met een beginstuk, middenstuk en een eind. In het begin van het verhaal gaat de rolpissebed een gesprek aan met de boom. In eerste instantie reageert de boom niet. Wanneer hij dat wel doet, schrikt de rolpissebed en duikt hij onder zijn steen. Hier begint het middenstuk van het verhaal. Er ontwikkelt zich een dialoog tussen de boom en de rolpissebed. Wanneer de rolpissebed zich wil terugtrekken, laat de boom dat niet zomaar gebeuren. Aan het eind van het verhaal zet de boom de rolpissebed weer aan het denken op een humoristische manier. Ook de steen die in het begin- en middenstuk nog een passieve rol speelt, laat dan van zich horen.

In de eerste sessie is het nodig dat leerlingen een antwoord formuleren op twee belangrijke, tekstgerichte vragen:

1. 1. Over wie gaat het verhaal?
   2. Wat gebeurt er in het verhaal?

Voor het beantwoorden van de vraag over wat er in het verhaal gebeurt, kun je de driedeling gebruiken zoals hierboven beschreven staat. Besteed in je instructie voldoende aandacht aan wat het begin, midden en eind is en hoe je tot deze driedeling komt. De driedeling helpt bij het maken van een korte schets van het verhaal. Laat de leerlingen dit op een eigen blad visueel maken. Dit is een goed uitgangspunt voor sessie 2 en 3, waarin je dieper op het verhaal ingaat.

Leesdoelen:

• Ik kan benoemen wie wat zegt in het verhaal.
• Ik kan uitleggen wat de betekenis is van uitspraken die de rolpissebed en de boom doen.

In sessie 2 zoom je in op de dialoog tussen de boom en de rolpissebed. Dit gesprek is namelijk wat het verhaal interessant én complex maakt. Wat wordt er gezegd door wie en wat betekent dat?

Ga eerst samen met de leerlingen op zoek naar wie wat zegt. Laat ze daarbij aantekeningen maken in de tekst. Bijvoorbeeld door voor de kantlijn een p (rolpissebed) of b (boom) te zetten of door twee verschillende kleuren te gebruiken. Model dit eerst voordat je leerlingen hiermee in tweetallen aan de slag laat gaan.

Daarnaast is het belangrijk om aandacht te schenken aan de inhoud van de dialoog. Wat wordt er precies gezegd of gedacht? Hoe sluiten de woorden – die de boom en de rolpissebed gebruiken – op elkaar aan? Start met het modelen van het eerste stukje, waarin de rolpissebed zijn tirade afsteekt tegen de boom. De woorden ‘schreeuwde’, ‘tirade’ en ‘opgewonden’ kun je uitlichten; de betekenis van en samenhang tussen de woorden kun je uit de tekst halen.

Ook stukjes als ‘de rolpissebed schrok zich wezenloos’ en ‘spreekt vanuit zijn schuilplaats’ zijn interessant om even bij stil te staan. Daarbij kun je ook weer verwijzen naar de illustratie van de kleine rolpissebed en de grote boom. Waarom wordt de steen een schuilplaats genoemd? Wat zegt dit over de rolpissebed? Wat heeft dit voor gevolgen voor de intonatie van het voorlezen? Impliciet besteed je zo aandacht aan de woordenschat.

Als je de dialoog op deze manier hebt doorgenomen, kun je de leerlingen de dialoog na laten spelen, waarbij ze aandacht schenken aan de expressie, gebaseerd op de aanwijzingen die in de tekst voor de intonatie gegeven worden.

Leesdoel:

• Ik kan uitleggen wat het gesprek tussen de rolpissebed en de boom zo bijzonder maakt.