In haalbare stappen naar uniform lesgeven
Op de Dr. Albert Schweitzer school op Curaçao werken collega’s samen aan de invoering van EDI. Zes EDI-coaches begeleiden het team, zodat iedereen mee kan komen.
Hoe de Dr. Albert Schweitzer school het team laat meegroeien in de invoering van EDI
Op de Dr. Albert Schweitzer school op Curaçao bouwen collega’s al enkele jaren samen aan de invoering van EDI. De school leidde zes teamleden op tot EDI-coach, die collega’s begeleiden bij hun persoonlijke EDI-doelen. Stap voor stap en in hun eigen tempo. Directeur Kim Hooftman: “Iedereen moet meekomen, zodat het voor iedereen een succeservaring is.”
De Dr. Albert Schweitzer school voor Funderend Onderwijs (ASFO) is met 32 groepen, 950 leerlingen en zo’n 50 medewerkers de grootste basisschool op Curaçao. De protestants-christelijke school vormt volgens directeur Kim Hooftman een echte afspiegeling van de maatschappij. “De kinderen komen van alle randen van het eiland”, vertelt ze. “En ook het team is een mooie mix: de helft komt van het eiland, omliggende eilanden en landen als Suriname, de andere helft komt uit België en met name Nederland.”
Ze blikt terug op haar start als directeur, zo’n vijf jaar geleden: “Ik wilde iets opengooien in het team. Waar dromen we eigenlijk over, welk startpunt hebben we en waar kunnen we dan naartoe?” Er volgden meerdere visievormende sessies met het team. Kim moet lachen als ze het zich weer voor de geest haalt: “De sessies duurden lang, met veel hapjes en drankjes erbij. Heel gezellig inderdaad, maar zo moet je dat hier echt zien! De meeste collega’s waren dat soort sessies helemaal niet gewend. Die dachten: oh, mag ik meedenken waar we naartoe gaan als school, jeetje!”
“Ik wilde iets opengooien in het team. Waar dromen we eigenlijk over, welk startpunt hebben we en waar kunnen we dan naartoe?”
Uniforme manier van lesgeven
Op een vrije en informele manier ontstonden zo de ASFO-pijlers, waarbij elke letter van de school voor een waarde staat. Kim: “De A staat voor Aandacht voor elkaar en de S voor School met kwaliteit, de F voor Focus op het positieve en de O voor Ouderbetrokkenheid. Vanuit de S kwamen we al snel uit bij de ambitie: we willen een uniforme manier van lesgeven.” In de praktijk merkte het team namelijk dat er grote verschillen waren in hoe leraren lesgaven. En daarmee ging tijd verloren, vertelt Kim. Zeker als je een nieuwe klas kreeg: “Je merkte dat de klas gewend was geraakt aan de manier van lesgeven van de vorige juf. Dan moest je eerst alles gaan omturnen.” Tegelijkertijd vroeg het team zich af hoeveel van de leerstof daadwerkelijk bleef hangen. Kim: “De kinderen zitten keurig in de klas, dus je ziet niet direct iets misgaan. Maar je zag ze niet betrokken. Alle ramen staan hier open; de een kijkt naar buiten, de ander ziet een blaadje vliegen. Ze waren wel stil, maar of ze echt betrokken waren bij de les? Dat zagen we niet. In groepsbesprekingen zeiden we tegen elkaar: ‘ik weet niet hoor, het lijkt wel alsof het gewoon niet blijft plakken’.”
Kleine, haalbare stappen
Bij het nadenken over een nieuwe aanpak kwam Kim al snel uit bij Expliciete Directe Instructie (EDI). Kim: “Ik werk graag evidence-informed. Het is hier niet hetzelfde als in Nederland, maar de wetenschappelijke principes achter EDI gelden hier ook.” Kim werkte een implementatieplan uit en trok daar in eerste instantie drie jaar voor uit. Dat bleek te ambitieus. Voor veel collega’s betekende EDI een compleet nieuwe manier van werken, sommige hadden er nog nooit van gehoord. Kim: “Het is niet makkelijk als je iets altijd op een bepaalde manier hebt gedaan en het ineens anders moet doen. In lesbezoeken zagen we dat we als school zeker vooruitgingen, maar we kregen nog niet iedereen mee.” En juist dat was voor Kim belangrijk. “Iedereen moet meekomen, zodat het voor iedereen een succeservaring is. Daarom besloten we: we gaan er gewoon langer over doen. Ik ben van de kleine, maar haalbare stappen. De collega’s blijven aangehaakt omdat ze voelen dat het oké is als zij er langer over doen. Als ze zich maar ontwikkelen.”
