< Terug naar het overzicht

Symposium datagebruik en instructieverbetering

Symposium datagebruik en instructieverbetering

24 mei 2018
13.00 - 17.30 | Nijkerk


Hoe datagebruik wel tot sterker
instructiegedrag van leraren kan leiden

Onze collega en senior adviseur Gert Gelderblom is onlangs gepromoveerd. We willen dit graag samen met u vieren, en we willen de resultaten van zijn onderzoek met u delen. Daarom organiseert Expertis Onderwijsadviseurs, in samenwerking met Bol.com en onderzoekers en hoogleraren van de Universiteit Twente, een symposium datagebruik en instructieverbetering.
De volledige opbrengst van dit symposium zal gedoneerd worden aan Edukans voor onderwijs aan kinderen in ontwikkelingslanden.

Programma

13.00 – 13.30 uurInloop met koffie/thee
13.30 – 14.15 uurPlenaire inleiding door dr. Gert Gelderblom: ‘Datagebruik voor instructieverbetering: kansen en valkuilen’
14.15 – 15.15 uurMasterclasses verzorgd door: dr. Kim Schildkamp, prof. dr. Adrie Visscher en dr. Kees Vernooy
15.15 – 15.30 uurPauze
15.30 – 16.15 uurLezing door Thomas de Jong van Bol.com: Hoe Big Data ervoor zorgt dat ‘vandaag besteld, morgen in huis’ een achterhaald concept begint te worden
16.15 – 17.00 uurWorkshopronde: u kunt een keuze maken uit vijf verschillende workshops
17.00 uurBorrel

 

Plenaire inleiding

Datagebruik voor instructieverbetering: kansen en valkuilen – door: Dr. Gert Gelderblom
Leerlingen die kwalitatief goede instructie van de leraar ontvangen, leren meer dan leerlingen waarvoor dit niet geldt. Veel scholen, zowel nationaal als internationaal, maken werk van het gebruik van data om de instructie van de leraren te verbeteren. Dit is niet verwonderlijk aangezien er belangrijke aanwijzingen zijn dat datagebruik tot beter instructiegedrag kan leiden. De praktijk laat echter ook zien dat datagebruik niet automatisch tot beter instructiegedrag van leraren leidt. In de centrale inleiding presenteert Gelderblom een aantal belangrijke bevindingen uit zijn onderzoek, waarbij hij vooral zal ingaan op de vraag hoe datagebruik wel tot sterker instructiegedrag van leraren kan leiden. U ontvangt tijdens deze inleiding concrete handreikingen waarmee u na de conferentie direct in uw eigen praktijk aan de slag kunt.

 

Dr. Gert Gelderblom is senior onderwijsadviseur bij Expertis in Hengelo/Amersfoort. Onlangs promoveerde hij aan de Universiteit Twente op het onderwerp datagebruik voor instructieverbetering.

 

 

 

Masterclasses

U kunt een keuze maken uit een van de volgende 3 masterclasses:

 

1. De datateam® methode – een concrete aanpak voor onderwijsverbetering – door: Dr. Kim Schildkamp
Hoe kan uw school belangrijke problemen op een effectieve manier oplossen? Hoe krijgt uw school bijvoorbeeld de rekenprestaties omhoog? Wordt er op uw school voldoende feedback gegeven aan leerlingen? Hoe kunnen de resultaten begrijpend lezen verbeterd worden? Hoewel scholen over veel data beschikken, worden beslissingen om het onderwijs te verbeteren toch vaak nog gebaseerd op aannames, anekdotes en onderbuikgevoelens. De Universiteit Twente ontwikkelde de datateam® methode om data effectief te gebruiken om concrete vraagstukken op te lossen en zo het onderwijs te verbeteren. Datateams werken bijvoorbeeld aan het verbeteren van de reken- of leesprestaties van leerlingen. Uit onderzoek blijkt dat het werken met data kan leiden tot beter onderwijs en betere leerlingresultaten. De leden van de datateams werken aan zowel de eigen professionele ontwikkeling als aan onderwijsverbetering. De datateam® methode wordt sinds 2009 succesvol toegepast in het voortgezet onderwijs, en sinds 2014 ook in het primair onderwijs. De datateam® methode is ontwikkeld aan de Universiteit van Twente en uitgebreid wetenschappelijk onderzocht. De grondlegger van deze methode, Dr. Kim Schildkamp, vertelt u graag meer over de wetenschappelijke uitgangspunten en de ervaringen die in de praktijk met deze methode zijn  opgedaan. Voor meer informatie zie: www.datateams.nl

