Arabische Sprookjes
Boek van de maand mei 2022: Arabische Sprookjes bundelt tijdloze verhalen vol wijsheid. In ‘De mier en de kakkerlak’ leren beide dieren dat samenwerken en elkaars talenten gebruiken iedereen door moeilijke tijden helpt.
Close Reading-lessenserie
Deze maand zetten we een boek voor de midden- en bovenbouw in de spotlights: Arabische Sprookjes. Het boek is geschreven door Rodaan Al Galidi.
Arabische sprookjes
In het boek staan twintig mooie sprookjes en fabels uit het Midden Oosten. Rodaan Al Galidi noemt zichzelf in zijn voorwoord ‘de sprookjesverzamelaar’. Hij is op zoek gegaan naar de mooiste sprookjes uit zijn kindertijd, de literatuur en de geschiedenis en heeft ze in zijn eigen stijl herschreven. Het voorwoord is al de moeite waard om te lezen. Rodaan vertelt: ‘Sprookjes zijn de beste reizigers en de succesvolste migranten die ooit op onze prachtige planeet hebben bestaan.’ (…). Een sprookje dat van Nederland naar Irak reist, of naar Suriname, verandert. Het wordt een Irakees of Surinaams sprookje, want sprookjes geloven niet in grenzen of landen of talen of identiteit of cultuur. Sprookjes zijn van iedereen en voor iedereen’. Je zult dus zeker verhalen herkennen, ook al worden er andere namen gebruikt of speelt het verhaal zich af op andere plekken. Kan je jouw nieuwsgierigheid niet langer bedwingen, lees dan vast het voorwoord.
Vormgeving
Het boek is prachtig vormgegeven door de voorkant en de illustraties. Deze heeft Geertje Aalders met de hand uitgeknipt. In dit filmpje kan je haar aan het werk zien.
Hieronder volgt een voorbeeld van een Close Reading lessenserie bij het sprookje ‘de mier en de kakkerlak’.
Mier werkt heel hard om er voor te zorgen dat ze goed de winter doorkomt. Haar buurman echter, de Kakkerlak, houdt niet van werken, maar van muziek. Maar dan komt de winter… Mier zit lekker warm in haar huisje en heeft voldoende eten, maar helaas is dat voor de Kakkerlak niet zo. Hij klopt aan bij zijn buurvrouw en zij geeft hem vanaf dat moment elke avond eten. En buurman Kakkerlak? Die zorgde ondertussen voor de muziek. Zo komen ze samen de barre winter door. Tenslotte vraagt Mier of hij de volgende winter weer wil komen, want op deze manier heeft ze nauwelijks gemerkt dat het winter was.
Ga je de lessenserie inzetten? Deel het op social media via @Expertis Onderwijsadviseurs (LinkedIn en Facebook) of @Expertisadvies (Twitter)
Close Reading sessies
Leesdoel:
- Ik kan vertellen welke verhaalstappen er in het verhaal zitten.
De verhaalstappen in een verhaal zijn het verhaalbegin (waarin de hoofdpersonen worden geïntroduceerd en we ook een beeld krijgen van waar het verhaal zich afspeelt), het probleem dat ontstaat, waarna deze zich ontwikkelt tot een climax, om ten slotte tot een einde te komen.
Leerlingen kunnen de verhaalstappen goed uit het verhaal halen door de chronologische vertelling. Maar let op: het probleem van het verhaal, kan wat lastig zijn! Je kunt het verhaalbegin goed modelen en het probleem samen met de leerlingen zoeken. Vervolgens kunnen ze de andere verhaalstappen in een tweetal zoeken. Door ook nog een wandel en wissel uit in te zetten, kunnen tweetallen hun verhaalstappen met andere tweetallen vergelijken.
Leesdoel:
- Ik kan vertellen wat Mier en Kakkerlak gedurende het jaar doen.
In de tweede sessie gaan de leerlingen aan de slag met de vier seizoenen. Ze kunnen een schema invullen waarin ze per seizoen aangeven wat de beide dieren doen. Dit is een goede voorbereiding op het bespreken van de bedoeling van de fabel in de derde sessie. Ook hier kan je door modelen laten zien hoe je de informatie over wat Mier doet in bijvoorbeeld de lente opzoekt in de tekst en het vervolgens noteert in het schema. Als de leerlingen na de wij-fase begrepen hebben hoe ze het schema verder kunnen invullen, gaan ze in tweetallen verder. Zet de tekst op het bord tijdens de ik- en de wij-fase, maar ook tijdens de nabespreking, zodat leerlingen goed kunnen meekijken en hun eigen aantekeningen kunnen vergelijken.