“Voor veel collega’s betekende EDI een compleet nieuwe manier van werken”
Vergadering met beurtstokjes
De eerste periode van het traject stond in het teken van uitleggen en ervaren. Kim en het managementteam kregen online les van onderwijsadviseur Caroline van Leijenhorst van Expertis. “Zij liet ons zien hoe het wetenschappelijk in elkaar zit en waarom het werkt”, vertelt Kim. “Die lessen konden wij weer geven aan onze collega’s.” De stuurgroep oefende veel met het team en liet de collega’s letterlijk ervaren hoe EDI werkt in de praktijk. “We deden EDI-vergaderingen met beurtstokjes”, blikt Kim terug. “Dan zeiden collega’s na afloop: ‘hé, deze vergadering was fijn, ik voelde me heel betrokken.’ En dan zeiden wij: ‘dit is dus precies hoe het gaat in de klas’.”
EDI-coaches opleiden
Twee jaar na de start van het traject besloot VPCO, het bestuur waaronder behalve de Dr. Albert Schweitzer school nog zes andere scholen in het (speciaal) basis- en voortgezet onderwijs vallen, om VPCO-brede EDI-coaches op te leiden. Op ASFO ging het om zes collega’s: de remedial teacher, twee intern begeleiders, twee directieondersteuners en Kim zelf. De EDI-coaches leerden in hun opleiding onder andere hoe zij kunnen omgaan met weerstand, hoe ze collega’s bewust maken van kwaliteit en hoe zij EDI levend kunnen houden binnen de school. De lesbezoeken die zij afleggen, geven belangrijke informatie over of ze nog in de pas lopen met de doelen die ze zich als school hebben gesteld. Kim: “We bekijken de lessen niet om collega’s te controleren, maar meer om te zien of we iets moeten bijstellen in onze plannen. Als een stap er nog niet bij iedereen in zit, dan gaan we nog niet door naar een volgende fase. Laatst gingen we ‘activeren van voorkennis’ weer eens bekijken. We zagen dat iedereen een leuke en pakkende inleiding gaf van de les, maar daarmee niet de voorkennis activeerde. Dan zorgen wij als EDI-coaches ervoor dat dat weer in een vergadering aan bod komt en besproken wordt met elkaar.”
“De EDI-coaches leerden onder andere hoe zij kunnen omgaan met weerstand en hoe zij EDI levend kunnen houden binnen de school”
Iedereen een eigen EDI-coach
De EDI-coaches geven daarnaast teamscholingen en zijn gekoppeld aan een collega om die gedurende het jaar te ondersteunen bij de persoonlijke EDI-doelstellingen. Kim: “Alle leraren hebben nu een eigen coach om mee te sparren. Aan het begin van het jaar voer je met je coach een startgesprek en bespreek je wat je dat jaar wil bereiken op het gebied van EDI. Daarnaast is het fijn dat we ook collega’s hebben die in Nederland al met EDI gewerkt hebben. Van ieder leerjaar zijn er vier groepen en binnen elke parallel is er minimaal één collega die er al veel ervaring mee heeft. Dat is een makkelijk aanspreekpunt voor collega’s onderling.”
Kim merkt nu, aan het eind van het derde jaar van het traject, dat collega’s én de kinderen het zich steeds meer eigen maken. “Ik hoor collega’s om mij heen zeggen: ‘Wat fijn hè, dat de kinderen weten wat ik bedoel als ik het heb over een schoudermaatje of het lesdoel’. Hoe langer we hiermee bezig zijn, hoe enthousiaster collega’s worden. Want ze zien steeds meer de meerwaarde ervan.”