Dr. Kim Schildkamp is universitair hoofddocent bij de lerarenopleiding ELAN van de Universiteit Twente. Het onderzoek van Kim richt zich op datagebruik en formatief toetsen. Ze heeft verschillende prijzen gewonnen voor haar werk, waaronder voor haar werk rondom de datateam® methode. Deze interventie heeft Kim ontwikkeld en uitgebreid onderzocht. Het boek hierover, getiteld “De datateam® methode: Een concrete aanpak voor onderwijsverbetering”, is verschenen in het Nederlands, Zweeds en Engels. Kim is de president-elect van ICSEI (International Congress on School Effectiveness and Improvement) en de oprichter en voorzitter van het ICSEI data use netwerk.

 

2. Het maximaliseren van leerkrachtkwaliteiten – door: Prof. dr. Adrie Visscher
Adrie Visscher zal in zijn masterclass allereerst ingaan op de vraag wat we weten over hoeveel leraren ‘ertoe doen’ voor het leren van leerlingen. Vervolgens zal hij in kaart brengen hoe gemotiveerd, didactisch vaardig en effectief leerkrachten zijn als ze starten, naarmate hun loopbaan vordert, en tijdens de laatste 5-10 jaar van hun carrière. Hij gaat in op wat we voor de ontwikkeling van leraren kunnen leren van hoe toppers binnen andere domeinen dan het onderwijs super goed worden (deliberate practice). Tot slot staat hij stil bij de vraag hoe we leerkrachten nog beter zouden kunnen ondersteunen bij de ontwikkeling van de kwaliteiten waar het onderwijs om vraagt. Daarbij wordt onder andere aandacht geschonken aan de instrumenten waarmee leerkrachten feedback te krijgen op hun professionele kwaliteiten, als basis voor professionaliseringsactiviteiten.

Prof. dr. Adrie Visscher is hoogleraar ‘Data-driven Docentprofessionalisering en Schoolontwikkeling’ bij ELAN, de vakgroep Docentontwikkeling van de Faculteit Behavioural, Management & Social Sciences van de Universiteit Twente. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar ‘Opbrengstgericht werken’ aan de Rijksuniversiteit Groningen (Vakgroep Onderwijskunde). Zijn onderzoek richt zich vooral op de vraag hoe feedback en professionalisering docenten kunnen ondersteunen bij het verbeteren van de kwaliteit van hun lessen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over feedback op basis van lesobservaties of de percepties van hun leerlingen. Omdat dergelijke feedback vaak het startpunt vormt voor kwaliteitsverbetering is onderzoek naar effectieve vormen van docentprofessionalisering ook een belangrijk thema in zijn onderzoek. Hij houdt zich daarbij onder andere bezig met de ontwikkeling en evaluatie van trajecten waarin docenten geschoold worden in differentiatie en assessment for learning.

 

3.  De schoolleiding en het omgaan met data – Het onzichtbare zichtbaar maken – door: Dr. Kees Vernooy
In publicaties voor de schoolleiding wordt het omgaan met data wel het nieuwe onderwijskundige leiderschap genoemd. De Nederlandse inspectie van onderwijs (2014) constateerde enkele jaren geleden dat scholen – dus ook de schoolleiding – veel moeite hebben met het omgaan met data. Internationaal onderzoek laat daarentegen steeds duidelijker zien dat sterke scholen één opvallende overeenkomst hebben: de schoolleiding en de leerkrachten maken op een goede manier gebruik van schooldata. Michael Fullan zei overigens al in 2000: “Succesvolle scholen zijn plaatsen waar schoolteams zich regelmatig buigen over wat toetsen over de leerlingen zeggen en vervolgens het onderwijs veranderd wordt om betere resultaten te krijgen”.
Monitoren met data is het volgen, interpreteren, verklaren en vervolgens sturen van de leerlingresultaten. In de praktijk gaat het er vooral om dat er meer uit de data van het leerlingvolgsysteem wordt gehaald door toetsgegevens te gebruiken om ‘behoeften’ op te sporen voor:

  • het verbeteren van de resultaten
  • de ondersteuning van leerkrachten
  • het verbeteren van het onderwijs.