Leesdoel:
- Ik kan vertellen wat Mier en Kakkerlak hebben geleerd en wat de schrijver mij wil leren met deze fabel.
Fabels lenen zich bij uitstek om in de derde sessie met leerlingen te bespreken wat de schrijver ons nu wil leren door dit verhaal te vertellen. Mier heeft geleerd dat alleen werken ook niet alles is. Door muziek vliegt een koude periode als de winter voorbij. Kakkerlak heeft geleerd dat het toch wel handig is om in de lente en de zomer te werken om de barre winter door te komen. Elkaar helpen vanuit je eigen talenten, zorgt voor een goed gevoel en levert ook nog wat op. Mier en Kakkerlak hebben elkaar de winter doorgeholpen met ieder hun eigen talent.
Een idee voor de vierde sessie zou kunnen zijn dat leerlingen een vervolg schrijven op het verhaal. Hoe zal Kakkerlak zich volgend jaar gedragen? Heeft hij er van geleerd of toch niet?
Tips
Het thema van deze fabel is ook in prentenboeken al vaker gebruikt. Zo kan je met deze opzet van deze lessenserie ook in de onderbouw aan de slag.
Denk bijvoorbeeld aan:
Frederick van Leo Lionni of Gekke Buren van Ingrid en Dieter Schubert
Meer uitgewerkte praktijkvoorbeelden zijn te vinden in de boeken Close Reading in de praktijk, verkrijgbaar via uitgeverij Pica.
Onze adviseurs staan voor je klaar
Enthousiast geworden en wil je meer weten over Close Reading? Neem dan contact op met onze onderwijsadviseurs.
Liz Bunte
Close Reading
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Wil je je verdiepen in Close Reading? Bekijk dan onze twee prachtige leergangen.
Leergang Close Reading
Leergang Close Reading Expert
Boek van de maand
Er zijn zoveel mooie boeken en teksten bij allerlei thema’s, die je kunt gebruiken voor Close Reading. In deze rubriek tippen we je maandelijks nieuw verschenen boeken of zetten we oude bekende nog eens in de spotlights: het boek van de maand.
Hier zie je welke boeken deze titel allemaal hebben gekregen!
Nationale Voorleesdagen 2023
Boek van de maand januari 2023: drie Prentenboek-Top-10-titels voor rijke Close Reading, over anders zijn, dierkarakters en liefde. Met diepe lagen, emoties en betekenisvolle gesprekken.
Het adres
Boek van de maand april 2026: In deze Close Reading-lessenserie rond Het adres van Marga Minco staat het thema vrijheid centraal, met aandacht voor morele keuzes en historische context.
Koos Meindert
Boek van de maand maart 2024: Koos Meinderts’ Zebedeus en het ganzenbord van Wisse laat leerlingen nadenken over vrijheid, keuzes en geluk. Een poëtisch verhaal vol diepgang, perfect voor Close Reading.
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Taal/lezen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
Als docent het verdiepend tekstbegrip stimuleren vo
Dieper tekstbegrip versterken in het VO? Leerlingen worstelen vooral met verdiepend lezen. Dit artikel biedt praktische tips voor vak- en taaldocenten om leesbegrip én leren te verbeteren.
Teksten schrijven om beter te leren lezen en spreken
Teksten schrijven helpt leerlingen hun gedachten ordenen en helder formuleren. Margreet Mulder laat zien hoe zij stap voor stap de schrijfcode kraken via expliciete instructie, samenwerken en rijke taal.
Elke leerling een actieve lezer
Prof. dr. Paul van den Broek legt uit hoe leraren dieper tekstbegrip stimuleren: door actief lezen, doelgericht werken en leerlingen leren verbanden te leggen en kritisch te denken.
Meer over Taal/lezen
Vanuit de wetenschap weten we wat ertoe doet bij het vormen van goed taal- en leesbeleid. Van technisch lezen tot Close Reading en van het vormgeven van goed taal- en leesbeleid tot geïntegreerd taal-/leesonderwijs.
