Geef ieder kind een boek cadeau!

Door: Kyra Laarveld – geschreven voor Early Years Blog.

Op veel kinderdagverblijven en in kleutergroepen is het een herkenbaar moment: een kind dat met grote ogen luistert naar een verhaal, een kleuter die dezelfde bladzijde steeds opnieuw wil bekijken of een groep kinderen die helemaal opgaat in een prentenboek. Voorlezen is vaak een gezellig rustmoment op de dag, maar het is veel meer dan dat. Boeken spelen namelijk een belangrijke rol in de taalontwikkeling, fantasie en leesmotivatie van jonge kinderen ^[1]. Juist daarom verdient ieder kind toegang tot mooie boeken.

Het initiatief ‘Geef een boek cadeau’ sluit hier perfect op aan. Ieder jaar verschijnt er een prachtig prentenboek voor een lage prijs, zodat zoveel mogelijk kinderen een eigen boek kunnen krijgen. Sinds dit jaar worden speciaal voor dit initiatief nieuwe boeken gemaakt door bekende Nederlandse auteurs en illustratoren. Dit jaar is dat het prentenboek Bijna gevonden! van Miriam Bos, waarin de bekende personages August en Suus opnieuw de hoofdrol spelen. Voor kinderdagverblijven én groepen 1/2 biedt dit een mooie kans: geef alle kinderen hetzelfde boek cadeau. Maak lezen toegankelijk en feestelijk en maak boeken zichtbaar!

Waarom boeken zo belangrijk zijn

Onderzoek laat zien dat kinderen die opgroeien tussen boeken meer interesse ontwikkelen in lezen en vaak beter presteren op taal- en leesvaardigheid ^{[2, 3, 4, 5]}. Die ontwikkeling begint al voordat kinderen zelf kunnen lezen. Door samen prenten te bekijken, verhalen te horen en woorden te herhalen, bouwen zij aan hun woordenschat, taalbegrip en verbeeldingskracht ^[1]. Ook leren zij zich inleven in anderen en verbanden leggen tussen gebeurtenissen.

Regelmatig voorlezen versterkt deze ontwikkeling. Kinderen groeien op tot sterkere lezers wanneer ouders, pedagogisch medewerkers en leerkrachten vaak verhalen met hen delen ^[6]. Een rijk leesklimaat ontstaat daarbij niet door grote projecten, maar door kleine, dagelijkse momenten waarop boeken centraal staan.

Een boek als cadeau geeft meer dan alleen een verhaal

Een boek cadeau geven heeft een bijzondere waarde. Een eigen boek zorgt voor trots en eigenaarschap: kinderen bladeren er zelf in, nemen het mee naar huis en vragen vaker om voorgelezen te worden. Bovendien draagt een boek bij aan gelijke kansen. Waar sommige kinderen thuis opgroeien tussen de boeken, is dat voor anderen minder vanzelfsprekend. Door ieder kind een eigen exemplaar te geven, vergroot je de toegang tot verhalen. Wanneer alle kinderen hetzelfde boek hebben, ontstaat bovendien een gezamenlijke leeservaring. Verhalen komen terug in gesprekken, spel en activiteiten, waardoor een boek ook verbinding creëert tussen groep, school en thuis.

Een voorbeeld uit de praktijk

Tijdens mijn werk als onderwijsadviseur begeleid ik regelmatig taal- en leestrajecten op scholen. Daarbij valt steeds weer op hoeveel impact een sterk prentenboek kan hebben. Op een basisschool waar ik een traject begeleidde, werkten de kleuterleerkrachten met het prentenboek Help, een verrassing! ook geschreven door Miriam Bos. Net als Bijna gevonden! draait dit boek om de personages August en Suus. Het boek werd meerdere keren voorgelezen en verwerkt in activiteiten in de klas die bijdragen aan dieper tekstbegrip.

Al snel zagen de leerkrachten resultaat. Kinderen gebruikten woorden uit het verhaal tijdens het spelen, verwezen naar gebeurtenissen uit het boek en gingen met elkaar in gesprek over de personages. Ook kinderen die normaal minder snel deelnamen aan gesprekken, haakten actief aan omdat het verhaal zo vertrouwd was geworden. Via de nieuwsbrief werden ouders betrokken bij het project. Zij vertelden dat hun kinderen thuis enthousiast over het verhaal praatten, vroegen om het boek opnieuw te lezen en ideeën uit het verhaal en de lessen meenamen naar huis.

Deze ervaring laat zien hoe een gezamenlijk boek niet alleen de taalontwikkeling stimuleert, maar ook zorgt voor verbinding tussen kinderen, school en thuis. Wil je deze lessenserie zelf uitproberen? Kijk dan hier. 

Wat kun je als pedagogisch medewerker of leerkracht doen?

Je hoeft geen leesexpert te zijn om kinderen enthousiast te maken voor boeken. Kleine aanpassingen in de dagelijkse praktijk maken vaak al een groot verschil.

1. Maak boeken zichtbaar en bereikbaar

Een rijke leesomgeving stimuleert kinderen om zelf boeken te pakken ^[7]. Zet boeken op kinderhoogte, toon de voorkanten en wissel regelmatig van aanbod.

2. Lees interactief voor

Betrek kinderen actief bij het verhaal door vragen te stellen over gebeurtenissen, gevoelens en voorspellingen. Dit versterkt de taalontwikkeling en het verhaalbegrip ^[8]. Ook Bijna gevonden! van Miriam Bos, met de bekende personages August en Suus, biedt veel mogelijkheden voor interactief voorlezen. Denk dan bijvoorbeeld aan de volgende vragen:

• Wat zou August nu gaan doen?
• Hoe voelt Suus zich, denk je?
• Wat vind jij ervan dat Suus nog niet klaar is om te gaan zwemmen?

3. Lees verhalen vaker voor

Herhaald voorlezen helpt kinderen nieuwe woorden en verhaallijnen beter te begrijpen en onthouden ^[9].

4. Verbind boeken aan spel

Laat kinderen verhalen naspelen, gebruik een verteltafel of laat hen tekenen over het boek. Zo blijft het verhaal leven in de groep. In het inspiratiedocument van Geef een boek cadeau vind je meer ideeën om het verhaal te verwerken in spel en activiteiten. 

5. Betrek ouders

Ook thuis maken korte leesmomenten verschil ^[10]. Deel daarom regelmatig boekentips, leesactiviteiten of voorbeelden van interactief voorlezen. Een boek cadeau geven is daarbij een laagdrempelige manier om lezen thuis te stimuleren.

Tot slot

Een boek cadeau geven lijkt misschien een klein gebaar, maar het kan veel in beweging zetten. Boeken verrijken de taalontwikkeling, stimuleren de fantasie en vergroten het leesplezier. Door kinderen al op jonge leeftijd toegang te geven tot mooie verhalen, leggen we een basis voor een leven lang lezen.

Een prentenboek cadeau geven aan alle kinderen in het kinderdagverblijf of groep 1/2 is daarom meer dan een leuke actie: het maakt lezen zichtbaar, betrekt ouders en geeft ieder kind de kans om op te groeien tussen verhalen.

En wie weet, begint leesplezier wel met één boek dat een kind trots mee naar huis mag nemen: een boek dat dankzij Geef een boek cadeau voor ieder kind bereikbaar is!

Deze blog schreef Kyra voor het online platform Early Years Blog, waar praktijk, onderzoek en innovatie elkaar vinden.