Bij het omgaan met data zijn vijf stappen te onderscheiden:

  1. Bepalen wat je als school wilt weten en vervolgens verzamelen (toets)gegevens
  2. Het analyseren van de dat en verklarende informatie zoeken.
  3. Het stellen van verbeteringsdoelen.
  4. Nagaan van de effectiviteit van de verbeteringen.
  5. Eventueel maken van trendanalyses. Bijv. hoe doen we het de afgelopen drie jaar voor taal/lezen?

Het zal duidelijk zijn dat monitoring een cyclisch door de schoolleiding gestuurd proces in de school moet zijn.
Met voorbeelden uit de praktijk zal het belang, maar ook het wat en hoe met het omgaan met data geïllustreerd en geoefend worden. Daarbij zal ook worden stil gestaan bij de condities die effectief omgaan met data vraagt.

 

Dr. Kees Vernooy, Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs en schoolverbeteringsdeskundige, was als lector verbonden aan de Hogeschool Edith Stein in Hengelo. Daarnaast werkte hij o.a. bij de Universiteit van Utrecht en Expertis Onderwijsadviseurs. Hij is een pleitbezorger voor op wetenschappelijke kennis gebaseerde onderwijsvernieuwingen.

 


Workshops

U maakt een keuze uit een van de volgende vijf workshops:

  1. Controleren van begrip tijdens de instructie: Marcel Schmeier, senior adviseur
  2. Lesson Study: Focus op het leren van de leerlingen – Marianne Espeldoorn, senior adviseur
  3. Formatieve evaluatie bij rekenen: evalueren om te leren. Ina Cijvat, senior adviseur
  4. “Hoe een audit zichzelf overbodig maakt” Jaap de Jonge, senior adviseur
  5. Verder kijken dan de toets alleen: formatieve evaluatie bij begrijpend lezen. Ebelien Nieman, senior adviseur

1.  Controleren van begrip tijdens de instructie – Door: Marcel Schmeier M SEN, senior onderwijsadviseur Expertis
Data van toetsen geeft waardevolle informatie over de ontwikkeling van leerlingen, maar een toets komt altijd te laat. Waardevolle leertijd wordt niet gebruikt om vroegtijdig te signaleren en te reageren. Het nakijken van leerlingwerk zorgt ervoor dat u al eerder zicht krijgt op de leervorderingen, maar vaak zijn de leerlingen al naar huis als u nakijkt.
In deze workshop leert u om al tijdens het lesgeven te controleren of de leerlingen begrijpen wat u hen onderwijst, zodat u direct beslissingen kunt nemen voor het verdere verloop van de les: meer instructie of juist minder, meer verdieping of juist meer herhaling.
U maakt kennis met technieken voor het controleren van begrip (cvb), zoals wisbordjes, willekeurige beurten en het stellen van cvb-vragen. We meten voortdurend de ontwikkeling van leerlingen, maar meten slechts zelden de kwaliteit van de instructie die zij ontvangen.