“Hoe langer we hiermee bezig zijn, hoe enthousiaster collega’s worden”
Successen vieren
En minstens zo belangrijk is volgens Kim de cultuur die daaromheen is ontstaan. “We vieren onze successen. Als iets goed gaat, krijgt het een plek op social media of proosten we. En wat ik ook heel erg waardeer in ons team, is dat iedereen ervoor openstaat om foutjes te vertellen en om van elkaar te leren. Dat ze durven te zeggen dat iets een dikke vette mislukking was. Dan kijken we samen: wat gebeurde er dan?” Het is nu ook normaal geworden om te filmen in de les en die beelden samen te bespreken. Kim: “Eerst wilde bijna niemand dat. Dan zei ik: maar jij doet die wisbordjes zó goed, daar ben je echt een voorbeeld in.” Wanneer zo’n filmpje vervolgens werd getoond, reageerden collega’s enthousiast. “Dan ging iedereen applaudisseren. Een klein iets, maar met een groot effect, want daardoor durfde de volgende collega het ook.”
Ondanks dat het een grote school is, voelt Kim de warmte in het team. “Kneuterig zijn we niet, maar zo voelt het soms wel. Ik doe mijn best om iedere leerling bij naam te kennen. We zijn vooruitstrevend, innovatief en staan echt voor kwaliteit. We doen niet zomaar iets moois wat we lezen in een boekje, maar denken echt na waarom we bepaalde dingen doen. Ik sta al tien jaar op deze school en heb gemerkt dat we in de afgelopen vijf jaar enorm grote stappen hebben gezet. Dan is het prachtig om met elkaar te proosten en te vieren: we doen het maar wel mooi!”
Onze adviseurs staan voor je klaar
Wil je meer informatie of heb je vragen? Neem gerust contact op met onze onderwijsadviseur.
Caroline van Leijenhorst
Lorel Vlaanderen
Academie
Professionaliseren begint bij Expertis. Inzichten vanuit de wetenschap vertalen we naar de dagelijkse praktijk. Bekijk hier ons aanbod aan opleidingen, leergangen, masterclasses en congressen binnen het thema Didactisch handelen.
Opleiding EDI-coach in het primair onderwijs
Opleiding EDI voor instromers
Lerend netwerk: Effectief lesgeven in groep 7 en 8
Meer kennis over dit thema
Verrijk je kennis over Didactisch handelen met onderstaande artikelen, downloads, video’s en meer. Zo versterk je het onderwijs binnen jouw school of scholen!
CPION accrediteert opleiding EDI-coach en Rekenspecialist
De opleidingen EDI-coach en Rekenspecialist van Expertis zijn door CPION geaccrediteerd op post-hbo-niveau. Deelnemers ontvangen een erkend diploma en worden opgenomen in het SPEN-register.
Cognitief sterke leerlingen in groep 1 en 2
Leestips december 2025: Inzicht in signaleren en begeleiden van cognitief sterke kleuters, met handvatten voor vroege herkenning en uitdagend, verrijkend aanbod binnen het bestaande onderwijs.
Zes teamleden van Houtens volgden opleiding tot EDI-coach
Zes leraren van vmbo-school Houtens volgden de opleiding tot EDI-coach bij Expertis. Ze versterken nu het lesmodel Expliciete Directe Instructie op school en geven zo de leskwaliteit een krachtige impuls.
Meer over Didactisch handelen
Vanuit de wetenschap weten we: het versterken van de vaardigheden van de leraar verbetert de kwaliteit van het onderwijs en daarmee de leerresultaten van leerlingen. Expertis werkt aan de basis die iedere leraar nodig heeft. Van Expliciete Directe Instructie tot aan differentiatie en formatief handelen.
Verdiepen in Expliciete Directe Instructie (EDI)?
Expliciete Directe Instructie is een onderbouwd, effectief lesmodel dat hoge leerresultaten oplevert. Benieuwd naar de artikelen, kennisclips, whitepapers en minigidsen over EDI? Bekijk onze lees- en kijktips, laat je inspireren door andere scholen én ontdek hoe je EDI kunt toepassen in jouw onderwijs!