2.  Lesson Study: Focus op het leren van leerlingen – Door: Drs. Marianne Espeldoorn, senior adviseur Expertis
Wilt u graag samen met collega’s professioneel ontwikkelen? Maar moet het wel over uw onderwijs gaan waarbij u data kunt inzetten? Lesson Study biedt de mogelijkheid om samen met collega’s onderwijs te ontwikkelen door de ogen van leerlingen. Lesson Study is een krachtige werkwijze voor het versterken van uw lessen. Lesson Study stimuleert leerkrachten te focussen op het leren van leerlingen. Leerkrachten doorlopen in teamverband een cyclus om het leren van leerlingen te verbeteren. Leerkrachten analyseren op een kritische en systematisch wijze de leerprestaties van leerlingen en verbeteren zo hun (vak)didactisch handelen. Leerkrachten leren van elkaar én van hun leerlingen. Tijdens deze workshop maakt u kennis met Lesson Study en ervaart u wat het is om deel uit te maken van een Lesson Study-team. Expertis onderwijsadviseurs werkt o.a. op het terrein van Lesson Study nauw samen met wetenschappers van de Vrije Universiteit, Universiteit Twente en Universiteit van Groningen.

3.  Formatieve evaluatie bij rekenen: evalueren om te leren! – Door: Drs. Ina Cijvat, senior onderwijsadviseur Expertis
Betrokken, actieve leerlingen die naar school gaan om zich te ontwikkelen en leerdoelen te behalen, dat is waar leerkrachten zich graag voor inzetten. Daarvoor is inzicht in het leerproces van leerlingen nodig: Wat gaat al goed? Waar zit de leerling in het leerproces? Formatief evalueren kan continu plaatsvinden tijdens het leerproces, en helpt de leerling en de leerkracht om samen helder te krijgen welk aanbod of welke hulp de leerling nodig heeft om de gestelde doelen te bereiken.
In deze workshop gaan we vanuit een theoretisch kader hiermee actief aan de slag en ervaart u zelf wat formatieve evaluatie inhoudt.

4.  Hoe een audit zichzelf overbodig maakt – Door: Drs. Jaap de Jonge
In deze workshop focussen we ons op één van de onderdelen van een audit: de kwaliteitszorg. Heeft de school de populatie in beeld? Hoe komt het dat de resultaten zijn zoals ze zijn? Hoe wordt er eigenlijk les gegeven? Een waterdicht kwaliteitszorg-systeem geeft de antwoorden. Heeft uw school zo’n systeem? En is een audit dan nog wel nodig?

5.  Verder kijken dan de toets alleen: formatieve evaluatie bij begrijpend lezen – Door: Ebelien Nieman, senior onderwijsadviseur Expertis
Alle scholen in Nederland gebruiken citotoetsen. Veel tijd en energie gaat in het afnemen en verwerken zitten. Het is tijd om eens te reflecteren en na te gaan wat deze toetsen meten en te bedenken wat je er aan hebt. En meten we wel de goede dingen?
Wat is de relatie tussen het toetsen en het geven van goed onderwijs en ondersteuning in de klas? En…zijn er ook andere manieren om een goed beeld te krijgen van het leerproces en de vorderingen van de leerling bij begrijpend lezen? Zijn er andere manieren om kinderen in hun ontwikkeling te volgen en hen zichzelf kritisch te leren volgen?
In deze workshop worden deze vragen besproken en verkennen we de mogelijkheden van formatieve evaluatie.


Datum, tijd & locatie

Datumdonderdag 24 mei 2018
Tijd13.00 – 17.30 uur
LocatieCongrescentrum De Schakel
Oranjelaan 10
3862 CX  Nijkerk
Het congrescentrum is op 200 meter afstand van het NS-station.
Tevens is rond het congrescentrum voldoende (gratis) parkeergelegenheid.

Kosten

Deelname aan het symposium bedraagt € 175,-.
Expertis Onderwijsadviseurs heeft in zijn visie staan dat ieder kind recht heeft op goed onderwijs. Helaas zijn er in de wereld nog veel kinderen voor wie dat niet vanzelfsprekend is. Wij steunen met dit symposium het werk van Edukans. Uw volledige bijdrage wordt gedoneerd aan het goede doel.

Doelgroep

Bestuurders, directeuren, intern begeleiders in het po en teamleiders, directeuren/rectoren en bestuurders in het vo.

Download

 

 

 

Inschrijven

Inschrijven kan via onderstaand inschrijfformulier.

 

Aanmelden Seminar datagebruik en instructieverbetering.
Bezig met versturen